Cách xử lý khi trẻ sốt co giật: Khi nào cần đưa trẻ đi bệnh viện?

Trong thực tế, cơn sốt co giật ở trẻ thường xảy ra bất ngờ và diễn ra trong thời gian ngắn. Nếu không có kiến thức cơ bản, phụ huynh dễ xử lý sai cách, vô tình làm tình trạng của trẻ trở nên nghiêm trọng hơn. Do đó, hiểu đúng về cách nhận biết và xử trí ban đầu là điều rất cần thiết.

Sốt co giật ở trẻ em là gì?

Sốt co giật là tình trạng trẻ bị co giật toàn thân hoặc cục bộ khi nhiệt độ cơ thể tăng cao đột ngột, thường xảy ra khi sốt trên 38°C. Đây là một phản ứng bất thường của hệ thần kinh trung ương trước sự thay đổi nhiệt độ nhanh chóng.

Sốt co giật thường xảy ra ở trẻ từ 6 tháng đến 5 tuổi, đỉnh cao là ở độ tuổi 12 đến 18 tháng. Tình trạng này có thể khiến các bậc cha mẹ vô cùng lo lắng khi chứng kiến con mình co giật, tuy nhiên đa số các trường hợp đều lành tính và không gây tổn thương não bộ lâu dài. Có hai loại sốt co giật chính:

• Sốt co giật đơn giản: Cơn co giật kéo dài dưới 15 phút, xảy ra một lần trong vòng 24 giờ, thường co giật toàn thân. Đây là dạng phổ biến nhất, chiếm khoảng 80 đến 85% các trường hợp.
• Sốt co giật phức tạp: Cơn co giật kéo dài trên 15 phút, có thể tái phát nhiều lần trong vòng 24 giờ hoặc chỉ co giật một bên cơ thể. Loại này cần được theo dõi và đánh giá kỹ lưỡng hơn.

Nguyên nhân gây sốt co giật ở trẻ

Sốt co giật xảy ra do nhiều yếu tố khác nhau, trong đó có hai nhóm nguyên nhân chính cần lưu ý:

Nhiễm trùng và tình trạng sốt cao

• Nhiễm virus: Các bệnh nhiễm virus như cúm, viêm họng, viêm tai giữa, roseola là những nguyên nhân phổ biến nhất gây sốt cao và dẫn đến co giật ở trẻ. Virus có thể làm nhiệt độ cơ thể tăng nhanh chóng, kích hoạt phản ứng co giật.
• Nhiễm khuẩn: Nhiễm trùng do vi khuẩn như viêm phổi, nhiễm trùng đường tiểu, viêm màng não cũng có thể gây sốt cao đột ngột và dẫn đến co giật. Những trường hợp này thường nghiêm trọng hơn và cần được điều trị y tế ngay lập tức.
• Sau tiêm chủng: Một số trẻ có thể bị sốt sau khi tiêm phòng, đặc biệt là vaccine phòng bạch hầu - ho gà - uốn ván hoặc vaccine sởi - quai bị - rubella. Tuy nhiên, nguy cơ này rất thấp và lợi ích của việc tiêm chủng vẫn vượt trội hơn nhiều.

Yếu tố di truyền và độ tuổi

• Yếu tố gia đình: Trẻ có người thân trong gia đình từng bị sốt co giật sẽ có nguy cơ cao hơn, cho thấy yếu tố di truyền đóng vai trò quan trọng trong tình trạng này.
• Độ tuổi nhạy cảm: Não bộ của trẻ nhỏ, đặc biệt từ 6 tháng đến 5 tuổi, chưa phát triển hoàn thiện và dễ bị kích thích bởi sự thay đổi nhiệt độ đột ngột, khiến trẻ dễ bị co giật hơn so với trẻ lớn hơn và người lớn.

Ngoài ra, một số yếu tố khác cũng có thể làm tăng nguy cơ sốt co giật ở trẻ bao gồm:

• Tiền sử sốt co giật: Trẻ đã từng bị sốt co giật một lần có nguy cơ tái phát cao hơn, đặc biệt nếu cơn co giật đầu tiên xảy ra trước 18 tháng tuổi.
• Sốt cao đột ngột: Tốc độ tăng nhiệt độ cơ thể quan trọng hơn mức độ cao của cơn sốt. Nhiệt độ tăng nhanh trong thời gian ngắn có nguy cơ gây co giật cao hơn.
• Thời gian ủ bệnh ngắn: Trẻ co giật trong giai đoạn đầu của cơn sốt, khi nhiệt độ vừa mới tăng, có nguy cơ tái phát cao hơn.

Cách xử lý khi trẻ sốt co giật

Việc xử lý đúng cách khi trẻ bị sốt co giật rất quan trọng để đảm bảo an toàn và giảm thiểu nguy cơ biến chứng. Dưới đây là các bước xử lý cụ thể:

Xử lý tại nhà khi co giật

• Giữ bình tĩnh: Đây là điều quan trọng nhất. Mặc dù cảnh tượng trẻ co giật rất đáng sợ, nhưng bạn cần bình tĩnh để xử lý đúng cách và an toàn cho con.
• Đặt trẻ nằm nghiêng: Đặt trẻ nằm nghiêng về một bên trên mặt phẳng an toàn, tránh xa các vật cứng, sắc nhọn. Tư thế này giúp nước bọt, chất nôn có thể chảy ra ngoài, tránh tình trạng hít sặc vào phổi.
• Không nhét vật gì vào miệng: Tuyệt đối không nhét thìa, khăn hay bất kỳ vật gì vào miệng trẻ. Điều này có thể gây ngạt thở, gãy răng hoặc chấn thương lưỡi và miệng.
• Nới lỏng quần áo: Nới lỏng cổ áo, quần áo của trẻ để trẻ thở dễ dàng hơn và tản nhiệt tốt hơn.
• Ghi nhận thời gian: Theo dõi và ghi lại thời gian bắt đầu và kết thúc cơn co giật. Thông tin này rất quan trọng cho bác sĩ đánh giá tình trạng.
• Không cho thuốc hay nước uống: Trong lúc co giật, không được cho trẻ uống bất cứ thứ gì vì có thể gây hít sặc.

Khi nào cần đưa trẻ đi bệnh viện?

Bạn cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay lập tức trong các trường hợp sau:

• Cơn co giật kéo dài trên 5 phút.
• Trẻ bị co giật lần đầu tiên.
• Trẻ co giật nhiều lần trong ngày.
• Sau khi hết co giật, trẻ không tỉnh hoặc có biểu hiện bất thường.
• Trẻ dưới 6 tháng tuổi hoặc trên 5 tuổi bị co giật.
• Trẻ có tiền sử bệnh lý thần kinh hoặc chậm phát triển.
• Trẻ có dấu hiệu viêm màng não như đau đầu dữ dội, gáy cứng, nôn ói nhiều.

Trên đây là những thông tin về cách xử lý khi trẻ sốt co giật mà bạn có thể tham khảo. Sốt co giật là tình trạng phổ biến ở trẻ nhỏ và có thể gây hoảng sợ cho phụ huynh, nhưng hầu hết các trường hợp đều lành tính và không gây tổn thương não lâu dài. Việc hiểu rõ về tình trạng này, biết cách xử lý đúng cách và khi nào cần đến bác sĩ sẽ giúp bạn bảo vệ sức khỏe con yêu một cách tốt nhất.