Tay chân miệng vào mùa, làm gì để bảo vệ trẻ trước thềm năm học mới?

Virus gây bệnh có thể truyền qua dịch tiết đường hô hấp, dịch từ bóng nước, phân của người bệnh hoặc qua đồ vật, bề mặt bị nhiễm virus. Vì vậy, khi năm học mới bắt đầu, gia đình cần chuẩn bị cho trẻ những thói quen phòng bệnh đơn giản nhưng phải được duy trì đều đặn.

Dạy trẻ rửa tay đúng cách và đúng thời điểm

Rửa tay bằng xà phòng và nước sạch là một trong những biện pháp quan trọng giúp hạn chế lây truyền tay chân miệng. Cha mẹ nên tập cho trẻ rửa tay trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh, sau khi chơi ngoài trời và sau khi tiếp xúc với những đồ vật có nhiều người cùng sử dụng. Với trẻ còn nhỏ, người lớn nên hỗ trợ thay vì chỉ nhắc nhở để bảo đảm các vùng như lòng bàn tay, mu bàn tay, kẽ ngón và đầu ngón được làm sạch.

Đặc biệt, cần chú ý những thời điểm trẻ vừa đi học về hoặc vừa chơi chung với các bạn. Có thể biến việc rửa tay thành thói quen cố định trước các hoạt động ăn uống, giúp trẻ dễ ghi nhớ hơn. Nếu không có xà phòng và nước sạch, dung dịch sát khuẩn tay chứa ít nhất 60% cồn có thể được sử dụng khi tay không nhìn thấy bẩn, nhưng với trẻ nhỏ, rửa tay bằng xà phòng và nước vẫn là lựa chọn phù hợp khi có điều kiện.

Giữ sạch đồ chơi và những bề mặt trẻ thường chạm vào

Đồ chơi, bàn ghế, tay nắm cửa và các vật dụng được nhiều trẻ cùng sử dụng có thể trở thành trung gian truyền virus nếu bị nhiễm bẩn. Điều này đặc biệt đáng lưu ý ở nhà trẻ, trường mầm non, nơi trẻ thường xuyên chơi chung và có thói quen đưa tay hoặc đồ vật lên miệng. WHO khuyến cáo làm sạch các bề mặt, đồ vật nhiễm bẩn, trong đó có đồ chơi, sau đó khử khuẩn phù hợp để giảm nguy cơ lây truyền.

Tại nhà, cha mẹ nên thường xuyên lau rửa những đồ chơi trẻ sử dụng hằng ngày, nhất là các món thường được cầm, ngậm hoặc đặt dưới sàn. Virus tay chân miệng còn có thể lây qua đường phân - miệng, vì vậy việc vệ sinh đồ chơi và rửa tay sau khi thay tã hoặc hỗ trợ trẻ đi vệ sinh đặc biệt quan trọng.

Với môi trường lớp học, việc vệ sinh cần được thực hiện thường xuyên đối với các bề mặt có tần suất tiếp xúc cao và tăng cường khi có trẻ mắc bệnh. CDC cũng khuyến nghị làm sạch trước khi khử trùng vì bụi bẩn và chất hữu cơ có thể làm giảm hiệu quả của chất khử trùng.

Không dùng chung đồ dùng cá nhân

Khăn mặt, khăn tay, cốc, thìa, bát hoặc những vật dụng trẻ thường đưa lên miệng không nên dùng chung. Việc hạn chế dùng chung những đồ vật này giúp giảm cơ hội virus từ dịch tiết hoặc bàn tay của trẻ bệnh truyền sang trẻ khác, nhất là trong môi trường tập thể.

Cha mẹ có thể chuẩn bị cho trẻ bộ đồ dùng cá nhân riêng khi đi học và hướng dẫn trẻ không lấy cốc, khăn hay dụng cụ ăn uống của bạn. Nhà trường cũng cần duy trì cách quản lý đồ dùng rõ ràng, tránh để trẻ sử dụng lẫn lộn. Bên cạnh đó, trẻ nên được nhắc không đưa tay chưa rửa sạch lên mắt, mũi, miệng và hạn chế thói quen ngậm đồ chơi.

Theo dõi sức khỏe của trẻ mỗi ngày

Trước khi đưa trẻ đến trường, cha mẹ nên dành thời gian quan sát tình trạng sức khỏe, đặc biệt trong giai đoạn tay chân miệng gia tăng. Các biểu hiện thường gặp gồm sốt, đau họng, loét miệng, phát ban hoặc xuất hiện bóng nước ở lòng bàn tay, lòng bàn chân, đầu gối, mông. Ở giai đoạn đầu, những dấu hiệu này có thể chưa rõ ràng nên việc theo dõi hằng ngày giúp cha mẹ nhận ra những thay đổi bất thường sớm hơn.

Nếu trẻ có biểu hiện nghi ngờ, cha mẹ không nên cho trẻ đến lớp để tránh tiếp xúc với các bạn khác. Trẻ cần được theo dõi và đưa đi khám khi cần thiết, đồng thời thông báo cho nhà trường nếu được xác định mắc bệnh. Việc phát hiện sớm không chỉ giúp trẻ được chăm sóc phù hợp mà còn tạo điều kiện để gia đình và nhà trường chủ động phòng lây nhiễm.

Cách xử trí khi trẻ mắc tay chân miệng

Khi trẻ được xác định mắc tay chân miệng, cha mẹ cần cho trẻ nghỉ học theo hướng dẫn của nhân viên y tế, hạn chế tiếp xúc với trẻ khác và không dùng chung khăn, cốc, dụng cụ ăn uống hoặc đồ dùng cá nhân. Trong thời gian chăm sóc, người lớn cũng cần rửa tay kỹ sau khi thay tã, vệ sinh cho trẻ hoặc tiếp xúc với dịch tiết, phân của trẻ, đồng thời làm sạch những vật dụng và bề mặt trẻ thường xuyên chạm vào.

Bên cạnh chăm sóc tại nhà, cha mẹ cần theo dõi diễn biến bệnh vì một số trường hợp có thể xuất hiện biến chứng. Trẻ cần được đưa đến cơ sở y tế ngay nếu sốt cao hoặc sốt kéo dài, giật mình nhiều, run tay chân, nôn nhiều, quấy khóc bất thường, lừ đừ, khó thở hoặc có biểu hiện sức khỏe xấu đi. Đây là những dấu hiệu cần được đánh giá kịp thời thay vì tiếp tục theo dõi tại nhà.

Chủ động tiêm vắc xin phòng bệnh do EV71

Bên cạnh các biện pháp vệ sinh, cha mẹ có thể tìm hiểu vắc xin phòng enterovirus 71 (EV71) cho trẻ trong độ tuổi phù hợp. EV71 là một trong những virus gây tay chân miệng và có thể liên quan đến các biến chứng thần kinh, tim phổi ở trẻ nhỏ.

Tuy nhiên, vắc xin EV71 không đồng nghĩa với vắc xin phòng tất cả các trường hợp tay chân miệng, bởi bệnh còn có thể do nhiều enterovirus khác gây ra. Vì vậy, ngay cả khi trẻ đã được tiêm vắc xin EV71, gia đình vẫn cần duy trì các biện pháp phòng ngừa và theo dõi sức khỏe khi trẻ đi học trở lại.

Trong thời gian tới, Tiêm chủng Long Châu dự kiến triển khai tiêm vắc xin phòng tay chân miệng, giúp phụ huynh có thêm lựa chọn khi tìm hiểu và chủ động bảo vệ trẻ trước nguy cơ mắc bệnh. Với hệ thống cơ sở tiêm chủng rộng khắp cùng quy trình được chuẩn hóa, phụ huynh có thể thuận tiện tiếp cận dịch vụ khi vắc xin được triển khai.

Khi năm học mới cận kề, việc duy trì thói quen vệ sinh, theo dõi sức khỏe và chủ động phòng bệnh giúp giảm nguy cơ tay chân miệng lây lan trong gia đình và trường học. Trước câu hỏi tay chân miệng vào mùa, làm gì để bảo vệ trẻ trước thềm năm học mới, cha mẹ nên kết hợp nhiều biện pháp phù hợp thay vì chỉ dựa vào một cách phòng ngừa.