Long Châu

Nhiễm trùng là gì? Nguyên nhân và cách điều trị bệnh nhiễm trùng

Ngày 07/04/2023
Kích thước chữ
  • Mặc định

  • Lớn hơn

Nhiễm trùng xảy ra khi một vi sinh vật xâm nhập vào cơ thể và gây hại cho sức khỏe con người. Các vi sinh vật gây bệnh hay còn gọi là mầm bệnh bao gồm: Vi khuẩn, virus, nấm. Mầm bệnh có thể lây lan theo nhiều cách khác nhau, bao gồm tiếp xúc với người mang mầm bệnh, thức ăn, nước uống, môi trường ô nhiễm. Bài viết này sẽ tập trung vào các loại nhiễm trùng phổ biến và chết người nhất: Vi khuẩn, virus, nấm.

Nội dung chính

Tìm hiểu chung

Nhiễm trùng là gì? 

Nhiễm trùng là bệnh truyền nhiễm do virus, vi khuẩn, nấm và ký sinh trùng gây nên. Bệnh có thể lây từ người này sang người khác hoặc khi người bệnh tiếp xúc với môi trường có mầm bệnh. Mức độ bệnh có thể từ nhẹ đến nghiêm trọng đến tính mạng.

Bình thường, khi cơ thể tiếp xúc với tác nhân gây bệnh, hệ thống miễn dịch của cơ thể sẽ tấn công mầm bệnh và bảo vệ cơ thể. Tuy nhiên nếu các mầm bệnh phát triển mạnh và tiết ra nhiều độc tố hơn thì có thể sẽ chống lại được hệ miễn dịch của cơ thể. 

Ngoài các bệnh truyền nhiễm là nhiễm virus, nhiễm vi khuẩn, ký sinh trùng hoặc nấm còn có bệnh truyền nhiễm hiếm gặp được gọi là bệnh não xốp có thể truyền nhiễm (TSEs/bệnh prion).

Triệu chứng

Những dấu hiệu và triệu chứng khi bị nhiễm trùng

Các triệu chứng của nhiễm trùng phụ thuộc vào sinh vật cũng như vị trí nhiễm trùng:

  • Nếu nhiễm virus ở hệ thần kinh thì có thể gây co giật, lơ mơ, mất ý thức; nếu nhiễm virus ở đường hô hấp thì có thể gây sổ mũi, ho, khó thở, viêm đường hô hấp; nếu nhiễm virus tại bộ phận sinh dục có thể gây nổi mụn nước, đau, khó chịu; nếu virus nhiễm ở da gây ra mụn cóc.
  • Bệnh nhiễm trùng do vi khuẩn thường có triệu chứng là nóng sốt, đau tại vị trí nhiễm trùng, sưng các tuyến bạch huyết.
  • Nhiễm nấm da thường có các triệu chứng trên da như viêm da, phát ban ngoài da. 
  • Các triệu chứng phổ biến của bệnh prion bao gồm tổn thương não diễn tiến nhanh, mất trí nhớ và lú lẫn.

Biến chứng có thể gặp khi mắc bệnh nhiễm trùng

Tùy vào mức độ nặng hay nhẹ của nhiễm trùng mà bệnh có thể tự khỏi mà không có biến chứng, nhưng một số bệnh có thể gây ra tổn thương lâu dài.

Các biến chứng nghiêm trọng và đe dọa tính mạng của các bệnh truyền nhiễm khác nhau bao gồm:

  • Mất nước do sốt, nôn mửa, tiêu chảy;
  • Viêm phổi;
  • Nhiễm trùng huyết, nhiễm khuẩn;
  • Viêm màng não;
  • HIV/AIDS;
  • Ung thư gan, viêm gan B, C;
  • Ung thư cổ tử cung, virus u nhú ở người (HPV).

Khi nào cần gặp bác sĩ?

Nếu có bất kỳ triệu chứng nào nêu trên xảy ra, bạn nên liên hệ ngay với bác sĩ để được kiểm tra và tư vấn. Chẩn đoán và điều trị sớm sẽ giảm nguy cơ tăng nặng của bệnh và giúp bạn mau chóng hồi phục sức khỏe.

Nguyên nhân

Nguyên nhân gây nên nhiễm trùng

Nhiễm virus

Hiện nay các nhà nghiên cứu mới chỉ xác định được khoảng 5.000 loại virus. Cấu trúc virus gồm một đoạn mã di truyền nhỏ, vỏ bọc bên ngoài gồm các phân tử protein và lipid có chức năng bảo vệ.

Virus xâm nhập vào tế bào vật chủ giải phóng vật liệu di truyền và buộc tế bào sao chép nhân lên. Khi tế bào chết đi, nó sẽ giải phóng các virus mới, lây nhiễm sang các tế bào mới. 

Một số loại virus như virushino virus, coronavirus, adenovirus, enterovirus, virus herpes simplex (HSV), virus West Nile, norovirus, Covid-19.

Các virus khác bao gồm: Virus Zika, HIV, viêm gan C, bệnh bại liệt, cúm (cúm), bao gồm cả cúm lợn H1N1, sốt xuất huyết, Ebola, Hội chứng hô hấp Trung Đông (MERS-CoV).

Nhiễm vi khuẩn

Vi khuẩn là vi sinh vật đơn bào, thường có hình dạng như cầu khuẩn, trực khuẩn, xoắn khuẩn. Vi khuẩn có thể sống ở nhiều môi trường, thậm chí có thể sống sót trong chất phóng xạ.

Một số ví dụ về nhiễm trùng do vi khuẩn là: Viêm màng não do vi khuẩn, viêm tai giữa, viêm phổi, bệnh lao, nhiễm trùng đường hô hấp trên, viêm dạ dày, ngộ độc thực phẩm, nhiễm trùng mắt, viêm xoang, nhiễm trùng đường tiết niệu (UTIs), nhiễm trùng da, nhiễm trùng lây truyền qua đường tình dục (STIs). Một số bệnh do vi khuẩn có thể gây tử vong gồm dịch tả, bạch hầu, kiết lỵ, dịch hạch, lao, thương hàn, sốt phát ban.

Nhiễm nấm

Nấm là một loại ký sinh trùng đa bào có thể hấp thụ chất hữu cơ bằng cách sử dụng enzyme. Nhiều bệnh nhiễm trùng do nấm như viêm da, viêm phổi, nhiễm nấm khắp cơ thể. 

Những người có nguy cơ phát triển nhiễm nấm cao hơn bao gồm những người: Sử dụng kháng sinh trong thời gian dài, có hệ thống miễn dịch suy yếu, ví dụ HIV hoặc bệnh đái tháo đường hoặc điều trị bằng hóa trị liệu, cấy ghép vì phải dùng thuốc chống thải ghép.

Các ví dụ về nhiễm nấm: Bệnh coccidioidomycosis, bệnh histoplasmosis, bệnh nấm candida, nấm ngoài da.

Bệnh Prion

Prion là một loại protein không chứa vật liệu di truyền và thường vô hại. Tuy nhiên, nếu prion phát triển thành hình dạng bất thường, nó có thể trở thành tác nhân gây nhiễm trùng.

Prion có thể ảnh hưởng đến cấu trúc của não hoặc các bộ phận khác của hệ thần kinh gây ra các bệnh thoái hóa não tiến triển nhanh và gây tử vong. Chúng bao gồm bệnh não xốp ở bò (BSE), thường gọi là bệnh bò điên và bệnh Creutzfeldt-Jakob (CJD).

Các bệnh nhiễm trùng khác

Giun sán là những sinh vật đa bào lớn có thể nhìn thấy bằng mắt thường như giun dẹp, giun đũa. Khi phát triển, giun sẽ tấn công đường ruột gây nhiễm trùng tại chỗ và có thể đi vào máu gây nhiễm trùng toàn thân.

Các sinh vật ngoại ký sinh như ve, rận, bọ chét, muỗi có thể gây nhiễm trùng bằng cách bám trên da hoặc xâm nhập sâu vào da.

Nguy cơ

Những ai có nguy cơ bị nhiễm trùng?

Người bệnh nội trú dài ngày trong bệnh viện, người có hệ miễn dịch suy yếu, người lớn tuổi, trẻ em và người sống trong môi trường kém vệ sinh sẽ có nguy cơ nhiễm trùng nhiều hơn.

Yếu tố làm tăng nguy cơ bị nhiễm trùng

Một số yếu tố làm tăng nguy cơ mắc nhiễm trùng, bao gồm:

  • Vết thương có mủ, sưng tấy.
  • Cơ thể có nhiều dụng cụ lạ, ví dụ đặt sonde dạ dày, catheter tĩnh mạch…

Phương Pháp Chẩn Đoán & Điều Trị

Phương pháp xét nghiệm và chẩn đoán nhiễm trùng

Một số xét nghiệm hỗ trợ chẩn đoán:

  • Ngoáy mũi hoặc cổ họng.
  • Lấy mẫu máu, nước tiểu (nước tiểu), phân (phân) hoặc nước bọt (nước bọt).
  • Lấy sinh thiết hoặc cạo một mẫu nhỏ da hoặc mô khác.
  • Chụp ảnh (chụp X-quang, chụp CT hoặc MRI) các bộ phận bị ảnh hưởng của cơ thể.

Phương pháp điều trị nhiễm trùng hiệu quả

  • Điều trị phụ thuộc vào nguyên nhân và vị trí nhiễm trùng.
  • Nhiễm trùng do vi khuẩn có thể được điều trị bằng kháng sinh phù hợp.
  • Nhiễm virus có thể điều trị bằng thuốc kháng virus trong một số trường hợp. Một số bệnh nhiễm virus nhất định có các loại thuốc đặc biệt để điều trị, chẳng hạn như liệu pháp kháng đối với HIV.
  • Nhiễm nấm có thể được điều trị bằng thuốc chống nấm như fluconazole hoặc bôi lên da ngay nơi có nấm, như clotrimazole.
  • Ký sinh trùng có thể được điều trị bằng thuốc chống ký sinh trùng, chẳng hạn như mebendazole.
  • Không có phương pháp điều trị bệnh prion.
     

Chế Độ Sinh Hoạt & Phòng Ngừa

Những thói quen sinh hoạt có thể giúp bạn hạn chế nhiễm trùng diễn tiến

Chế độ sinh hoạt:

  • Tuân thủ theo hướng dẫn của bác sĩ điều trị, liên hệ ngay với cơ sở y tế nếu có tiến triển bệnh bất thường.
  • Duy trì lối sống tích cực, lạc quan, hạn chế sự căng thẳng.
  • Thăm khám định kỳ để có hướng xử trí kịp thời.
  • Tâm lý tốt góp phần tăng hiệu quả điều trị, vậy nên có thể chia sẻ với người thân, bạn bè, nuôi thú cưng, làm những việc khiến bản thân thoải mái.

Chế độ dinh dưỡng:

  • Chế độ ăn uống dinh dưỡng giúp hệ thống miễn dịch khỏe mạnh và bảo vệ cơ thể chống lại các loại mầm bệnh khác nhau.
  • Dùng nguồn thực phẩm sạch, an toàn vệ sinh thực phẩm.

Phương pháp phòng ngừa nhiễm trùng hiệu quả

Để phòng ngừa bệnh hiệu quả, bạn có thể tham khảo một số gợi ý dưới đây:

  • Rửa tay thường xuyên, đặc biệt là trước và sau khi chế biến thức ăn và sau khi đi vệ sinh.
  • Tiêm ngừa vaccine để giảm nguy cơ nhiễm một số loại virus.
  • Thường xuyên vệ sinh, khử trùng các khu vực dễ nhiễm khuẩn như nhà vệ sinh, khu vực nấu nướng, sân vườn,...
  • Giảm nguy cơ nhiễm trùng lây truyền qua đường tình dục bằng cách quan hệ tình dục an toàn như dùng bao cao su.
  • Không dùng chung vật dụng cá nhân như bàn chải đánh răng, lược, lưỡi dao cạo râu, ly uống nước và đồ dùng nhà bếp.
Nguồn tham khảo

Medicalnewstoday: https://www.medicalnewstoday.com/articles/196271 
Clevelandclinic: https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/17724-infectious-diseases 

Các bệnh liên quan

  1. Lỵ trực khuẩn

  2. Lao kê

  3. Bệnh virus Nipah

  4. Bệnh rubeon

  5. Nhiễm Clostridium botulinum

  6. Giun tim

  7. Giun sán

  8. Dịch hạch

  9. Nhiễm Herpes simplex

  10. Nhiễm Shigella