Coagulation factor X human: Protein tham gia vào quá trình đông máu

Tên thuốc gốc (Hoạt chất)

Coagulation factor X human

Loại thuốc

Thuốc cầm máu, yếu tố đông máu X

Dạng thuốc và hàm lượng

Coagulation factor X human được bào chế dưới dạng bột đông khô để pha tiêm, đi kèm dung môi pha tiêm vô trùng trong bộ dụng cụ sử dụng. Thuốc có hai mức hàm lượng là ~250 IU/lọ và ~500 IU/lọ hoạt tính yếu tố X. Sau khi pha hoàn nguyên, dung dịch đạt nồng độ khoảng 100 IU/mL, dùng để tiêm tĩnh mạch theo chỉ định của bác sĩ.

Coagulation factor X human được dùng cho người lớn và trẻ em mắc thiếu hụt yếu tố X di truyền, nhằm phòng ngừa chảy máu định kỳ, điều trị và kiểm soát các đợt chảy máu cấp, cũng như hỗ trợ cầm máu trong phẫu thuật ở bệnh nhân có mức thiếu hụt nhẹ đến trung bình.

Ngoài ra, hoạt chất này còn được phối hợp với các yếu tố đông máu khác để điều chỉnh tình trạng thiếu hụt yếu tố đông máu mắc phải do điều trị bằng thuốc đối kháng vitamin K (như warfarin) ở người trưởng thành cần thực hiện phẫu thuật hoặc thủ thuật khẩn cấp.

Dung dịch Coagulation factor X human giúp tăng nồng độ yếu tố X trong huyết tương, nhờ đó tạm thời phục hồi khả năng đông máu ở người thiếu hụt yếu tố này. Hiệu quả được thể hiện qua việc rút ngắn thời gian prothrombin (PT) và thời gian thromboplastin một phần hoạt hóa (aPTT) trong xét nghiệm đông máu.

Hấp thu

Sau khi tiêm tĩnh mạch liều đơn 25 IU/kg, nồng độ đỉnh trung bình trong huyết tương đạt khoảng 0,504 IU/mL (CV 17,2%).

Phân bố

Thể tích phân bố trung bình ở trạng thái ổn định sau liều này được ghi nhận khoảng 56,3 mL/kg (CV 24,0%).

Chuyển hóa

Chưa có báo cáo.

Thải trừ

Thời gian bán thải trung bình của Coagulation factor X human khoảng 30,3 giờ (CV 22,8%), trong khi độ thanh thải trung bình được ghi nhận ở mức 1,35 mL/kg/giờ (CV 21,7%).

Coagulation factor X human có thể bị ảnh hưởng bởi các chất ức chế yếu tố Xa, cả trực tiếp lẫn gián tiếp. Do đó, các thuốc chống đông máu này không được khuyến cáo sử dụng cho bệnh nhân thiếu hụt yếu tố X. Hoạt chất này cũng không nên dùng để đảo ngược tác dụng của các thuốc chống đông đường uống trực tiếp (DOAC) ở những người không bị thiếu hụt yếu tố X.

Quá mẫn cảm với bất kỳ thành phần nào của sản phẩm, bao gồm yếu tố X chiết từ huyết tương người.

Liều dùng

Người lớn

Liều dùng và thời gian điều trị được xác định dựa trên mức độ thiếu hụt yếu tố X, vị trí và mức độ chảy máu, cùng tình trạng lâm sàng của bệnh nhân. Việc giám sát chặt chẽ liệu pháp thay thế đặc biệt quan trọng khi thực hiện phẫu thuật lớn hoặc điều trị các đợt chảy máu nguy hiểm đến tính mạng. Liều tối đa không nên vượt quá 60 IU/kg/ngày ở mọi nhóm tuổi.

Kiểm soát các đợt chảy máu

Ở người lớn và thanh thiếu niên từ 12 tuổi trở lên, khi xuất hiện đợt chảy máu, tiêm Coagulation factor X human 25 IU/kg ngay khi có dấu hiệu đầu tiên hoặc trước khi hành kinh dự kiến. Liều có thể lặp lại mỗi 24 giờ cho đến khi chảy máu ngừng hẳn. Mỗi đợt chảy máu nên được đánh giá dựa trên mức độ nghiêm trọng riêng.

Để dự phòng thứ phát hoặc trước các hoạt động thể chất/nghỉ khám răng, liều 25 IU/kg cũng được khuyến cáo, có thể lặp lại nếu cần thiết.

Phòng ngừa thường quy các đợt chảy máu

Do sự khác biệt giữa các bệnh nhân và biến động trong cùng một bệnh nhân, nên theo dõi nồng độ đáy của yếu tố X định kỳ, đặc biệt trong những tuần đầu hoặc sau khi thay đổi liều. Liều dùng được điều chỉnh dựa trên đáp ứng lâm sàng và nồng độ đáy yếu tố X, ít nhất là 5 IU/dL.

Ở bệnh nhân ≥12 tuổi, liều khởi đầu dự phòng là 25 IU/kg, hai lần mỗi tuần, điều chỉnh theo nhu cầu lâm sàng. Khoảng cách liều dài hơn, ví dụ mỗi tuần một lần, có thể phù hợp tùy đáp ứng cá nhân.

Quản lý quanh phẫu thuật

Trước phẫu thuật: Tính liều Coagulation factor X human để nâng nồng độ yếu tố X huyết tương lên 70 - 90 IU/dL. Việc giám sát liều và thời gian điều trị đặc biệt quan trọng ở phẫu thuật lớn.

Sau phẫu thuật: Liều cần thiết duy trì nồng độ yếu tố X ≥ 50 IU/dL cho đến khi không còn nguy cơ chảy máu.

Trẻ em

Kiểm soát chảy máu theo yêu cầu ở trẻ em dưới 12 tuổi

Khi xuất hiện đợt chảy máu, nên tiêm Coagulation factor X human 30 IU/kg ngay từ dấu hiệu đầu tiên. Liều có thể lặp lại mỗi 24 giờ cho đến khi chảy máu ngừng hẳn. Mức độ chảy máu từng trường hợp cần được đánh giá riêng.

Đối với dự phòng thứ phát hoặc trước các hoạt động thể chất/nghỉ khám răng, liều 30 IU/kg cũng được khuyến cáo, lặp lại nếu cần.

Phòng ngừa thường quy các đợt chảy máu

Ở trẻ em dưới 12 tuổi, liều dự phòng thường quy là 40 IU/kg, hai lần mỗi tuần. Do sự biến động giữa các bệnh nhân và trong cùng một bệnh nhân, nên theo dõi định kỳ nồng độ đáy yếu tố X đặc biệt trong những tuần đầu hoặc sau khi thay đổi liều. Liều dùng cần được điều chỉnh theo đáp ứng lâm sàng và nồng độ đáy ≥ 5 IU/dL. Một số trẻ có thể duy trì nồng độ mong muốn khi điều trị dự phòng một lần mỗi tuần.

Quản lý phẫu thuật ở trẻ em dưới 12 tuổi

Trước phẫu thuật: Tính liều Coagulation factor X human để nâng nồng độ huyết tương lên 70 - 90 IU/dL. Việc giám sát liều lượng và thời gian điều trị đặc biệt quan trọng trong phẫu thuật lớn.

Sau phẫu thuật: Liều cần thiết duy trì nồng độ ≥ 50 IU/dL cho đến khi không còn nguy cơ chảy máu.

Nên đo nồng độ yếu tố X huyết tương trước và sau truyền để đảm bảo đạt và duy trì hiệu quả cầm máu.

Cách dùng

Sản phẩm được dùng bằng đường tĩnh mạch.

Sau khi pha, nên truyền tĩnh mạch với tốc độ khuyến cáo khoảng 10 mL/phút, không vượt quá 20 mL/phút.

Trong trường hợp liệu pháp tại nhà, bệnh nhân cần được hướng dẫn đầy đủ và theo dõi định kỳ để đảm bảo an toàn.

Các phản ứng gặp thường xuyên nhất bao gồm ban đỏ và đau tại chỗ truyền, mệt mỏi và đau lưng.

Phản ứng quá mẫn hoặc dị ứng như phù mạch, cảm giác nóng rát, châm chích tại vị trí tiêm truyền, ớn lạnh, đỏ bừng, nổi mề đay, đau đầu, hạ huyết áp, buồn nôn, nôn, nhịp tim nhanh, tức ngực, thở khò khè, ngứa ran, bồn chồn, thậm chí hôn mê hiếm khi xảy ra với các liệu pháp thay thế yếu tố đông máu khác và trong một số trường hợp có thể tiến triển thành phản vệ nghiêm trọng, bao gồm sốc phản vệ.

Tuy nhiên, các phản ứng quá mẫn, dị ứng hoặc phản vệ chưa được ghi nhận trong các thử nghiệm lâm sàng của Coagulation factor X human.

Lưu ý chung

Lưu ý chung cho bệnh nhân khi sử dụng Coagulation factor X human:

• Chỉ sử dụng theo chỉ định của bác sĩ và tuân thủ đúng liều lượng, tần suất.
• Theo dõi nồng độ yếu tố X huyết tương định kỳ, đặc biệt trong những tuần đầu điều trị, khi thay đổi liều hoặc trước/sau phẫu thuật.
• Thận trọng với các thuốc ức chế yếu tố Xa, tránh phối hợp nếu không có chỉ định y khoa.
• Quan sát các dấu hiệu phản ứng quá mẫn hoặc dị ứng như nổi mề đay, phù mạch, khó thở, đỏ bừng mặt, báo ngay cho nhân viên y tế nếu xuất hiện.
• Liệu pháp tại nhà chỉ thực hiện khi được hướng dẫn đầy đủ và có kiểm tra định kỳ.
• Thông báo cho bác sĩ nếu có bất kỳ tình trạng sức khỏe đặc biệt nào hoặc đang dùng thuốc chống đông khác.
• Không sử dụng để đảo ngược thuốc chống đông đường uống trực tiếp (DOAC) ở người không thiếu hụt yếu tố X.

Lưu ý với phụ nữ có thai

Kinh nghiệm sử dụng Coagulation factor X human ở phụ nữ mang thai còn rất hạn chế do thiếu hụt yếu tố X di truyền là hiếm gặp. Vì vậy, thuốc chỉ nên được dùng trong thai kỳ khi có chỉ định y khoa rõ ràng và cần được giám sát chặt chẽ bởi bác sĩ.

Lưu ý với phụ nữ cho con bú

Hiện vẫn chưa có dữ liệu về việc sử dụng Coagulation factor X human trong thời gian cho con bú. Do đó, chỉ nên dùng thuốc khi thực sự cần thiết và theo hướng dẫn của bác sĩ, cân nhắc lợi ích cho mẹ và nguy cơ tiềm ẩn cho trẻ.

Lưu ý khi lái xe và vận hành máy móc

Coagulation factor X human hầu như không ảnh hưởng đến khả năng lái xe và vận hành máy móc. Thuốc chủ yếu tác động lên hệ thống đông máu mà không gây ra các tác dụng phụ thần kinh, nhận thức hay vận động đáng kể. Tuy nhiên, bệnh nhân nên chú ý các triệu chứng như mệt mỏi, chóng mặt hoặc đau lưng, vốn đôi khi xảy ra sau khi tiêm, trước khi tham gia các hoạt động đòi hỏi tập trung cao hoặc thao tác với máy móc. Trong trường hợp có bất kỳ biểu hiện bất thường nào ảnh hưởng đến sự tỉnh táo hoặc phản xạ, cần tạm thời tránh lái xe hoặc vận hành thiết bị cho đến khi tình trạng ổn định.

Quá liều và xử trí

Quá liều và độc tính

Trong các thử nghiệm lâm sàng, đã ghi nhận một trường hợp dùng ngẫu nhiên liều cao khoảng 80 IU/kg để điều trị chảy máu mà không xuất hiện tác dụng phụ rõ ràng. Tuy nhiên, việc dùng quá liều có thể làm tăng nguy cơ huyết khối tắc mạch, có thể liên quan đến giảm thời gian prothrombin dưới mức bình thường.

Cách xử lý khi quá liều

Trong trường hợp nghi ngờ hoặc xác định huyết khối tĩnh mạch sâu, cần tuân thủ quy trình điều trị thông thường đồng thời theo dõi yếu tố X trong quá trình điều trị.

Quên liều và xử trí

Nếu bệnh nhân quên một liều Coagulation factor X human, nên tiêm liều đó càng sớm càng tốt ngay khi nhớ ra để duy trì nồng độ yếu tố X trong huyết tương và đảm bảo khả năng đông máu. Tuy nhiên, nếu thời điểm quên liều gần với liều tiếp theo đã lên lịch, không nên tiêm liều đã quên mà bỏ qua liều đó và tiếp tục với liều tiếp theo theo đúng lịch trình. Việc dùng liều gấp đôi để bù có thể làm tăng nguy cơ tác dụng phụ hoặc huyết khối, vì vậy tuyệt đối không tự ý tăng liều. Trong quá trình điều trị, bệnh nhân nên quan sát các dấu hiệu chảy máu và thông báo cho bác sĩ nếu xuất hiện bất kỳ triệu chứng bất thường nào, để bác sĩ có thể điều chỉnh liệu trình hoặc theo dõi nồng độ yếu tố X phù hợp.