Latamoxef: Kháng sinh nhóm oxacephem dùng trong điều trị nhiễm khuẩn

Tên thuốc gốc (Hoạt chất)

Latamoxef (còn được gọi là moxalactam).

Loại thuốc

Kháng sinh nhóm oxacephem, thuộc họ kháng sinh beta-lactam, có phổ kháng khuẩn rộng.

Dạng thuốc và hàm lượng

Latamoxef thường được bào chế dưới dạng bột pha dung dịch tiêm, dùng theo đường tiêm tĩnh mạch hoặc tiêm bắp. Thuốc không được hấp thu qua đường uống nên không sử dụng dưới dạng uống để điều trị nhiễm khuẩn toàn thân.

Latamoxef được sử dụng để điều trị các bệnh nhiễm khuẩn do vi khuẩn nhạy cảm với thuốc. Việc lựa chọn kháng sinh cần dựa trên vị trí nhiễm khuẩn, mức độ nghiêm trọng, kết quả nuôi cấy và kháng sinh đồ khi có chỉ định.

Nhờ phổ kháng khuẩn rộng, Latamoxef có thể được cân nhắc trong một số trường hợp nhiễm khuẩn do vi khuẩn Gram âm hiếu khí, đặc biệt là các vi khuẩn thuộc họ Enterobacterales, chẳng hạn Escherichia coli và Klebsiella pneumoniae. Thuốc cũng có hoạt tính trên một số vi khuẩn kỵ khí và một số vi khuẩn Gram dương nhạy cảm.

Trong thực hành lâm sàng, Latamoxef từng được sử dụng để điều trị các nhiễm khuẩn nặng ở người lớn và trẻ em. Tuy nhiên, thuốc không có hiệu lực đồng đều trên tất cả các nhóm vi khuẩn. Đặc biệt, nhiều chủng Staphylococcus aureus kháng methicillin (MRSA) và vi khuẩn đường ruột thuộc nhóm Enterococcus không nhạy cảm với Latamoxef.

Do nguy cơ rối loạn đông máu và xuất huyết, việc lựa chọn Latamoxef cần cân nhắc lợi ích và nguy cơ, đồng thời xem xét các kháng sinh thay thế phù hợp hơn khi có thể.

Latamoxef là kháng sinh beta-lactam thuộc nhóm oxacephem. Tương tự các kháng sinh beta-lactam khác, thuốc tác động bằng cách ức chế quá trình tổng hợp thành tế bào vi khuẩn.

Cụ thể, Latamoxef gắn vào các protein liên kết penicillin (PBP), là những enzyme tham gia hình thành và liên kết chéo các chuỗi peptidoglycan trong thành tế bào vi khuẩn. Khi quá trình này bị ức chế, thành tế bào mất khả năng duy trì cấu trúc và độ bền, khiến vi khuẩn bị tổn thương và có thể bị tiêu diệt.

Latamoxef có hoạt tính trên nhiều vi khuẩn Gram âm và một số vi khuẩn Gram dương, đồng thời có khả năng chống lại một số beta-lactamase. Tuy nhiên, đặc tính này không đồng nghĩa với việc thuốc có hiệu lực trên tất cả các vi khuẩn sản xuất beta-lactamase, đặc biệt là các chủng mang cơ chế kháng thuốc phức tạp.

Hiệu quả của Latamoxef phụ thuộc vào mức độ nhạy cảm của vi khuẩn, nồng độ thuốc tại vị trí nhiễm khuẩn và thời gian nồng độ thuốc duy trì cao hơn nồng độ ức chế tối thiểu (MIC). Vì vậy, việc lựa chọn liều và khoảng cách giữa các lần dùng cần phù hợp với đặc điểm nhiễm khuẩn và chức năng thận của người bệnh.

Hấp thu

Latamoxef được hấp thu tốt khi tiêm bắp và có thể được đưa trực tiếp vào tuần hoàn bằng đường tiêm tĩnh mạch. Thuốc không được hấp thu qua đường tiêu hóa khi dùng đường uống, do đó không phù hợp với dạng thuốc uống để điều trị nhiễm khuẩn toàn thân.

Sau khi tiêm tĩnh mạch, nồng độ thuốc trong huyết tương tăng nhanh. Mức nồng độ đạt được phụ thuộc vào liều dùng, tốc độ tiêm và đặc điểm sinh lý của người bệnh.

Phân bố

Latamoxef phân bố vào nhiều mô và dịch cơ thể, bao gồm dịch não tủy trong những điều kiện phù hợp. Đặc tính này góp phần tạo cơ sở cho việc sử dụng thuốc trong một số trường hợp nhiễm khuẩn thần kinh trung ương do vi khuẩn nhạy cảm, theo phác đồ chuyên khoa.

Thể tích phân bố và nồng độ thuốc có thể khác nhau giữa trẻ sơ sinh, trẻ nhỏ và người trưởng thành. Ở trẻ em, sự thay đổi về cân nặng, độ trưởng thành của thận và thành phần cơ thể có thể ảnh hưởng đáng kể đến mức phơi nhiễm thuốc.

Chuyển hóa

Latamoxef hầu như không bị chuyển hóa trong cơ thể. Phần lớn thuốc được đào thải dưới dạng còn nguyên hoạt tính, vì vậy chức năng thận có vai trò quan trọng trong việc duy trì nồng độ thuốc phù hợp và hạn chế nguy cơ tích lũy.

Thải trừ

Latamoxef được thải trừ chủ yếu qua thận, phần lớn dưới dạng thuốc chưa chuyển hóa. Một phần thuốc cũng có thể được đào thải qua đường mật.

Thời gian bán thải ở người trưởng thành có chức năng thận bình thường vào khoảng 2 giờ. Ở trẻ sơ sinh, thời gian bán thải có thể kéo dài hơn do chức năng lọc cầu thận chưa hoàn thiện, sau đó giảm dần khi trẻ lớn lên.

Ở người suy giảm chức năng thận, thuốc có thể tích lũy nếu không điều chỉnh liều hoặc khoảng cách dùng. Vì vậy, cần đánh giá chức năng thận trước và trong quá trình điều trị, đặc biệt ở người cao tuổi, trẻ sơ sinh và bệnh nhân có bệnh thận nền.

Latamoxef có thể tương tác với một số thuốc và chất sử dụng đồng thời, đáng chú ý nhất là các yếu tố làm tăng nguy cơ chảy máu hoặc phản ứng bất lợi liên quan đến ethanol.

• Rượu và chế phẩm chứa ethanol: Latamoxef có thể gây phản ứng giống disulfiram khi dùng cùng ethanol. Các biểu hiện có thể gồm đỏ bừng mặt, đau đầu, buồn nôn, nôn, hồi hộp và tụt huyết áp. Người bệnh cần tránh uống rượu trong thời gian điều trị và hỏi ý kiến nhân viên y tế về các thuốc hoặc chế phẩm có chứa ethanol.
• Thuốc chống đông máu: Khi phối hợp với warfarin hoặc các thuốc chống đông khác, nguy cơ chảy máu có thể tăng. Cần theo dõi chỉ số đông máu và đánh giá lợi ích, nguy cơ của việc phối hợp.
• Thuốc chống kết tập tiểu cầu: Các thuốc ảnh hưởng đến chức năng tiểu cầu có thể làm tăng nguy cơ xuất huyết khi dùng cùng Latamoxef.
• Các thuốc có khả năng ảnh hưởng đến chức năng thận: Cần thận trọng khi phối hợp với thuốc có nguy cơ gây tổn thương thận, do Latamoxef được thải trừ chủ yếu qua thận và có thể cần điều chỉnh liều khi chức năng thận suy giảm.

Người bệnh cần thông báo cho bác sĩ về tất cả các thuốc đang sử dụng, kể cả thuốc không kê đơn, thực phẩm chức năng và các chế phẩm dùng trong bệnh viện.

Latamoxef chống chỉ định ở người có tiền sử quá mẫn với hoạt chất hoặc bất kỳ thành phần nào của chế phẩm.

Ở người có tiền sử dị ứng với penicillin hoặc các kháng sinh cephalosporin, cần khai thác kỹ đặc điểm phản ứng dị ứng trước khi dùng thuốc do nguy cơ quá mẫn chéo.

Ngoài ra, những người có nguy cơ chảy máu cao, suy dinh dưỡng nặng hoặc suy giảm chức năng thận cần được đánh giá cẩn thận trước khi điều trị. Đây là các trường hợp cần thận trọng và theo dõi chuyên môn, không mặc nhiên là chống chỉ định tuyệt đối trong mọi tình huống.

Liều dùng

Liều Latamoxef phụ thuộc vào vị trí và mức độ nghiêm trọng của nhiễm khuẩn, độ tuổi, cân nặng và chức năng thận. Các liều dưới đây là mức tham khảo theo thông tin MIMS, không thay thế phác đồ điều trị cụ thể.

Người lớn

• Nhiễm khuẩn do vi khuẩn nhạy cảm, tiêm bắp: Tổng liều thường được tham khảo là 2 g/ngày, chia thành 2 lần.
• Nhiễm khuẩn do vi khuẩn nhạy cảm, tiêm tĩnh mạch: Tổng liều thường được tham khảo là 2–6 g/ngày, chia thành 2–3 lần.
• Liều dùng cần được điều chỉnh theo mức độ nghiêm trọng của bệnh, tác nhân gây bệnh và đáp ứng lâm sàng. Không tự ý sử dụng các mức liều trên nếu chưa có chỉ định của bác sĩ.

Trẻ em

Theo thông tin MIMS, liều tham khảo trong nhiễm khuẩn do vi khuẩn nhạy cảm là 50–100 mg/kg/ngày, chia thành 2–3 lần tùy đường dùng.

• Đối với viêm màng não, ghi nhận liều nạp 100 mg/kg ở trẻ em. Tuy nhiên, liều điều trị tiếp theo cần được xác định theo phác đồ chuyên khoa, tuổi, cân nặng, chức năng thận và tác nhân gây bệnh.
• Ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, không nên áp dụng máy móc liều dùng của trẻ lớn. Các nghiên cứu dược động học cho thấy tuổi sau sinh, tuổi thai và cân nặng hiện tại có ảnh hưởng đáng kể đến độ thanh thải Latamoxef.

Người suy thận

Latamoxef được đào thải chủ yếu qua thận nên cần điều chỉnh liều hoặc kéo dài khoảng cách giữa các lần dùng ở bệnh nhân suy giảm chức năng thận. Mức điều chỉnh phụ thuộc vào độ thanh thải creatinine và tình trạng lọc máu. Việc lựa chọn phác đồ phải do bác sĩ quyết định.

Cách dùng

Latamoxef được sử dụng bằng đường tiêm tĩnh mạch hoặc tiêm bắp sau khi pha theo hướng dẫn của chế phẩm.

Việc pha thuốc, lựa chọn dung môi, nồng độ và tốc độ tiêm cần tuân thủ hướng dẫn sử dụng của nhà sản xuất và quy trình chuyên môn. Không tự ý pha trộn Latamoxef với các thuốc khác trong cùng bơm tiêm hoặc dây truyền khi chưa xác nhận tính tương hợp.

Thuốc cần được sử dụng đủ liệu trình theo chỉ định. Không tự ý ngừng thuốc khi triệu chứng nhiễm khuẩn đã cải thiện, trừ khi bác sĩ quyết định thay đổi phác đồ.

Latamoxef có thể gây các tác dụng không mong muốn với mức độ khác nhau, trong đó cần đặc biệt lưu ý nguy cơ rối loạn đông máu.

• Giảm prothrombin máu và rối loạn đông máu: Có thể kéo dài thời gian prothrombin, làm tăng nguy cơ chảy máu. Nguy cơ đáng chú ý hơn ở người suy dinh dưỡng, bệnh nặng, suy thận hoặc điều trị kéo dài.
• Xuất huyết: Có thể xuất hiện chảy máu cam, tiểu máu, xuất huyết tiêu hóa hoặc các biểu hiện chảy máu khác; một số trường hợp hiếm gặp có thể nghiêm trọng.
• Phản ứng quá mẫn: Có thể gây phát ban, sốt do thuốc, tăng bạch cầu ái toan hoặc phản ứng dị ứng nặng.
• Rối loạn tiêu hóa: Có thể gặp tiêu chảy và các biểu hiện liên quan đến đường tiêu hóa.
• Phản ứng tại vị trí tiêm: Có thể gây đau, viêm tĩnh mạch hoặc khó chịu tại vị trí tiêm.
• Bất thường xét nghiệm: Có thể gặp giảm bạch cầu, giảm tiểu cầu hoặc thay đổi các chỉ số chức năng gan, thận.
• Phản ứng giống disulfiram: Có thể xảy ra khi dùng cùng rượu hoặc chế phẩm chứa ethanol.

Nếu xuất hiện chảy máu bất thường, bầm tím không rõ nguyên nhân, phát ban lan rộng, khó thở, sưng môi hoặc lưỡi, cần được nhân viên y tế đánh giá ngay.

Lưu ý chung

Chỉ sử dụng Latamoxef khi có chỉ định của bác sĩ và khi nhiễm khuẩn phù hợp với phổ kháng khuẩn của thuốc.

Khai thác tiền sử dị ứng với penicillin, cephalosporin và các kháng sinh beta-lactam trước khi điều trị.

Đánh giá chức năng thận và điều chỉnh liều ở người suy thận.

Theo dõi công thức máu, thời gian prothrombin và các chỉ số đông máu khi có nguy cơ xuất huyết hoặc điều trị kéo dài.

Cần đặc biệt thận trọng ở người suy dinh dưỡng, người cao tuổi, bệnh nhân nặng và trẻ sơ sinh.

Tránh uống rượu trong thời gian điều trị; kiểm tra thành phần ethanol trong các chế phẩm dùng đồng thời.

Không tự ý thay đổi liều, đường dùng hoặc thời gian điều trị.

Lưu ý với phụ nữ có thai

Dữ liệu về việc sử dụng Latamoxef trong thai kỳ còn hạn chế. Chỉ sử dụng khi bác sĩ đánh giá lợi ích điều trị vượt trội nguy cơ tiềm ẩn đối với thai nhi. Không tự ý sử dụng kháng sinh trong thai kỳ.

Lưu ý với phụ nữ cho con bú

Chưa có đủ dữ liệu để xác định đầy đủ mức độ bài tiết Latamoxef vào sữa mẹ và ảnh hưởng đối với trẻ bú mẹ. Cần thông báo cho bác sĩ nếu đang cho con bú để được đánh giá lợi ích và nguy cơ trước khi sử dụng.

Lưu ý khi lái xe và vận hành máy móc

Latamoxef không được ghi nhận là thuốc gây an thần điển hình. Tuy nhiên, nếu xuất hiện chóng mặt, mệt mỏi hoặc các phản ứng bất lợi ảnh hưởng đến sự tỉnh táo, người bệnh nên thận trọng khi lái xe hoặc vận hành máy móc.

Quá liều và xử trí

Quá liều và độc tính

Thông tin về quá liều Latamoxef còn hạn chế. Dùng liều quá cao hoặc để thuốc tích lũy do suy giảm chức năng thận có thể làm tăng nguy cơ tác dụng không mong muốn. Người bệnh cần được đánh giá dựa trên liều đã dùng, chức năng thận và các biểu hiện lâm sàng.

Cách xử lý khi quá liều

Khi nghi ngờ quá liều, cần thông báo ngay cho nhân viên y tế để được đánh giá và xử trí. Điều trị chủ yếu là theo dõi lâm sàng, chức năng thận, các chỉ số đông máu và điều trị hỗ trợ theo tình trạng người bệnh. Không tự ý dùng thêm thuốc hoặc áp dụng biện pháp xử trí tại nhà.

Quên liều và xử trí

Latamoxef thường được sử dụng tại cơ sở y tế theo lịch tiêm đã chỉ định. Nếu bỏ lỡ một liều, người bệnh hoặc người chăm sóc cần thông báo cho nhân viên y tế để sắp xếp liều tiếp theo. Không tự ý tiêm bù hoặc tăng liều để bù cho liều đã quên.