Khi trẻ bị sốt nên làm gì? Cách xử trí đúng phụ huynh cần biết

Sốt là một phản ứng tự nhiên của cơ thể nhằm chống lại các tác nhân gây bệnh như virus, vi khuẩn. Tuy nhiên, việc chăm sóc trẻ đúng cách trong giai đoạn sốt đóng vai trò rất quan trọng, giúp trẻ cảm thấy dễ chịu hơn, hạn chế các biến chứng và hỗ trợ quá trình hồi phục. Bài viết dưới đây sẽ hướng dẫn cha mẹ cách theo dõi thân nhiệt, chăm sóc tại nhà, sử dụng thuốc hạ sốt an toàn cũng như nhận biết những dấu hiệu nguy hiểm cần đưa trẻ đến cơ sở y tế kịp thời.

Khi nào trẻ được gọi là sốt?

Sốt là tình trạng nhiệt độ cơ thể tăng cao hơn mức bình thường do cơ thể đáp ứng với các tác nhân gây bệnh như virus, vi khuẩn hoặc các tình trạng viêm nhiễm khác. Nhiệt độ cơ thể bình thường của trẻ thường dao động từ 36°C đến 37,4°C. Khi nhiệt độ đo ở nách đạt từ 37,5°C trở lên, trẻ được xem là bị sốt. Nếu đo ở hậu môn, ngưỡng xác định sốt là từ 38°C trở lên, do nhiệt độ tại vị trí này thường cao hơn so với các vị trí khác trên cơ thể.

Mức độ sốt ở trẻ được phân loại như sau:

• Sốt nhẹ: 37,5°C - 38°C.
• Sốt vừa: Trên 38°C - 39°C.
• Sốt cao: Trên 39°C - 40°C.
• Sốt rất cao: Trên 40°C.

Điều quan trọng cần lưu ý là sốt không phải là bệnh mà là một triệu chứng cho thấy cơ thể đang phản ứng trước một tác nhân nào đó. Trong đa số trường hợp, sốt là biểu hiện của các bệnh nhiễm trùng thông thường và có thể tự cải thiện khi nguyên nhân được kiểm soát. Tuy nhiên, cha mẹ không nên chỉ tập trung vào con số nhiệt độ mà cần theo dõi toàn trạng của trẻ. Những trường hợp sốt cao, kéo dài hoặc kèm theo các dấu hiệu bất thường như co giật, khó thở, li bì, bỏ bú hoặc mất nước cần được đưa đến cơ sở y tế để được thăm khám và xử trí kịp thời.

Trẻ bị sốt nên làm gì?

Dưới đây là những việc cha mẹ nên làm khi trẻ bị sốt.

Đối với trẻ sốt nhẹ đến sốt vừa (37,5 - 38,5C)

Khi trẻ sốt ở mức độ nhẹ hoặc vừa, cha mẹ cần theo dõi thân nhiệt thường xuyên, nên đo nhiệt độ mỗi 4 - 6 giờ hoặc sớm hơn nếu trẻ có biểu hiện khó chịu. Cho trẻ mặc quần áo rộng rãi, thoáng mát, thấm hút mồ hôi tốt và duy trì môi trường phòng ở thông thoáng.

Để hỗ trợ hạ thân nhiệt, có thể lau người cho trẻ bằng nước ấm, tập trung ở các vùng có nhiều mạch máu lớn như trán, cổ, nách và bẹn. Đồng thời, cần tăng cường bù nước để phòng ngừa mất nước do sốt bằng cách cho trẻ uống nước, sữa, nước trái cây hoặc dung dịch bù điện giải theo hướng dẫn.

Đối với trẻ còn bú mẹ, nên cho bú nhiều lần hơn để vừa bổ sung dịch vừa cung cấp kháng thể hỗ trợ cơ thể chống lại bệnh tật.

Chế độ dinh dưỡng trong thời gian sốt cần ưu tiên các thực phẩm mềm, lỏng, dễ tiêu hóa như cháo, súp hoặc sữa. Nên chia nhỏ thành nhiều bữa trong ngày để trẻ dễ ăn và hấp thu tốt hơn, tránh ép trẻ ăn quá nhiều trong một lần.

Đối với trẻ sốt cao hoặc sốt rất cao (≥ 39°C)

Sốt cao có thể khiến trẻ mệt mỏi, quấy khóc, tăng nguy cơ co giật do sốt ở một số trẻ nhỏ. Khi thân nhiệt từ 39°C trở lên, ngoài việc cho trẻ mặc quần áo thoáng mát và nghỉ ngơi đầy đủ, cha mẹ cần thực hiện các biện pháp hạ sốt tích cực hơn như lau mát bằng nước ấm và sử dụng thuốc hạ sốt theo đúng chỉ định về liều lượng phù hợp với cân nặng của trẻ.

Song song với việc hạ sốt, cần tiếp tục bù đủ nước và điện giải thông qua nước uống, sữa, nước trái cây hoặc dung dịch oresol nếu cần. Dinh dưỡng vẫn cần được duy trì với các món ăn mềm, dễ tiêu và giàu vitamin từ rau xanh, trái cây nhằm hỗ trợ quá trình hồi phục.

Trẻ sốt cao, đặc biệt khi sốt kéo dài hoặc kèm theo các dấu hiệu bất thường như co giật, li bì, khó thở, bỏ bú, nôn nhiều hoặc mất nước, cần được đưa đến cơ sở y tế để được thăm khám và điều trị kịp thời.

Lưu ý khi trẻ bị sốt

Khi chăm sóc trẻ bị sốt, cha mẹ cần tránh một số sai lầm có thể khiến tình trạng của trẻ trở nên nghiêm trọng hơn:

• Không tự ý sử dụng thuốc, đặc biệt là kháng sinh, khi chưa có chỉ định của bác sĩ. Phần lớn các trường hợp sốt ở trẻ do nhiễm virus và không cần dùng kháng sinh.
• Không phối hợp nhiều loại thuốc hạ sốt cùng lúc hoặc tự ý tăng liều thuốc với mong muốn hạ sốt nhanh hơn, vì có thể làm tăng nguy cơ ngộ độc thuốc và các tác dụng phụ nguy hiểm.
• Không mặc quá nhiều quần áo hoặc ủ trẻ bằng chăn dày khi đang sốt, bởi điều này làm cản trở quá trình tỏa nhiệt và khiến thân nhiệt tiếp tục tăng cao.
• Không dùng nước lạnh, nước đá hoặc pha cồn, giấm vào nước để lau người cho trẻ. Những biện pháp này không giúp hạ sốt hiệu quả, thậm chí có thể gây co mạch, sốc nhiệt, kích ứng da hoặc ảnh hưởng đến sức khỏe của trẻ.

Khi nào cần đưa trẻ đến cơ sở y tế?

Mặc dù đa số trường hợp sốt ở trẻ có thể được theo dõi và chăm sóc tại nhà, cha mẹ cần đưa trẻ đi khám ngay khi xuất hiện một trong các dấu hiệu sau:

• Sốt từ 40°C trở lên hoặc trẻ dưới 3 tháng tuổi có nhiệt độ từ 38°C trở lên.
• Sốt kéo dài trên 72 giờ, hoặc kéo dài trên 24 giờ ở trẻ dưới 2 tuổi.
• Sốt kèm các triệu chứng bất thường như cứng cổ, đau họng nhiều, đau tai, phát ban, đau đầu dữ dội hoặc khó thở.
• Xuất hiện cơn co giật trong thời gian sốt.
• Trẻ li bì, ngủ gà, khó đánh thức, giảm đáp ứng hoặc có dấu hiệu rối loạn ý thức.
• Trẻ bỏ bú, bỏ ăn, nôn nhiều, tiêu chảy kéo dài hoặc có biểu hiện mất nước như khô môi, mắt trũng, tiểu ít.
• Trẻ quấy khóc liên tục, kích thích nhiều hoặc có bất kỳ dấu hiệu nào khiến cha mẹ lo ngại.

Việc nhận biết sớm các dấu hiệu cảnh báo và đưa trẻ đến cơ sở y tế kịp thời sẽ giúp xác định nguyên nhân gây sốt, điều trị phù hợp và hạn chế các biến chứng có thể xảy ra.

Hy vọng những thông tin trên đã giúp cha mẹ hiểu rõ hơn về tình trạng trẻ bị sốt nên làm gì cũng như cách chăm sóc và theo dõi trẻ đúng cách tại nhà. Mặc dù phần lớn các trường hợp sốt là phản ứng bình thường của cơ thể trước nhiễm trùng, cha mẹ không nên chủ quan, đặc biệt khi trẻ sốt cao, sốt kéo dài hoặc xuất hiện các dấu hiệu bất thường.

Để xác định chính xác nguyên nhân gây sốt và có hướng điều trị phù hợp, phụ huynh nên đưa trẻ đến cơ sở y tế uy tín để được bác sĩ chuyên khoa Nhi thăm khám ngay khi cần thiết. Việc phát hiện và xử trí sớm không chỉ giúp trẻ nhanh hồi phục mà còn góp phần phòng ngừa các biến chứng có thể xảy ra.