Vitex agnus-castus fruit extract là gì? Những lợi ích được khoa học chứng minh

Vitex agnus-castus fruit extract là gì?

Vitex agnus-castus fruit extract là nguồn chiết xuất tự nhiên giàu hoạt chất, còn được biết đến với tên gọi chasteberry. Từ hàng thế kỷ nay, chiết xuất này đã được sử dụng trong y học cổ truyền nhằm hỗ trợ sức khỏe phụ nữ, đặc biệt là trong việc điều hòa chu kỳ kinh nguyệt, giảm các triệu chứng tiền kinh nguyệt và hỗ trợ cân bằng hormone.

Nghiên cứu hiện đại đã xác nhận nhiều công dụng truyền thống của chiết xuất này, chứng minh hiệu quả tiềm năng trong việc hỗ trợ sinh sản và giảm các triệu chứng mãn kinh. Vitex agnus-castus fruit extract chứa một loạt các hợp chất hoạt tính sinh học như flavonoid, terpenoid và iridoid. Sự kết hợp của các hợp chất này tạo nên hiệu quả toàn diện, góp phần điều hòa hormone, giảm viêm và cải thiện sức khỏe sinh sản của phụ nữ.

Điều chế sản xuất Vitex agnus-castus fruit extract

Quá trình điều chế và sản xuất Vitex agnus-castus fruit extract thường bắt đầu với việc thu hái và chọn lọc quả chasteberry khi chín, loại bỏ tạp chất, lá và thân cây để chỉ lấy quả chất lượng cao. Quả sau đó được sấy khô ở nhiệt độ kiểm soát nhằm bảo toàn các hoạt chất sinh học như flavonoid, iridoid và terpenoid, rồi được nghiền hoặc băm nhỏ để tăng diện tích bề mặt, giúp quá trình chiết xuất hiệu quả hơn.

Các hợp chất hoạt tính được hòa tan bằng dung môi thích hợp, thường là ethanol hoặc hỗn hợp nước - ethanol, thông qua các phương pháp như chiết xuất ngâm, chiết xuất siêu âm hoặc chiết xuất bằng áp suất. Dung dịch chiết sau đó được lọc loại bỏ bã quả và cô đặc bằng bay hơi chân không, tạo thành chiết xuất dạng sệt hoặc cô đặc.

Chiết xuất cô đặc tiếp tục được sấy phun hoặc sấy chân không thành bột mịn, dễ bảo quản và sử dụng trong thực phẩm chức năng, dược phẩm hoặc mỹ phẩm. Sản phẩm cuối cùng được kiểm tra chất lượng về hàm lượng hoạt chất, độ ẩm, độ tinh khiết và các tiêu chuẩn an toàn trước khi đóng gói.

Cơ chế hoạt động

Cơ chế hoạt động của Vitex agnus-castus fruit extract hiện vẫn chưa được làm sáng tỏ hoàn toàn, nhưng các nghiên cứu cho thấy chiết xuất từ quả này có thể tác động gián tiếp lên trục hạ đồi - tuyến yên, trung tâm điều hòa hormone của cơ thể. Một số hoạt chất trong Vitex được cho là có đặc tính giống dopamine, từ đó kích thích các thụ thể dopaminergic và giảm tiết hormone prolactin tại tuyến yên. Khi prolactin giảm, sự cân bằng giữa estrogen và progesterone được cải thiện, nhờ vậy một số triệu chứng của hội chứng tiền kinh nguyệt (PMS) có thể thuyên giảm.

Một số tài liệu cũng giả thuyết rằng Vitex có thể tương tác với thụ thể opioid và thụ thể estrogen, góp phần cải thiện tâm trạng, giảm đau ngực và hỗ trợ rụng trứng ở phụ nữ gặp rối loạn nội tiết. Tuy nhiên, các cơ chế này vẫn cần được nghiên cứu thêm để được khẳng định chắc chắn.

Nhìn chung, chiết xuất Vitex agnus-castus được xem là liệu pháp tiềm năng giúp điều hòa nội tiết một cách tự nhiên thông qua tác động lên vùng não điều phối hormone, thay vì bổ sung trực tiếp hormone từ bên ngoài. Việc hỗ trợ cơ thể tự điều chỉnh nhịp nội tiết là hướng tiếp cận được đánh giá an toàn và sinh lý hơn trong chăm sóc sức khỏe sinh sản nữ.

Giảm hội chứng tiền kinh nguyệt (PMS)

Vitex agnus-castus được ghi nhận có khả năng hỗ trợ giảm các triệu chứng hội chứng tiền kinh nguyệt (PMS) như táo bón, cáu gắt, trầm cảm nhẹ, đau đầu và cảm giác đau căng tức ở ngực. Cơ chế được cho là do chiết xuất từ loại quả này có thể làm giảm nồng độ prolactin - một hormone liên quan đến các biểu hiện PMS, từ đó giúp điều hòa các hormone khác như estrogen và progesterone.

Giảm triệu chứng mãn kinh

Vitex agnus-castus cũng được nghiên cứu với vai trò hỗ trợ giảm các triệu chứng liên quan đến giai đoạn mãn kinh nhờ khả năng tác động đến sự cân bằng hormone.

Tăng khả năng sinh sản

Vitex agnus-castus được xem là một lựa chọn hỗ trợ sinh sản tự nhiên nhờ khả năng làm giảm prolactin - một loại hormone nếu tăng cao có thể gây rối loạn giai đoạn hoàng thể, làm giảm khả năng thụ thai.

Ngăn ngừa côn trùng cắn

Chiết xuất từ Vitex agnus-castus có khả năng xua đuổi nhiều loại côn trùng như muỗi, ruồi, ve, bọ chét và chấy đầu. Một số nghiên cứu cho thấy chiết xuất hạt Vitex có thể bảo vệ khỏi côn trùng trong khoảng 6 giờ. Ngoài ra, các sản phẩm dạng xịt chứa Vitex cũng giúp chống chấy tối thiểu 7 giờ và có tác dụng tiêu diệt ấu trùng chấy, đồng thời ngăn chặn sinh sản của chấy trưởng thành, góp phần hạn chế sự lây lan và tái nhiễm.

Chăm sóc tóc

Các hợp chất hoạt tính sinh học có trong chiết xuất này hỗ trợ điều chỉnh lượng dầu trên da, thích hợp cho da hỗn hợp, da dầu và da đầu. Với tác dụng cân bằng nhẹ nhàng, chiết xuất giúp giảm bóng nhờn mà vẫn duy trì hàng rào bảo vệ tự nhiên của da. Trong các sản phẩm chăm sóc tóc, nó có thể giúp kiểm soát gàu, làm dịu da đầu bị kích ứng và hỗ trợ tóc phát triển khỏe mạnh hơn.

Dưỡng ẩm và săn chắc da

Trong các sản phẩm chăm sóc da, chiết xuất này thường được dùng như một thành phần làm dịu và cải thiện độ săn chắc, giúp da trông khỏe mạnh và đàn hồi hơn. Với khả năng chống oxy hóa, nó bảo vệ da khỏi tác hại của các gốc tự do. Chiết xuất được lấy từ quả khô thu hái thủ công, tạo nên một nguyên liệu tự nhiên, bền vững, góp phần duy trì làn da khỏe mạnh.

Các lợi ích tiềm năng khác

Vitex agnus-castus có thể mang lại một số lợi ích bổ sung, tuy bằng chứng hiện vẫn còn hạn chế:

• Giảm đau đầu: Một nghiên cứu ghi nhận giảm 66% số lần đau đầu theo chu kỳ kinh, nhưng nghiên cứu không có nhóm đối chứng.
• Kháng khuẩn, kháng nấm: Nghiên cứu in vitro cho thấy tinh dầu Vitex có khả năng ức chế một số vi khuẩn và nấm như Staphylococcus và Salmonella.
• Giảm viêm: Các thử nghiệm trên ống nghiệm và động vật cho thấy Vitex có tác dụng chống viêm, mặc dù mức độ không mạnh bằng aspirin.
• Hỗ trợ liền xương: Ở phụ nữ bị gãy xương, việc kết hợp Vitex với magnesium giúp cải thiện nhẹ các chỉ số liền xương.
• Ngăn ngừa động kinh: Thí nghiệm trên động vật cho thấy Vitex có khả năng giảm nguy cơ co giật.

Đường uống: Vitex agnus-castus thường được sử dụng dưới dạng viên nang, viên nén hoặc dịch chiết lỏng để hỗ trợ cân bằng hormone và giảm các triệu chứng tiền kinh nguyệt. Người dùng nên theo hướng dẫn của nhà sản xuất hoặc tư vấn của chuyên gia y tế để đảm bảo an toàn và hiệu quả.

Sản phẩm chăm sóc da: Chiết xuất từ quả Vitex agnus-castus xuất hiện trong các sản phẩm chăm sóc da như serum, kem dưỡng, lotion hoặc mặt nạ. Nó được dùng để làm dịu da, cân bằng lượng dầu, cải thiện độ đàn hồi và bảo vệ da khỏi tác động của gốc tự do, phù hợp với da nhạy cảm, da hỗn hợp hoặc da dầu.

Trong công nghiệp thực phẩm

Vitex agnus-castus được dùng làm chiết xuất thảo dược trong viên nang, trà thảo dược, siro hoặc bột uống nhằm hỗ trợ cân bằng hormone, giảm triệu chứng tiền kinh nguyệt (PMS) và cải thiện sức khỏe sinh sản ở phụ nữ.

Trong mỹ phẩm

Sản phẩm chăm sóc da: Chiết xuất Vitex agnus-castus được dùng trong kem dưỡng, serum hoặc mặt nạ với mục đích hỗ trợ giảm mụn, cân bằng nội tiết tố và làm dịu da nhạy cảm, đặc biệt trong chu kỳ kinh nguyệt.

Chăm sóc tóc: Một số sản phẩm dầu gội hoặc tinh chất dưỡng tóc chứa Vitex agnus-castus fruit extract được quảng cáo giúp cân bằng hormone, hỗ trợ sức khỏe da đầu và tóc. Tuy nhiên, các hiệu quả làm tóc mọc hay ngăn rụng tóc chưa được nghiên cứu đầy đủ.

Sản phẩm chống lão hóa và giảm viêm: Nhờ chứa các hợp chất chống viêm và chống oxy hóa, Vitex có thể hỗ trợ làm giảm kích ứng da và bảo vệ da khỏi stress oxy hóa.

Trong Y học và Dược phẩm

Hỗ trợ sức khỏe sinh sản: Vitex agnus-castus được sử dụng phổ biến trong điều trị rối loạn kinh nguyệt, PMS, mãn kinh, vô sinh và các vấn đề liên quan đến cân bằng hormone.

Thuốc thảo dược: Được bào chế dưới dạng viên nang, chiết xuất lỏng, viên nén hoặc trà thảo dược, giúp giảm các triệu chứng khó chịu trong chu kỳ kinh nguyệt, cải thiện khả năng sinh sản và hỗ trợ giảm triệu chứng mãn kinh.

Hỗ trợ điều trị triệu chứng khác: Một số nghiên cứu cho thấy Vitex có khả năng giảm đau ngực theo chu kỳ, xua đuổi côn trùng, kháng khuẩn và chống nấm. Tuy nhiên, các tác dụng này còn hạn chế về bằng chứng và cần nghiên cứu thêm.

Các lưu ý khi sử dụng Vitex agnus-castus fruit extract:

• Không tự tăng liều khi chưa có hướng dẫn.
• Phụ nữ mang thai và cho con bú nên tránh sử dụng.
• Tác dụng phụ nhẹ có thể gặp: Buồn nôn, khó tiêu, nhức đầu, phát ban nhẹ, tăng mụn, kinh nguyệt nhiều hoặc thay đổi chu kỳ.
• Có thể tương tác với thuốc tránh thai, liệu pháp hormone, thuốc chống loạn thần.
• Tham khảo bác sĩ trước khi sử dụng nếu đang dùng các loại thuốc trên.
• Dùng để hỗ trợ PMS, mãn kinh, rối loạn kinh nguyệt, vô sinh, không thay thế thuốc điều trị chính.
• Theo dõi cơ thể trong quá trình sử dụng.
• Chọn sản phẩm từ nhà sản xuất uy tín, kiểm tra nhãn và hàm lượng Vitex.
• Tác dụng thường xuất hiện sau vài tuần đến vài tháng, không ngừng hoặc tăng liều đột ngột.
• Tránh sử dụng nếu có rối loạn nội tiết nghiêm trọng hoặc tiền sử bệnh tuyến yên mà chưa được bác sĩ đánh giá.
• Không dùng cùng lúc với thuốc điều trị rối loạn tâm thần nặng hoặc thuốc ức chế dopamine mà không có chỉ dẫn chuyên môn.
• Ngưng sử dụng nếu xuất hiện dị ứng nghiêm trọng như phát ban nặng, ngứa dữ dội, sưng môi/mặt.
• Không dùng ở trẻ em hoặc nam giới mà không có chỉ định y tế.
• Giữ sản phẩm ở nơi khô ráo, tránh ánh sáng trực tiếp và nhiệt độ cao để bảo quản chất lượng chiết xuất.
• Tham khảo ý kiến bác sĩ nếu đang sử dụng các loại thảo dược hoặc thực phẩm chức năng khác, để tránh tương tác không mong muốn.