Septum là gì? Hiểu đúng về vách ngăn mũi và ảnh hưởng đến sức khỏe

Trong thực tế, nhiều người chỉ nghe đến septum khi đi khám tai mũi họng hoặc khi gặp tình trạng nghẹt mũi kéo dài, viêm xoang tái phát. Tuy nhiên, septum không chỉ là một cấu trúc giải phẫu đơn thuần mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ đường hô hấp và duy trì sự cân bằng trong cơ thể. Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu đúng bản chất của septum, các vấn đề thường gặp và khi nào cần đi khám bác sĩ.

Septum là gì? Vai trò của vách ngăn trong cơ thể con người

Trong y học, septum được hiểu là vách ngăn có nhiệm vụ chia tách hai khoang trong một cơ quan hoặc cấu trúc của cơ thể. Vách ngăn có thể được tạo thành từ sụn, xương hoặc mô mềm, tùy vào vị trí và chức năng.

Trong cơ thể người, septum xuất hiện ở nhiều cơ quan khác nhau, chẳng hạn như:

• Vách ngăn mũi.
• Vách ngăn tim ngăn các buồng tim.
• Vách ngăn trong một số cơ quan nội tạng khác.

Tuy nhiên, khi nhắc đến septum trong đời sống hằng ngày, phần lớn mọi người đang nói đến vách ngăn mũi, bởi đây là cấu trúc liên quan trực tiếp đến hô hấp và thường gây ra nhiều triệu chứng khó chịu.

Vách ngăn mũi là một bức tường nằm giữa hai hốc mũi, được cấu tạo từ phần sụn ở phía trước và phần xương ở phía sau. Vách ngăn mũi có vai trò:

• Chia khoang mũi thành hai bên trái phải.
• Giúp luồng không khí lưu thông cân đối.
• Hỗ trợ làm ấm, làm ẩm không khí trước khi đi vào phổi.
• Góp phần bảo vệ niêm mạc mũi và đường hô hấp dưới.

Ở trạng thái lý tưởng, vách ngăn mũi tương đối thẳng và nằm gần vị trí trung tâm. Tuy nhiên, trên thực tế, rất ít người có vách ngăn hoàn toàn thẳng tuyệt đối.

Vách ngăn mũi và những vấn đề sức khỏe thường gặp

Mặc dù septum là một cấu trúc nhỏ, nhưng khi có bất thường, nó có thể ảnh hưởng đáng kể đến sinh hoạt và sức khỏe hằng ngày.

Vẹo vách ngăn mũi là gì?

Vẹo vách ngăn mũi là tình trạng vách ngăn bị lệch sang một bên, khiến hai hốc mũi không còn cân đối, tình trạng này có thể:

• Xuất hiện từ khi sinh ra.
• Hình thành trong quá trình phát triển.
• Do chấn thương vùng mũi từ tai nạn, va đập, thể thao…

Nhiều người bị vẹo vách ngăn nhưng không có triệu chứng rõ ràng. Tuy nhiên, khi độ lệch đủ lớn, các vấn đề sức khỏe có thể xuất hiện.

Triệu chứng thường gặp khi septum mũi có bất thường

Một số biểu hiện khi septum mũi có bất thường bao gồm:

• Nghẹt mũi kéo dài, thường rõ hơn ở một bên.
• Khó thở qua mũi, nhất là khi nằm ngủ.
• Ngủ ngáy hoặc gặp tình trạng ngủ không sâu giấc.
• Viêm xoang tái phát nhiều lần.
• Đau đầu, nặng vùng mặt.
• Khô mũi hoặc chảy máu mũi nhẹ.

Những triệu chứng này không chỉ gây khó chịu mà còn ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống, hiệu suất làm việc và sức khỏe tổng thể.

Ảnh hưởng sức khoẻ lâu dài nếu không được theo dõi

Khi vách ngăn mũi lệch gây cản trở luồng không khí, niêm mạc mũi dễ bị kích thích, dẫn đến:

• Tăng nguy cơ mắc bệnh viêm mũi, viêm xoang.
• Suy giảm khả năng lọc bụi và vi khuẩn.
• Rối loạn giấc ngủ kéo dài.

Vì vậy, việc hiểu rõ septum là gì và những vấn đề liên quan giúp bạn chủ động hơn trong việc theo dõi sức khỏe của mình.

Khi nào cần đi khám bác sĩ nếu nghi ngờ có vấn đề về septum?

Không phải mọi trường hợp vẹo vách ngăn đều cần can thiệp y tế. Tuy nhiên, bạn nên cân nhắc đi khám bác sĩ chuyên khoa tai mũi họng nếu gặp các dấu hiệu sau:

• Nghẹt mũi kéo dài nhiều tuần không cải thiện.
• Khó thở qua mũi ảnh hưởng đến sinh hoạt hoặc giấc ngủ.
• Viêm xoang bị tái phát nhiều lần trong năm.
• Đau đầu, nặng mặt thường xuyên không rõ nguyên nhân.
• Ngủ ngáy kèm mệt mỏi ban ngày.

Bác sĩ sẽ đánh giá septum như thế nào?

Khi thăm khám, bác sĩ có thể khám lâm sàng mũi, nội soi mũi để quan sát trực tiếp vách ngăn và chỉ định thêm các phương tiện chẩn đoán phù hợp nếu cần. Từ đó, bác sĩ sẽ tư vấn hướng theo dõi hoặc điều trị phù hợp với từng người. Người bệnh không nên tự ý dùng thuốc hoặc áp dụng các phương pháp truyền miệng khi chưa có chỉ định chuyên môn.

Vai trò của việc tư vấn y tế sớm

Thăm khám sớm giúp:

• Xác định chính xác các nguyên nhân gây triệu chứng.
• Tránh nhầm lẫn với các bệnh lý đường hô hấp khác.
• Giảm nguy cơ các biến chứng kéo dài.

Đây là bước quan trọng giúp bảo vệ sức khỏe đường hô hấp một cách an toàn và hiệu quả.

Septum là vách ngăn đóng vai trò quan trọng trong cấu trúc và chức năng của cơ thể, đặc biệt là vách ngăn mũi. Hiểu đúng septum là gì giúp mỗi người nhận biết sớm các dấu hiệu bất thường, chủ động theo dõi sức khỏe và tìm đến bác sĩ khi cần thiết. Việc quan tâm đúng mức đến vách ngăn mũi không chỉ giúp cải thiện hô hấp mà còn nâng cao chất lượng cuộc sống lâu dài.