Nhận cha con có cần xét nghiệm ADN không? Khi nào bắt buộc thực hiện?

Xét nghiệm ADN thường được xem là phương pháp có độ chính xác cao trong việc xác định quan hệ huyết thống. Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp nhận cha, con đều bắt buộc phải thực hiện xét nghiệm này. Tìm hiểu quy định pháp luật sẽ giúp bạn biết khi nào cần xét nghiệm ADN và những giấy tờ nào có thể được sử dụng thay thế.

Nhận cha con có cần xét nghiệm ADN không?

Không phải mọi trường hợp nhận cha, con đều bắt buộc phải thực hiện xét nghiệm ADN. Theo quy định của pháp luật về hộ tịch, khi đăng ký nhận cha, mẹ, con, người yêu cầu phải cung cấp chứng cứ chứng minh quan hệ cha, mẹ, con. Kết quả xét nghiệm ADN là một trong những chứng cứ có giá trị chứng minh cao nhưng không phải là chứng cứ duy nhất được pháp luật công nhận.

Trường hợp cha, mẹ và con tự nguyện xác nhận quan hệ huyết thống, không có tranh chấp và cung cấp đầy đủ chứng cứ theo quy định, việc đăng ký nhận cha, con có thể được giải quyết mà không cần xét nghiệm ADN. Cơ quan đăng ký hộ tịch sẽ căn cứ vào hồ sơ và các tài liệu, chứng cứ do người yêu cầu cung cấp để xem xét, quyết định theo quy định của pháp luật.

Ngược lại, nếu hồ sơ chưa có đủ căn cứ chứng minh quan hệ cha, con, thông tin giữa các tài liệu chưa thống nhất hoặc có tranh chấp về quan hệ huyết thống, cơ quan có thẩm quyền có thể yêu cầu người đăng ký bổ sung chứng cứ. Trong những trường hợp này, kết quả xét nghiệm ADN là một trong những chứng cứ khoa học có giá trị cao để xác định quan hệ huyết thống, giúp cơ quan có thẩm quyền xem xét, giải quyết hồ sơ theo quy định.

Khi nào cần xét nghiệm ADN để nhận cha, con?

Trong trường hợp có tranh chấp, kết quả xét nghiệm ADN thường là chứng cứ khoa học có giá trị cao và thường được Tòa án hoặc cơ quan giải quyết tranh chấp sử dụng để xem xét.

• Khi có tranh chấp hoặc nghi ngờ về quan hệ huyết thống: Nếu giữa các bên phát sinh tranh chấp hoặc chưa thống nhất về quan hệ cha, con, kết quả xét nghiệm ADN là một trong những chứng cứ có độ chính xác cao để xác định quan hệ huyết thống. Kết quả này thường được sử dụng trong quá trình giải quyết các vụ việc về xác định cha, mẹ, con, quyền nuôi con, cấp dưỡng, thừa kế hoặc các tranh chấp dân sự khác.
• Khi hồ sơ chưa đủ căn cứ chứng minh quan hệ cha, con: Nếu hồ sơ chưa đủ căn cứ chứng minh quan hệ cha, mẹ, con thì cơ quan đăng ký hộ tịch có thể yêu cầu người đăng ký bổ sung chứng cứ theo quy định. Trong thực tế, kết quả xét nghiệm ADN thường được lựa chọn vì có giá trị chứng minh cao.
• Khi thực hiện các thủ tục có yếu tố nước ngoài: Trong một số thủ tục như xin quốc tịch, bảo lãnh thân nhân, nhập cư, định cư hoặc các thủ tục hành chính tại nước ngoài, cơ quan có thẩm quyền của quốc gia tiếp nhận có thể yêu cầu kết quả xét nghiệm ADN để chứng minh quan hệ huyết thống. Việc có bắt buộc xét nghiệm ADN hay không phụ thuộc vào quy định của từng quốc gia hoặc từng loại thủ tục.
• Khi cơ quan có thẩm quyền yêu cầu bổ sung chứng cứ: Trong quá trình giải quyết hồ sơ, nếu cơ quan đăng ký hộ tịch hoặc cơ quan có thẩm quyền xét thấy các tài liệu hiện có chưa đủ căn cứ để xác định quan hệ cha, con, người yêu cầu có thể được đề nghị bổ sung kết quả xét nghiệm ADN hoặc các chứng cứ hợp pháp khác theo quy định của pháp luật.

Trường hợp không cần xét nghiệm ADN

Trong nhiều trường hợp, việc đăng ký nhận cha, con không bắt buộc phải thực hiện xét nghiệm ADN nếu người yêu cầu có thể cung cấp chứng cứ chứng minh quan hệ cha, con theo quy định của pháp luật. Thông thường, việc đăng ký nhận cha, con có thể được giải quyết mà không cần xét nghiệm ADN khi:

• Cha, mẹ và con đều tự nguyện xác nhận quan hệ cha, con.
• Không có tranh chấp về việc xác định quan hệ cha, con.
• Người yêu cầu cung cấp được chứng cứ chứng minh quan hệ cha, con theo quy định tại Điều 14 Thông tư 04/2020/TT-BTP, như văn bản của cơ quan y tế, cơ quan giám định hoặc cơ quan, tổ chức có thẩm quyền xác nhận quan hệ cha, con; hoặc trường hợp không có các văn bản này thì có thể thực hiện theo quy định về văn bản cam đoan kèm ít nhất hai người làm chứng.

Khi hồ sơ và các chứng cứ được cung cấp đáp ứng quy định của pháp luật, cơ quan đăng ký hộ tịch sẽ xem xét, giải quyết việc đăng ký nhận cha, con mà không bắt buộc phải có kết quả xét nghiệm ADN.

Những giấy tờ có thể thay thế xét nghiệm ADN

Theo Điều 14 Thông tư 04/2020/TT-BTP, kết quả xét nghiệm ADN không phải là chứng cứ duy nhất để chứng minh quan hệ cha, mẹ, con khi thực hiện thủ tục đăng ký nhận cha, mẹ, con.

Trong trường hợp các bên tự nguyện nhận cha, con và không có tranh chấp, người yêu cầu có thể sử dụng một trong các loại chứng cứ sau:

• Văn bản của cơ quan y tế, cơ quan giám định hoặc cơ quan, tổ chức khác có thẩm quyền trong nước hoặc nước ngoài xác nhận quan hệ cha, mẹ, con.
• Trường hợp không có văn bản nêu trên, các bên có thể lập văn bản cam đoan về mối quan hệ cha, mẹ, con và phải có ít nhất hai người làm chứng.

Khi tiếp nhận hồ sơ, cơ quan đăng ký hộ tịch sẽ xem xét tính đầy đủ, hợp lệ của các chứng cứ do người yêu cầu cung cấp để giải quyết việc đăng ký nhận cha, mẹ, con theo quy định của pháp luật.

Thủ tục nhận cha, con được thực hiện ở đâu?

Việc đăng ký nhận cha, con được thực hiện tại cơ quan đăng ký hộ tịch có thẩm quyền theo quy định của pháp luật, cụ thể:

• Ủy ban nhân dân cấp xã nơi cư trú của người nhận hoặc người được nhận là cha, mẹ, con đối với trường hợp không có yếu tố nước ngoài.
• Từ ngày 1/7/2025, việc đăng ký nhận cha, mẹ, con, bao gồm các trường hợp có yếu tố nước ngoài thuộc phạm vi được phân định lại, được tiếp nhận và giải quyết tại Ủy ban nhân dân cấp xã có thẩm quyền theo Nghị định 120/2025/NĐ-CP.

Thông thường, quy trình giải quyết bao gồm các bước:

• Nộp hồ sơ đăng ký nhận cha, con;
• Cơ quan có thẩm quyền tiếp nhận và kiểm tra hồ sơ;
• Thực hiện xác minh (nếu cần thiết);
• Ghi nhận vào sổ hộ tịch và cấp trích lục theo quy định.

Thời hạn giải quyết phụ thuộc loại thủ tục, việc có yếu tố nước ngoài và nhu cầu xác minh. Người nộp hồ sơ nên kiểm tra thủ tục hành chính đang được công bố tại UBND cấp xã hoặc Cổng Dịch vụ công để biết thời hạn áp dụng cho trường hợp cụ thể.

Bài viết đã giải đáp thắc mắc “Nhận cha con có cần xét nghiệm ADN không?” khi thực hiện thủ tục xác nhận quan hệ huyết thống. Trên thực tế, xét nghiệm ADN không phải là yêu cầu bắt buộc trong mọi trường hợp, nhưng đây là căn cứ có giá trị cao, đặc biệt khi phát sinh tranh chấp hoặc không có đầy đủ giấy tờ, chứng cứ chứng minh mối quan hệ cha con. Việc nắm rõ các quy định pháp luật hiện hành sẽ giúp quá trình thực hiện thủ tục diễn ra thuận lợi, tiết kiệm thời gian và bảo đảm đúng quy định.