Quai ruột là gì? Cấu tạo, chức năng và những vấn đề thường gặp

Khi đọc kết quả siêu âm, X-quang hoặc chẩn đoán hình ảnh, nhiều người có thể bắt gặp thuật ngữ “quai ruột” nhưng chưa hiểu rõ ý nghĩa. Thực tế, quai ruột là thuật ngữ mô tả các đoạn ruột tạo thành vòng hoặc đoạn cong trong ổ bụng, chứ không phải tên của một cơ quan riêng biệt. Tìm hiểu về quai ruột giúp bạn hiểu rõ hơn về cấu tạo và một số bất thường có thể gặp.

Quai ruột là gì?

Không ít người chưa hiểu rõ quai ruột là gì cũng như cấu tạo, chức năng của quai ruột. Quai ruột là cách gọi các đoạn ruột nằm trong ổ bụng và tạo thành những vòng, đoạn cong hoặc các quai do ruột có chiều dài lớn. Quai ruột không phải là một cơ quan riêng biệt mà là hình thái sắp xếp của các đoạn ruột trong khoang bụng. Thuật ngữ này có thể xuất hiện trong kết quả siêu âm, X-quang, CT hoặc phần mô tả khi thăm khám vùng bụng.

Sự hiện diện của các quai ruột trong ổ bụng là đặc điểm giải phẫu bình thường và không đồng nghĩa với bệnh lý. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, bác sĩ có thể ghi nhận các dấu hiệu bất thường liên quan đến quai ruột như giãn, dày thành ruột hoặc chứa nhiều dịch, khí. Vì vậy, ý nghĩa của cụm từ “quai ruột” trên kết quả chẩn đoán hình ảnh cần được đánh giá dựa trên toàn bộ nội dung kết quả, triệu chứng và tình trạng cụ thể của người bệnh.

Cấu tạo và vị trí của quai ruột

Ruột có chiều dài lớn nhưng cần được sắp xếp trong một khoang bụng có không gian giới hạn. Các đoạn ruột non tạo thành nhiều quai, giúp sắp xếp một ống tiêu hóa dài trong không gian ổ bụng. Khả năng hấp thu lớn của ruột non chủ yếu nhờ các nếp gấp niêm mạc, nhung mao và vi nhung mao, làm tăng đáng kể diện tích tiếp xúc với dịch tiêu hóa và chất dinh dưỡng.

Một số đoạn ruột có khả năng di động trong ổ bụng nhờ hệ thống mạc treo. Hình ảnh và mức độ căng của các quai ruột có thể thay đổi tùy theo lượng khí, dịch và chất chứa trong lòng ruột cũng như tư thế cơ thể.

Quai ruột non

Ruột non gồm ba phần chính là tá tràng, hỗng tràng và hồi tràng. Trong đó, hỗng tràng và hồi tràng chiếm phần lớn chiều dài ruột non, nằm chủ yếu trong ổ bụng và tạo thành nhiều quai ruột. Các quai ruột non được treo vào thành bụng sau thông qua mạc treo, giúp ruột có khả năng di động tương đối trong ổ bụng. Đây cũng là nơi diễn ra phần lớn quá trình tiêu hóa và hấp thu chất dinh dưỡng của cơ thể.

Quai đại tràng

Ruột già gồm manh tràng, đại tràng, trực tràng và ống hậu môn. Riêng đại tràng gồm đại tràng lên, đại tràng ngang, đại tràng xuống và đại tràng sigma. Trong đó, đại tràng sigma có hình chữ S và tương đối di động nhờ mạc treo. Mặc dù cấu trúc và vị trí khác với các quai ruột non, những đoạn này đều là thành phần của hệ tiêu hóa và đảm nhiệm các chức năng khác nhau trong quá trình hấp thu nước, điện giải và hình thành phân.

Chức năng của quai ruột

Bên cạnh quai ruột là gì, chức năng của quai ruột cũng là thông tin nhiều người muốn tìm hiểu. Quai ruột non tham gia vào quá trình tiêu hóa thức ăn và hấp thu các chất dinh dưỡng cần thiết cho cơ thể. Thành ruột có các lớp cơ trơn tạo ra nhu động, giúp thức ăn và dịch tiêu hóa di chuyển dọc theo đường ruột. Ruột non là nơi diễn ra phần lớn quá trình tiêu hóa và hấp thu carbohydrate, protein, chất béo, vitamin, khoáng chất, nước và các chất điện giải.

Sau khi phần lớn nước và chất dinh dưỡng được hấp thu ở ruột non, đại tràng tiếp tục hấp thu nước và điện giải, đồng thời tham gia tạo khuôn, vận chuyển và lưu trữ phân. Do đó, quai ruột không có một chức năng riêng biệt mà thực hiện chức năng tương ứng với đoạn ruột tạo thành quai đó.

Một số bệnh lý có thể làm thay đổi hình ảnh quai ruột

Quai ruột là gì và có chức năng gì đến đây bạn đã biết. Ngoài ra, một số vấn đề sức khỏe thường gặp liên quan đến quai ruột gồm:

Giãn quai ruột

Giãn quai ruột là dấu hiệu cho thấy một hoặc nhiều đoạn ruột có kích thước lớn hơn bình thường, thường do tích tụ khí, dịch hoặc chất trong lòng ruột. Dấu hiệu này có thể gặp trong tắc ruột, liệt ruột và một số tình trạng khác. Tùy nguyên nhân và mức độ, người bệnh có thể xuất hiện chướng bụng, đau bụng, buồn nôn, nôn hoặc bí trung tiện, đại tiện.

Tắc ruột

Tắc ruột là tình trạng dòng lưu thông của chất trong lòng ruột, dịch tiêu hóa và khí bị cản trở một phần hoặc hoàn toàn. Phía trên vị trí tắc, ruột có thể giãn do tích tụ dịch và khí. Nguyên nhân có thể liên quan đến dính ruột, thoát vị, khối u, xoắn ruột hoặc một số tình trạng khác. Tắc ruột cần được đánh giá y tế sớm, nếu tắc nghẽn gây ảnh hưởng đến tưới máu ruột, tình trạng thiếu máu cục bộ có thể tiến triển thành hoại tử hoặc thủng ruột, gây biến chứng nghiêm trọng.

Viêm hoặc nhiễm trùng liên quan đến ruột

Một số bệnh lý viêm hoặc nhiễm trùng đường tiêu hóa có thể gây dày thành ruột, tăng tưới máu thành ruột, thay đổi mô mỡ xung quanh hoặc làm thay đổi nhu động. Người bệnh có thể gặp các triệu chứng như đau bụng, tiêu chảy, sốt, buồn nôn hoặc thay đổi thói quen đại tiện, tùy thuộc vào nguyên nhân. Việc xác định chính xác bệnh lý cần dựa trên triệu chứng, kết quả thăm khám và các xét nghiệm hoặc phương pháp chẩn đoán hình ảnh khi có chỉ định.

Xoắn ruột

Xoắn ruột là tình trạng một đoạn ruột xoắn quanh mạc treo, gây cản trở lưu thông trong lòng ruột và có thể làm giảm hoặc cắt đứt nguồn cung cấp máu. Nếu không được xử trí kịp thời, tình trạng thiếu máu có thể dẫn đến hoại tử hoặc thủng ruột. Tình trạng này có thể biểu hiện bằng đau bụng dữ dội, chướng bụng, buồn nôn, nôn hoặc bí trung tiện, đại tiện.

Quai ruột là gì là thắc mắc thường gặp khi tìm hiểu về cấu tạo hệ tiêu hóa hoặc đọc kết quả chẩn đoán hình ảnh. Quai ruột là các đoạn ruột tạo thành những vòng trong ổ bụng và đảm nhiệm vai trò quan trọng trong quá trình tiêu hóa, hấp thu. Nếu xuất hiện các dấu hiệu bất thường như đau bụng kéo dài, chướng bụng, nôn ói hoặc rối loạn tiêu hóa, người bệnh nên đi khám để được đánh giá nguyên nhân.