Các loại kiến trong nhà thường thấy và cách đuổi chúng

Trong sinh hoạt hằng ngày, những loại kiến trong nhà thường xuất hiện ở nhiều khu vực khác nhau như bếp, phòng ăn hay nơi lưu trữ thực phẩm. Không chỉ gây phiền toái, một số loài còn có thể cắn, tạo cảm giác đau rát, ngứa hoặc dị ứng nhẹ đối với người nhạy cảm. Vì vậy, việc nhận diện chúng là bước quan trọng để lựa chọn biện pháp xử lý phù hợp và hiệu quả.

Các loại kiến trong nhà thường thấy

Dưới đây là các loài kiến phổ biến thường xuất hiện trong nhà ở và khu dân cư tại Việt Nam, với đặc điểm và tập tính riêng biệt.

Kiến hôi (kiến riệng)

Kiến hôi có tên khoa học Tapinoma sessile, kích thước nhỏ, màu nâu sẫm hoặc đen. Chúng thường xuất hiện ở khu vực bếp, nơi có thức ăn ngọt và độ ẩm cao. Khi bị đè nát sẽ phát ra mùi đặc trưng. Loài này sinh sản khá nhanh, vòng đời chỉ hơn một tháng và có thể tạo thành đàn lớn nếu điều kiện thuận lợi.

Kiến đen

Kiến đen thường thuộc chi Ochetellus, có thân nhỏ và màu đen bóng. Chúng dễ bắt gặp trong bếp, thùng rác hoặc khu vực có chất thải. Do tiếp xúc với môi trường bẩn, loài này có nguy cơ mang vi khuẩn vào nhà. Chu kỳ phát triển của chúng kéo dài khoảng hơn một tháng trước khi đạt đến giai đoạn trưởng thành.

Kiến Pharaoh

Kiến Pharaoh (Monomorium pharaonis) có kích thước rất nhỏ, màu vàng nâu nhạt. Chúng thường làm tổ trong hốc tường, khe nứt hoặc khu vực ấm và kín trong nhà. Thức ăn ưa thích là thực phẩm giàu đạm như thịt, mỡ. Đàn kiến có thể có nhiều kiến chúa và sinh sản quanh năm, đặc biệt dễ tách đàn khi bị xáo trộn.

Kiến lửa

Kiến lửa thuộc chi Solenopsis, có màu nâu đỏ và kích thước lớn hơn nhiều loài khác. Chúng thường làm tổ dưới đất hoặc thành ụ cao ngoài sân vườn. Kiến lửa ăn đa dạng từ xác côn trùng đến thực phẩm có đường, chất béo. Khi bị kích thích, chúng có thể đốt gây đau rát và nổi mụn nước nhỏ trên da. Kiến chúa đẻ trứng liên tục nên số lượng trong đàn tăng nhanh.

Kiến đường

Kiến đường (Tetramorium caespitum) có màu nâu đen, kích thước nhỏ và đôi khi bị nhầm với mối khi xuất hiện cá thể có cánh. Chúng ăn hầu như mọi loại thực phẩm và có thể xâm nhập vào nhà qua các khe hở nhỏ. Tổ thường nằm dưới đất, đá hoặc nền gạch. Thời gian phát triển từ trứng đến trưởng thành khoảng 6 - 8 tuần.

Kiến ma

Kiến ma (Tapinoma melanocephalum) rất nhỏ, phần bụng và chân nhạt màu nên nhìn khá mờ. Chúng ưa môi trường ẩm và thường làm tổ trong tủ bếp, khe tường hoặc chậu cây. Thức ăn chủ yếu là chất ngọt và chất lỏng. Loài này sinh sản liên tục, khiến số lượng tăng nhanh nếu không được kiểm soát kịp thời.

Kiến thợ mộc

Kiến thợ mộc thuộc chi Camponotus, có kích thước lớn và thường màu đen hoặc đen pha đỏ. Chúng làm tổ trong gỗ ẩm hoặc mục bằng cách khoét đường hầm để sinh sống. Thức ăn chủ yếu là chất ngọt và xác côn trùng. Mất vài tháng để hoàn thành vòng đời và nhiều năm để hình thành đàn ổn định.

Biểu hiện lâm sàng thường gặp khi bị kiến cắn hoặc đốt

Khi bị kiến cắn hoặc đốt, da thường xuất hiện phản ứng viêm cấp tại chỗ với mức độ khác nhau tùy loài kiến và thời gian tiếp xúc. Dưới đây là các biểu hiện thường gặp:

• Vùng da tại vị trí tiếp xúc sưng, đỏ, giới hạn rõ, đường kính thường dưới 5 cm.
• Có thể xuất hiện một hoặc nhiều vết đốt tùy mức độ phơi nhiễm.
• Cảm giác đau nhói hoặc nóng rát ngay sau khi bị cắn.
• Sưng tấy, ban đỏ và tăng nhiệt tại chỗ.
• Có thể nổi mề đay hoặc mụn nước nhỏ trong khoảng 30 phút đầu.
• Sau 24 giờ, tổn thương có thể chuyển thành mụn mủ, thường gặp ở vết đốt kiến lửa.
• Từ 3 - 10 ngày sau, mụn mủ khô lại, đóng vảy rồi bong ra.

Ngoài ra, một số trường hợp còn ngứa kéo dài trong vài tuần trước khi da hồi phục hoàn toàn.

Nhìn chung, phần lớn các vết cắn của kiến có diễn tiến nhẹ và tự khỏi, tuy nhiên cũng có một số trường hợp trở nặng. Theo DermNet NZ, bên cạnh phản ứng tại chỗ, một số người có thể phát triển mụn chứa mủ hoặc viêm da kéo dài và trong trường hợp nhạy cảm hoặc nặng hơn có thể xuất hiện phản ứng dị ứng rộng hơn như mề đay, sưng lan xa hoặc các triệu chứng nghiêm trọng như khó thở và choáng váng. Do đó, khi không may bị kiến cắn không nên chủ quan mà cần phải theo dõi để phát hiện sớm các phản ứng bất thường.

Cách đuổi kiến ra khỏi nhà nhanh chóng và dễ dàng

Để đuổi kiến ra khỏi nhà hiệu quả, bạn có thể áp dụng các biện pháp sau:

• Giữ vệ sinh nhà cửa sạch sẽ: Đậy kín thực phẩm trong hộp bảo quản, lau dọn kỹ các vụn thức ăn rơi vãi và đổ rác hằng ngày, đặc biệt chú ý khu vực bếp và phòng ăn vì đây là nơi kiến thường tập trung nhiều nhất.
• Sử dụng các nguyên liệu tự nhiên: Bạn có thể dùng giấm trắng pha loãng 1:1 để xịt vào đường đi của kiến, hoặc sử dụng nước cốt chanh, lát chanh tươi tại khu vực chúng xuất hiện. Ngoài ra, rắc muối, ớt bột, bột ngô, phấn rôm hay đặt tỏi, hành cắt lát cũng có thể xua đuổi kiến nhờ mùi đặc trưng.
• Sử dụng keo dính kiến hoặc bẫy kiến chuyên dụng: Đặt tại những vị trí kiến thường xuyên qua lại như chân tường, khe hở hoặc góc nhà để kiểm soát số lượng hiệu quả hơn.
• Dùng thuốc diệt kiến khi cần thiết: Đọc kỹ và tuân thủ đúng hướng dẫn sử dụng, đồng thời đặt thuốc ở nơi an toàn, tránh xa tầm tay trẻ nhỏ và vật nuôi trong nhà.
• Bịt kín khe nứt, lỗ hổng: Kiểm tra và xử lý các vết nứt trên tường, sàn nhà, khung cửa nhằm ngăn kiến xâm nhập từ bên ngoài vào không gian sống.
• Sắp xếp đồ đạc gọn gàng, giảm ẩm: Giữ nhà cửa thông thoáng, hạn chế khu vực tối và ẩm ướt để không tạo điều kiện thuận lợi cho kiến làm tổ và sinh sản.

Kết hợp nhiều biện pháp cùng lúc sẽ giúp tăng hiệu quả và ngăn kiến quay trở lại trong thời gian dài.

Tóm lại, các loại kiến trong nhà thường thấy có thể gây bất tiện và ảnh hưởng đến sức khỏe nếu không được xử lý đúng cách. Việc nhận diện chính xác những loại kiến trong nhà thường thấy sẽ giúp bạn lựa chọn biện pháp đuổi và phòng ngừa phù hợp, hiệu quả hơn. Trường hợp bị kiến cắn và xuất hiện dấu hiệu bất thường như sưng lan rộng, đau nhiều hoặc khó thở, bạn nên đến cơ sở y tế để được bác sĩ thăm khám kịp thời.