Phòng bệnh & Sống khoẻ

Nắng nóng kéo dài khiến thói quen ăn uống bên ngoài trở nên phổ biến, nhưng cũng tiềm ẩn nhiều nguy cơ với hệ tiêu hóa. Việc nhận biết các bệnh thường gặp và cách phòng tránh sẽ giúp bạn bảo vệ sức khỏe hiệu quả hơn trong mùa hè.

Theo Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TP.HCM (HCDC), từ đầu năm 2026 đến ngày 20/4, thành phố đã ghi nhận 3 trường hợp mắc bệnh dại và cả 3 đều tử vong. Cơ quan y tế cảnh báo thời tiết nắng nóng hiện nay là giai đoạn bệnh dại có xu hướng gia tăng, được xem là “mùa cao điểm” của bệnh.

Trong 4 tuần đầu sau đột quỵ, dinh dưỡng cần được cá thể hóa theo khả năng nuốt, mức độ hồi phục chức năng và bệnh nền. Người bệnh có rối loạn nuốt cần được sàng lọc sớm để giảm nguy cơ hít sặc và viêm phổi. Nên ưu tiên đủ năng lượng, đủ protein, tăng dần vận động kết hợp phục hồi chức năng. Về lâu dài, áp dụng chế độ ăn kiểu DASH hoặc Địa Trung Hải: Nhiều rau quả, ngũ cốc nguyên hạt, đậu, cá; hạn chế muối, đường thêm, chất béo bão hòa và thực phẩm chế biến sẵn để giảm nguy cơ tái phát đột quỵ.

Nhiều người mua thực phẩm chức năng vì sợ đột quỵ nhưng lại bỏ qua điều quan trọng nhất: Kiểm soát huyết áp, đường huyết và mỡ máu. Theo WHO, phần lớn nguy cơ đột quỵ đến từ các yếu tố có thể thay đổi được như tăng huyết áp, hút thuốc, ít vận động, ăn mặn, thừa cân. Viên uống chỉ có vai trò hỗ trợ, không thể thay thế điều trị.

Sau đột quỵ, nhiều người tìm đến CoQ10 và Magnesium với hy vọng phục hồi nhanh hơn, giảm mệt mỏi hoặc ngừa tái phát. Thực tế, đây không phải “thuốc chống đột quỵ”. Một số trường hợp có thể hưởng lợi, nhưng dùng đại trà hoặc tự uống kéo dài chưa chắc cần thiết.

Sau tuổi 50, nguy cơ đột quỵ tăng dần do huyết áp cao, tiểu đường, mỡ máu, xơ vữa mạch và lối sống ít vận động. Vitamin không phải “lá chắn” ngăn đột quỵ, nhưng thiếu một số chất dinh dưỡng quan trọng có thể ảnh hưởng tim mạch, thần kinh và quá trình hồi phục sức khỏe.

Đột quỵ cần xử trí trong vài giờ đầu để giảm nguy cơ tử vong và tàn phế. Việc đặt đúng câu hỏi cho bác sĩ giúp gia đình hiểu rõ tình trạng, lựa chọn điều trị phù hợp và không bỏ lỡ “cửa sổ vàng” quý giá.

Nhiều gia đình nghĩ khó khăn lớn nhất của đột quỵ là giai đoạn cấp cứu. Thực tế, thử thách dài nhất thường bắt đầu khi người bệnh trở về nhà. Trong 5 năm chăm sóc, điều thay đổi không chỉ là sức khỏe người bệnh, mà cả nhịp sống, cảm xúc và sức bền của cả gia đình.

Sau đột quỵ, người bệnh cần được theo dõi lâu dài, tập phục hồi chức năng và hỗ trợ sinh hoạt mỗi ngày. Nhưng người chăm sóc cũng là “mắt xích sống còn”. Nếu bạn mất ngủ, kiệt sức hoặc căng thẳng kéo dài, chất lượng chăm sóc có thể giảm và chính sức khỏe của bạn cũng bị đe dọa.

Đột quỵ có thể xảy ra trong vài phút, nhưng hành trình hồi phục thường kéo dài nhiều tháng, thậm chí nhiều năm. Người chăm sóc dễ rơi vào trạng thái kiệt sức vì vừa lo sức khỏe người bệnh, vừa gánh tài chính và sinh hoạt gia đình. Giữ sức cho chính mình không phải ích kỷ, mà là điều cần thiết để người bệnh được chăm sóc tốt hơn.