Dấu hiệu bú sai khớp ngậm ở bé và cách khắc phục

Khớp ngậm đúng không chỉ giúp bé nhận đủ sữa mà còn bảo vệ mẹ khỏi những tổn thương không đáng có. Vì vậy, việc quan sát và nhận biết các tín hiệu từ cả mẹ và bé là vô cùng quan trọng trong những tuần đầu sau sinh.

Dấu hiệu bú sai khớp ngậm ở bé là gì?

Việc cho con bú không nên là một trải nghiệm đau đớn. Nếu mẹ cảm thấy khó chịu kéo dài, đó có thể là tín hiệu đầu tiên cho thấy có điều gì đó không ổn. Hãy cùng xem xét những biểu hiện cụ thể ở cả mẹ và bé.

Mẹ đau núm vú trong hoặc sau cữ bú

Cảm giác hơi khó chịu trong vài giây đầu khi bé mới ngậm vú có thể là bình thường. Tuy nhiên, nếu cơn đau nhói, rát bỏng hoặc cảm giác như bị kẹp kéo dài suốt cữ bú, đó là một dấu hiệu cảnh báo.

Cơn đau này cho thấy bé chỉ đang mút ở đầu núm vú thay vì ngậm sâu vào quầng vú, gây áp lực và ma sát quá mức lên vùng da nhạy cảm này.

Núm vú biến dạng sau khi bé bú

Sau khi bé nhả vú, mẹ hãy quan sát hình dạng núm vú của mình. Một núm vú bị biến dạng là bằng chứng rõ ràng của một khớp ngậm nông và không hiệu quả.

Núm vú có thể bị bẹp dí, trông như một thỏi son mới vát chéo, hoặc có một đường lằn trắng trên đỉnh. Đây là kết quả của việc núm vú bị cọ xát vào vòm miệng cứng của bé.

Bé ngậm nông và dễ tuột khỏi vú

Khi bé ngậm sai, bé thường chỉ ngậm vào phần đầu núm vú. Khớp ngậm này rất nông và không chắc chắn, khiến bé dễ bị tuột ra khỏi vú, đặc biệt là khi bé di chuyển hoặc khi sữa về nhiều.

Mẹ có thể phải liên tục đưa bé vào vú lại nhiều lần trong một cữ bú, gây gián đoạn và mệt mỏi cho cả hai mẹ con.

Có tiếng tặc lưỡi hoặc mất kín khớp ngậm

Khi bé bú, âm thanh mẹ nên nghe thấy là tiếng nuốt sữa êm ái, nhịp nhàng. Nếu mẹ nghe thấy tiếng chép miệng, tặc lưỡi hoặc các âm thanh tương tự, điều này cho thấy khớp ngậm không đủ kín.

Những tiếng động này xảy ra khi bé mất lực hút và không khí lọt vào miệng, làm giảm hiệu quả bú và có thể khiến bé nuốt nhiều hơi, dẫn đến đầy hơi, khó chịu.

Bé bú lâu nhưng vẫn có dấu hiệu chưa nhận đủ sữa

Một cữ bú có thể kéo dài nhưng không đồng nghĩa với việc bé nhận đủ sữa. Nếu khớp ngậm sai, bé sẽ rất vất vả để hút được sữa ra ngoài.

Bé có thể bú rất lâu (trên 45 phút mỗi cữ) nhưng ngay sau đó lại quấy khóc, đòi bú tiếp, không tăng cân đủ chuẩn, hoặc số tã ướt và bẩn ít hơn so với khuyến nghị. Đây là một trong những dấu hiệu bú sai khớp ngậm rõ ràng nhất cần được chú ý.

Khớp ngậm đúng trông như thế nào?

Để so sánh và điều chỉnh, mẹ cần biết một khớp ngậm đúng và hiệu quả sẽ trông như thế nào. Dưới đây là những đặc điểm chính của một khớp ngậm sâu và tốt:

• Miệng bé mở rộng: Miệng bé mở to như đang ngáp, không chúm chím.
• Môi trên và môi dưới loe ra ngoài: Môi của bé cong ra ngoài giống như môi cá, không bị mím vào trong.
• Cằm bé chạm vào vú mẹ: Cằm của bé ấn vào bầu vú, giúp cố định khớp ngậm. Mũi bé có thể gần chạm vú nhưng vẫn thông thoáng để thở.
• Ngậm phần lớn quầng vú dưới: Mẹ sẽ thấy phần quầng vú phía trên môi bé nhiều hơn phần quầng vú phía dưới.
• Má bé tròn đầy: Má của bé phồng tròn khi bú, không bị hóp lại.
• Không gây đau cho mẹ: Mẹ chỉ cảm thấy lực hút, kéo nhẹ chứ không đau đớn.
• Nghe thấy tiếng nuốt sữa: Mẹ có thể nghe thấy tiếng bé nuốt sữa một cách nhịp nhàng sau vài nhịp mút.

Vì sao bé có thể bú sai khớp ngậm?

Có nhiều lý do khiến bé gặp khó khăn trong việc ngậm bắt vú đúng cách. Việc xác định nguyên nhân sẽ giúp tìm ra giải pháp phù hợp hơn.

• Vấn đề về cấu trúc miệng của bé: Các tình trạng như dính thắng lưỡi, dính thắng môi, hoặc vòm miệng cao có thể cản trở khả năng di chuyển lưỡi và tạo khớp ngậm sâu của bé.
• Tư thế cho bú chưa đúng: Nếu mẹ và bé không ở trong một tư thế thoải mái, phù hợp, bé sẽ khó tiếp cận và ngậm bắt vú đúng cách.
• Cương sữa sinh lý: Khi vú mẹ bị căng cứng do cương sữa, bé sẽ khó ngậm sâu vào quầng vú.
• Núm vú phẳng hoặc thụt vào trong: Một số hình dạng núm vú có thể gây khó khăn ban đầu cho bé trong việc tạo khớp ngậm.
• Sự nhầm lẫn núm vú: Việc giới thiệu bình sữa hoặc ti giả quá sớm có thể khiến bé bị nhầm lẫn giữa hai cơ chế mút khác nhau.

Bú sai khớp ngậm ảnh hưởng đến mẹ và bé ra sao?

Tình trạng này không chỉ gây khó chịu tạm thời mà còn có thể dẫn đến những vấn đề nghiêm trọng hơn.

Đau và tổn thương núm vú ở mẹ

Đây là hậu quả tức thì và phổ biến nhất. Khớp ngậm nông gây ma sát liên tục lên núm vú, dẫn đến tình trạng nứt cổ gà, phồng rộp, chảy máu. Những tổn thương này không chỉ gây đau đớn mà còn làm tăng nguy cơ nhiễm trùng vú (viêm tuyến vú).

Ảnh hưởng đến việc lấy sữa của trẻ

Khi ngậm sai, bé không thể dùng lưỡi và hàm để vắt sữa từ các nang sữa một cách hiệu quả. Bé chủ yếu chỉ mút ở đầu vú, không kích thích được phản xạ xuống sữa và không nhận được đủ lượng sữa, đặc biệt là lớp sữa cuối giàu chất béo giúp bé no lâu và tăng cân tốt.

Ảnh hưởng đến duy trì nguồn sữa

Việc sản xuất sữa mẹ hoạt động theo cơ chế cung-cầu. Nếu sữa không được lấy ra khỏi vú một cách hiệu quả, cơ thể mẹ sẽ nhận được tín hiệu rằng nhu cầu của bé đã giảm và bắt đầu sản xuất ít sữa hơn. Về lâu dài, điều này có thể dẫn đến tình trạng giảm hoặc mất sữa.

Khi nào cần gặp bác sĩ?

Hầu hết các vấn đề về khớp ngậm có thể được giải quyết bằng cách điều chỉnh tư thế và kỹ thuật. Tuy nhiên, mẹ nên tìm kiếm sự hỗ trợ chuyên nghiệp từ bác sĩ hoặc chuyên gia tư vấn sữa mẹ trong các trường hợp sau:

• Cơn đau khi cho con bú không cải thiện hoặc trở nên tồi tệ hơn sau khi đã thử điều chỉnh.
• Núm vú bị nứt nẻ nghiêm trọng, chảy máu hoặc có dấu hiệu nhiễm trùng như sưng đỏ, có mủ, kèm theo sốt.
• Bé không tăng cân đủ theo biểu đồ tăng trưởng tiêu chuẩn.
• Bé có vẻ luôn đói, quấy khóc liên tục hoặc ngủ li bì, khó đánh thức để bú.
• Số lượng tã ướt của bé ít hơn 6 chiếc mỗi ngày (sau khi bé được 5 ngày tuổi).
• Mẹ nghi ngờ bé có vấn đề về cấu trúc miệng như dính thắng lưỡi.

Việc nhận biết dấu hiệu bú sai khớp ngậm và can thiệp kịp thời là rất quan trọng để tránh các ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe của cả mẹ và bé. Hành trình nuôi con bằng sữa mẹ đôi khi có những thử thách ban đầu nhưng việc nhận ra các vấn đề và tìm kiếm sự giúp đỡ sớm sẽ tạo ra sự khác biệt lớn. Đừng ngần ngại liên hệ với chuyên gia để được hướng dẫn và hỗ trợ, giúp cho trải nghiệm cho con bú trở nên thoải mái và trọn vẹn cho cả mẹ và bé.