Kháng kháng sinh ở trẻ em tăng nhanh, làm giảm lựa chọn điều trị

Kháng kháng sinh ở trẻ em đang gia tăng trên toàn cầu

Kháng kháng sinh xảy ra khi vi khuẩn biến đổi khiến các loại thuốc điều trị mất tác dụng. Theo nghiên cứu toàn cầu trên hơn 100.000 mẫu bệnh phẩm (2004 - 2022) của Úc, tình trạng này đang gia tăng trên toàn thế giới, trong đó trẻ sơ sinh, trẻ nằm hồi sức tích cực và trẻ ở các nước thu nhập thấp chịu ảnh hưởng nặng nề nhất.

Trong đó, hai chủng vi khuẩn nguy hiểm là Acinetobacter baumannii (kháng thuốc cao) và Klebsiella (gây nhiễm trùng đường tiết niệu, áp xe gan) đang tăng mạnh khả năng kháng thuốc, đặc biệt ở Đông Nam Á.

Các chuyên gia cảnh báo đến năm 2035, nếu không được kiểm soát, có tới 82% vi khuẩn Acinetobacter baumannii và 35% vi khuẩn Klebsiella sẽ kháng luôn cả những dòng kháng sinh cuối cùng. Điều này đồng nghĩa với việc các bác sĩ sẽ có ít lựa chọn điều trị hơn đối với những ca nhiễm trùng nặng, làm gia tăng gánh nặng cho cả người bệnh và hệ thống y tế.

Hàng trăm nghìn trẻ tử vong mỗi năm do liên quan đến vi khuẩn kháng kháng sinh

Trẻ em là một trong những nhóm chịu ảnh hưởng nặng nề nhất của kháng kháng sinh do có tỷ lệ mắc các bệnh nhiễm khuẩn cao nhưng lại có ít lựa chọn kháng sinh để điều trị hơn người lớn. Năm 2021, ước tính có khoảng 840.000 trẻ em dưới 5 tuổi tử vong có liên quan đến tình trạng kháng kháng sinh. Khi vi khuẩn kháng thuốc, trẻ có thể đối mặt với nhiều nguy cơ như:

• Điều trị khó khăn hơn: Các loại kháng sinh thông thường có thể không còn tiêu diệt được vi khuẩn, khiến bệnh lâu khỏi hoặc không đáp ứng với điều trị.
• Phải dùng kháng sinh mạnh hơn: Trẻ có thể phải sử dụng những loại thuốc chỉ được dùng khi các kháng sinh khác không còn hiệu quả, đồng thời có nguy cơ gặp nhiều tác dụng không mong muốn hơn.
• Tăng nguy cơ biến chứng: Nhiễm trùng kéo dài có thể khiến trẻ phải nằm viện lâu hơn, làm tăng nguy cơ biến chứng, thậm chí đe dọa tính mạng ở những trường hợp nặng.
• Gia tăng nguy cơ lây lan vi khuẩn kháng thuốc: Làm tăng nguy cơ lây nhiễm trong cộng đồng và gây khó khăn cho điều trị.

Khi ngày càng nhiều vi khuẩn kháng các nhóm kháng sinh quan trọng, các bác sĩ sẽ có ít lựa chọn điều trị hơn đối với những ca nhiễm trùng nghiêm trọng. Đây cũng là lý do kháng kháng sinh được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) xem là một trong những thách thức lớn đối với y tế toàn cầu.

Cách phòng ngừa kháng kháng sinh cho trẻ

Mặc dù kháng kháng sinh là vấn đề toàn cầu, cha mẹ hoàn toàn có thể góp phần bảo vệ trẻ bằng những thói quen đơn giản sau:

• Chỉ dùng kháng sinh theo chỉ định của bác sĩ: Không tự ý mua hoặc cho trẻ uống thuốc.
• Cho trẻ uống thuốc đúng cách: Đúng liều, đúng giờ và đủ liệu trình, kể cả khi triệu chứng đã thuyên giảm.
• Tiêm chủng đầy đủ: Giúp phòng bệnh và giảm nhu cầu phải sử dụng kháng sinh.
• Giữ vệ sinh cá nhân và môi trường sống: Đặc biệt rửa tay thường xuyên bằng xà phòng.
• Duy trì lối sống lành mạnh: Bảo đảm dinh dưỡng và sinh hoạt hợp lý để tăng sức đề kháng.
• Đưa trẻ đi khám khi có dấu hiệu nhiễm trùng: Tránh tự điều trị hoặc dùng thuốc kéo dài.

Kháng kháng sinh ở trẻ em tăng nhanh, làm giảm lựa chọn điều trị và khiến nhiều bệnh nhiễm trùng trở nên khó kiểm soát hơn. Sử dụng kháng sinh đúng cách, kết hợp tiêm chủng và giữ gìn vệ sinh là những biện pháp quan trọng để bảo vệ trẻ và góp phần hạn chế tình trạng kháng thuốc.