Bộ Y tế khuyến cáo thực hiện "3 sạch" phòng bệnh tay chân miệng

Trong bối cảnh số ca tay chân miệng vẫn ở mức cao và năm học mới sắp bắt đầu, việc chủ động phòng bệnh cho trẻ tại gia đình và trường học càng cần được chú trọng. Bộ Y tế khuyến cáo cha mẹ, người chăm sóc trẻ và các cơ sở giáo dục tăng cường các biện pháp vệ sinh nhằm hạn chế nguy cơ lây lan bệnh. Trong đó, nguyên tắc “3 sạch” là một trong những khuyến cáo cần được duy trì thường xuyên.

Tay chân miệng gia tăng dịp đầu năm học

Theo hệ thống giám sát bệnh truyền nhiễm, trong 8,5 tháng đầu năm 2026, cả nước ghi nhận gần 100.000 trường hợp tay chân miệng, cao hơn 2,5 lần so với cùng kỳ năm 2025. Đáng chú ý, trong 4 tuần gần đây, số ca mắc vẫn duy trì ở mức khoảng 3.000 trường hợp mỗi tuần, tập trung nhiều tại các tỉnh, thành phố khu vực miền Nam.

Diễn biến này được ghi nhận trong thời điểm năm học mới đang đến gần. Đây cũng là giai đoạn cần đặc biệt lưu ý bởi tay chân miệng thường có xu hướng gia tăng vào khoảng tháng 9 và tháng 10 hằng năm. Trước đó, Bộ Y tế từng ghi nhận bệnh lưu hành quanh năm nhưng số mắc thường tăng theo từng thời điểm, trong đó nhóm trẻ dưới 5 tuổi, đặc biệt trẻ đi nhà trẻ và mẫu giáo, là nhóm mắc bệnh phổ biến.

Khi trẻ trở lại trường, thời gian tiếp xúc với bạn bè và người chăm sóc tăng lên. Trẻ có thể cùng chơi, sử dụng đồ chơi, bàn ghế và nhiều vật dụng chung trong lớp, trong khi khả năng tự thực hiện vệ sinh cá nhân ở trẻ nhỏ còn hạn chế. Nếu một trẻ mắc bệnh nhưng chưa được phát hiện hoặc vẫn tiếp tục đến lớp, virus có thể có thêm cơ hội phát tán trong môi trường tập thể.

Tay chân miệng do các virus thuộc nhóm Enterovirus gây ra, có thể lây qua dịch tiết đường hô hấp, dịch từ nốt phỏng, phân hoặc các đồ vật, bề mặt nhiễm virus. Trẻ nhỏ thường chưa hình thành đầy đủ thói quen vệ sinh tay và dễ đưa tay lên miệng sau khi tiếp xúc với đồ vật, vì vậy Bộ Y tế khuyến cáo duy trì nguyên tắc “3 sạch” gồm ăn uống sạch, ở sạch và bàn tay sạch tại gia đình, nhà trường và nơi chăm sóc trẻ.

Thực hiện nguyên tắc “3 sạch” phòng tay chân miệng

Bên cạnh theo dõi sức khỏe và phát hiện sớm trường hợp nghi mắc, việc duy trì vệ sinh đúng cách cũng góp phần hạn chế nguồn lây. Bộ Y tế khuyến cáo thực hiện nguyên tắc “3 sạch” trong sinh hoạt và chăm sóc trẻ.

Ăn uống sạch

Ăn uống sạch là nguyên tắc đầu tiên trong “3 sạch”, tập trung vào việc bảo đảm thực phẩm, nước uống và dụng cụ ăn uống của trẻ được vệ sinh. Việc này giúp giúp hạn chế nguy cơ đưa virus từ tay bẩn hoặc dụng cụ nhiễm bẩn vào đường tiêu hóa của trẻ.

Cha mẹ nên cho trẻ ăn chín, uống nước sạch, đồng thời rửa sạch cốc, bát, thìa và các dụng cụ ăn uống trước khi sử dụng. Các vật dụng cá nhân của trẻ cũng nên được dùng riêng, không dùng chung với trẻ khác.

Tại trường học, khu vực chế biến, chia thức ăn và các dụng cụ liên quan cần được giữ sạch. Người chế biến, chia thức ăn cho trẻ cần vệ sinh tay trước khi tiếp xúc với thực phẩm để hạn chế nguy cơ đưa mầm bệnh vào thức ăn. Việc bảo đảm vệ sinh ăn uống không chỉ giúp phòng tay chân miệng mà còn góp phần hạn chế nhiều bệnh truyền nhiễm khác.

Ở sạch

“Ở sạch” tập trung vào việc giữ vệ sinh không gian sinh hoạt, học tập và vui chơi của trẻ. Virus gây tay chân miệng có thể lây qua các bề mặt, đồ vật nhiễm mầm bệnh, vì vậy gia đình cần thường xuyên vệ sinh nhà cửa, giữ không gian thông thoáng và chú ý những khu vực trẻ tiếp xúc nhiều.

Các vật dụng như đồ chơi, bàn ghế, tay nắm cửa và sàn nhà cần được vệ sinh thường xuyên bằng xà phòng hoặc dung dịch khử khuẩn phù hợp theo hướng dẫn của cơ quan y tế. Tại nhà trẻ, trường mầm non và nhóm trẻ, việc làm sạch đồ chơi, dụng cụ sinh hoạt càng cần được chú trọng vì nhiều trẻ có thể cùng sử dụng hoặc chạm vào những vật dụng này trong ngày.

Bên cạnh vệ sinh môi trường, khi trẻ có dấu hiệu nghi mắc tay chân miệng, cha mẹ nên hạn chế cho trẻ tiếp xúc với những trẻ khác và thông báo cho nhà trường nếu trẻ đang đi học. Việc cho trẻ nghỉ học, vệ sinh các vật dụng thường xuyên sử dụng và phối hợp với cơ sở y tế giúp hạn chế nguy cơ lây bệnh trong gia đình và môi trường tập thể.

Bàn tay sạch

Bàn tay có thể trở thành cầu nối đưa virus từ môi trường vào cơ thể khi trẻ chạm vào đồ vật nhiễm mầm bệnh rồi đưa tay lên miệng. Vì vậy, trẻ, cha mẹ và người chăm sóc cần duy trì thói quen rửa tay bằng xà phòng và nước sạch, đặc biệt trước khi ăn, trước khi cho trẻ ăn, sau khi đi vệ sinh hoặc sau khi thay tã, vệ sinh cho trẻ.

Với trẻ nhỏ, cha mẹ và người chăm sóc nên hướng dẫn, giám sát để trẻ hình thành thói quen rửa tay đúng cách thay vì chỉ nhắc nhở. Tại trường học, khu vực rửa tay cần có đủ nước sạch và xà phòng, được bố trí thuận tiện để trẻ sử dụng thường xuyên trong ngày. Người lớn cũng cần vệ sinh tay trước khi chế biến thức ăn, chăm sóc trẻ và sau khi tiếp xúc với trẻ mắc hoặc nghi mắc bệnh.

Duy trì bàn tay sạch không chỉ giúp bảo vệ trẻ mà còn hạn chế nguy cơ virus được truyền từ người này sang người khác qua đồ dùng, bề mặt hoặc chất thải. Vì vậy, “3 sạch” cần được duy trì thường xuyên tại gia đình và trường học, nhất là khi trẻ trở lại môi trường sinh hoạt tập thể.

Nếu trẻ xuất hiện các biểu hiện nghi ngờ như sốt, loét miệng hoặc nổi nốt phỏng ở lòng bàn tay, bàn chân, đầu gối, mông, cha mẹ nên cho trẻ được đánh giá tại cơ sở y tế. Trường hợp trẻ đã mắc bệnh cần nghỉ học, hạn chế tiếp xúc với trẻ khác và thực hiện các hướng dẫn chăm sóc, theo dõi của nhân viên y tế.

Bên cạnh đó, phụ huynh cũng có thể chủ động tìm hiểu về vắc xin phòng chân miệng như một biện pháp phòng bệnh chủ động cho trẻ. Tuy nhiên, vắc xin hiện nay chỉ phòng một số chủng virus nhất định và không thay thế các biện pháp vệ sinh phòng bệnh hằng ngày.

Trong thời điểm tay chân miệng đang có xu hướng gia tăng và trẻ chuẩn bị trở lại trường, việc duy trì vệ sinh hằng ngày và theo dõi sức khỏe trẻ càng cần được chú trọng. Gia đình và nhà trường cần phối hợp thực hiện các biện pháp phòng bệnh, hạn chế nguy cơ lây nhiễm trong môi trường tập thể. Thông qua việc Bộ Y tế khuyến cáo thực hiện "3 sạch" phòng bệnh tay chân miệng, mỗi gia đình có thể chủ động góp phần bảo vệ sức khỏe của trẻ và cộng đồng.