Ngộ độc khí nguy hiểm thế nào, vì sao không nên chủ quan khi mới có triệu chứng nhẹ?

Vụ 42 người nghi ngộ độc khí, nhiều bệnh nhân bị tổn thương hô hấp nặng

Theo Sức khỏe & Đời sống, sự cố liên quan đến bình chứa hóa chất tại khu vực Đình Tổ, xã Thượng Phúc, Hà Nội, khiến 42 người phải nhập viện sau khi nghi phơi nhiễm khí độc. Trong số này, Bệnh viện Bạch Mai tiếp nhận 7 bệnh nhân, trong đó có 2 trường hợp rất nặng.

Một bệnh nhân nam 50 tuổi bị suy hô hấp nặng, tổn thương phổi cấp, tụt huyết áp và sốc, phải hỗ trợ oxy hóa máu qua màng ngoài cơ thể (VV-ECMO). Một bệnh nhân nam 37 tuổi bị tổn thương đường hô hấp trên, đường hô hấp dưới, kèm bỏng kết mạc và giác mạc hai mắt.

Những trường hợp này cho thấy khí độc có thể gây tổn thương nghiêm trọng, không chỉ ở mắt và đường thở mà còn ảnh hưởng đến chức năng phổi. Đặc biệt, tổn thương có thể tiếp tục tiến triển sau phơi nhiễm, ngay cả khi triệu chứng ban đầu chưa rõ rệt. Vì vậy, nhận biết nguy cơ và xử trí đúng cách có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo vệ sức khỏe.

Nhận biết dấu hiệu phơi nhiễm khí độc và nguy cơ diễn biến nặng

Khí độc có thể phát tán từ sự cố hóa chất, hoạt động sản xuất hoặc tích tụ trong những không gian kín, thông gió kém. Mức độ nguy hiểm phụ thuộc vào loại khí, nồng độ, thời gian tiếp xúc và điều kiện môi trường.

Chẳng hạn, khí clo có thể phản ứng với độ ẩm trên bề mặt mắt và đường hô hấp, tạo thành các chất gây tổn thương niêm mạc. Trong trường hợp phơi nhiễm nặng, người bệnh có thể bị tổn thương phổi cấp và suy hô hấp.

Một số dấu hiệu cần chú ý sau khi nghi tiếp xúc với khí độc gồm:

• Triệu chứng ban đầu: Cay mắt, chảy nước mắt, ho, buồn nôn, tức ngực hoặc khó thở.
• Dấu hiệu nguy hiểm: Khó thở tăng dần, tím tái, rối loạn ý thức, bất tỉnh hoặc không thở bình thường.

Không nên dựa vào mùi để xác định môi trường có an toàn hay không. Với một số khí như hydro sulfide (H₂S), khả năng cảm nhận mùi có thể suy giảm khi nồng độ cao. Đây cũng là loại khí khác với clo, có đặc tính gây độc riêng.

Nếu xuất hiện triệu chứng bất thường sau phơi nhiễm, người dân cần rời khỏi khu vực nguy hiểm khi có thể thực hiện an toàn và tìm kiếm hỗ trợ y tế. Không nên chủ quan chỉ vì các biểu hiện ban đầu đã giảm.

Sơ cứu người nghi ngộ độc khí như thế nào?

Khi phát hiện người có dấu hiệu ngộ độc khí, ưu tiên hàng đầu là bảo đảm an toàn cho người cứu. Việc tự ý tiếp cận khu vực nhiễm khí có thể khiến nhiều người cùng gặp nạn.

Các bước xử trí cần được thực hiện theo nguyên tắc sau:

1. Báo động và gọi cấp cứu: Cảnh báo những người xung quanh tránh xa khu vực nguy hiểm, gọi 115 và lực lượng cứu hộ, cứu nạn. Cung cấp vị trí, số người bị nạn và các triệu chứng quan sát được.
2. Không tự ý vào khu vực nhiễm khí: Không lao vào phòng kín, hầm, bể chứa hoặc cống rãnh để cứu người khi chưa có thiết bị bảo hộ chuyên dụng và phương tiện cấp khí thở phù hợp. Khẩu trang thông thường hay khăn ướt không bảo vệ được người cứu trước khí độc nguy hiểm.
3. Hỗ trợ nạn nhân khi đã an toàn: Nếu có thể thực hiện mà không gây phơi nhiễm thêm, đưa nạn nhân đến nơi thoáng khí. Kiểm tra phản ứng và nhịp thở. Nếu người bệnh bất tỉnh, không thở bình thường, gọi cấp cứu và làm theo hướng dẫn của tổng đài về hồi sinh tim phổi (CPR). Sử dụng máy khử rung tim tự động (AED) nếu có và biết cách sử dụng.

Không tự ý tiếp xúc với quần áo hoặc cơ thể nạn nhân khi có khả năng tồn lưu hóa chất mà chưa được hướng dẫn bảo đảm an toàn. Người nghi phơi nhiễm cần được nhân viên y tế đánh giá và theo dõi, kể cả khi triệu chứng chưa nghiêm trọng.

Làm gì để phòng ngừa ngộ độc khí trong sinh hoạt và lao động?

Phòng ngừa từ nguồn phát thải là cách quan trọng để hạn chế nguy cơ phơi nhiễm. Người dân cần đặc biệt thận trọng khi tiếp xúc với bình chứa hóa chất hoặc làm việc tại những khu vực có khả năng tích tụ khí độc.

Một số biện pháp cần thực hiện gồm:

• Không tự ý tháo dỡ bình hóa chất: Tránh cưa cắt, đục phá, mở hoặc tái chế bình không rõ nguồn gốc, kể cả khi bình có vẻ đã hết hóa chất.
• Tránh tiếp cận vật thể đáng ngờ: Không tự ý di chuyển hoặc xử lý bình chứa hóa chất lạ. Hãy thông báo cho lực lượng có chuyên môn để được kiểm tra và xử lý an toàn.
• Thận trọng với không gian kín: Không tự ý đi vào hầm, hố, bể chứa hoặc cống rãnh khi chưa được đánh giá môi trường và xác nhận an toàn.
• Tuân thủ an toàn lao động: Người làm việc tại cơ sở sản xuất, thu gom phế liệu hoặc nơi có nguy cơ phát sinh khí độc cần được huấn luyện, trang bị bảo hộ phù hợp và có phương án cứu hộ chuyên nghiệp.
• Không tái sử dụng bình hóa chất không bảo đảm an toàn: Tuyệt đối không dùng các vỏ bình không rõ thành phần tồn dư để chứa nước uống hoặc thực phẩm.

Ngộ độc khí có thể diễn biến nhanh, gây tổn thương nghiêm trọng và đe dọa tính mạng. Chủ động phòng tránh nguồn phơi nhiễm, nhận biết dấu hiệu cảnh báo và gọi lực lượng chuyên môn thay vì tự ý cứu nạn là những bước thiết thực giúp bảo vệ bản thân, gia đình và cộng đồng.