Siêu âm đầu dò có phát hiện viêm nhiễm không? Những điều cần biết

Viêm nhiễm phụ khoa là tình trạng phổ biến mà hầu như phụ nữ nào cũng từng gặp phải ít nhất một lần trong đời. Khi đi khám phụ khoa, siêu âm đầu dò âm đạo là một kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh rất quen thuộc được các bác sĩ chỉ định. Tuy nhiên, không ít chị em băn khoăn liệu siêu âm đầu dò có phát hiện viêm nhiễm không, hay phương pháp này chỉ quan sát được hình thái cấu trúc bên trong? Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn giải đáp thắc mắc này một cách chi tiết, chính xác dưới góc nhìn y khoa.

Siêu âm đầu dò âm đạo là gì?

Siêu âm đầu dò âm đạo là phương pháp chẩn đoán hình ảnh sử dụng sóng âm tần số cao. Bác sĩ sẽ sử dụng một thiết bị đầu dò chuyên dụng nhỏ gọn, đã được bọc bởi lớp cao su/latex vô trùng và bôi gel y tế, đưa nhẹ nhàng vào bên trong âm đạo.

Thao tác này giúp phát sóng siêu âm ở cự ly gần, thu nhận tín hiệu dội lại để tái tạo thành hình ảnh hiển thị chi tiết các cơ quan trong vùng chậu như tử cung, cổ tử cung.

So với phương pháp siêu âm qua thành bụng thông thường, siêu âm đầu dò âm đạo sở hữu nhiều ưu điểm vượt trội:

• Hình ảnh sắc nét, độ phân giải cao: Do đầu dò tiếp cận trực tiếp ở khoảng cách gần với các cơ quan sinh sản nên cho hình ảnh rõ ràng, giúp nhận biết những tổn thương hay bất thường nhỏ nhất.
• Thực hiện nhanh chóng và an toàn: Thời gian siêu âm chỉ kéo dài khoảng 3 - 5 phút hoặc tối đa dưới 30 phút, hoàn toàn không sử dụng tia bức xạ nên không ảnh hưởng đến sức khỏe hay khả năng sinh sản.
• Không cần nhịn tiểu căng bàng quang: Bệnh nhân không cần phải nhịn tiểu hay uống quá nhiều nước trước khi thực hiện như siêu âm bụng.

Siêu âm đầu dò âm đạo thường chỉ áp dụng cho phụ nữ đã lập gia đình hoặc đã từng quan hệ tình dục. Với phụ nữ chưa từng quan hệ tình dục, để tránh tổn thương màng trinh, bác sĩ sẽ ưu tiên chỉ định siêu âm qua thành bụng hoặc siêu âm qua ngả trực tràng.

Siêu âm đầu dò có phát hiện viêm nhiễm không?

Để trả lời chính xác cho câu hỏi siêu âm đầu dò có phát hiện viêm nhiễm không, các chuyên gia sản phụ khoa khẳng định: Siêu âm đầu dò không phát hiện trực tiếp các tác nhân gây viêm nhiễm hay viêm nhiễm nông bề mặt, nhưng có thể phát hiện rõ các biến chứng viêm nhiễm sâu trong tiểu khung.

Khi tình trạng viêm nhiễm từ âm đạo lội ngược dòng lên tử cung, vòi trứng và vùng chậu, chúng sẽ tạo ra những thay đổi cấu trúc, tổ chức tổn thương hoặc tích tụ dịch mủ. Lúc này, siêu âm đầu dò phát huy vai trò rất lớn trong việc phát hiện các biến chứng:

• Viêm ứ dịch, ứ mủ vòi trứng: Vòi trứng bình thường rất mảnh và khó quan sát trên siêu âm. Tuy nhiên, khi bị viêm do vi khuẩn chlamydia hay lậu cầu làm bít tắc, vòi trứng sẽ giãn to và chứa đầy dịch mủ, hiển thị dưới dạng cấu trúc dạng ống/xúc xích có vách ngăn không hoàn toàn.
• Áp xe phần phụ/áp xe tai vòi - buồng trứng: Đây là biến chứng viêm nhiễm nặng tạo thành các khối mủ hỗn hợp lớn bao bọc quanh buồng trứng và vòi trứng, hiển thị rõ trên màn hình dưới dạng khối đa thùy thành dày.
• Viêm nội mạc tử cung và ứ dịch buồng tử cung: Siêu âm ghi nhận lớp niêm mạc tử cung bị dày lên bất thường, không đồng nhất hoặc phát hiện khoang tử cung bị tách rộng ra chứa lớp dịch viêm/mủ do cổ tử cung bị chít hẹp phù nề.
• Viêm vùng chậu (PID) và dính phần phụ mạn tính: Siêu âm ghi nhận hình ảnh dịch viêm tụ ở túi cùng Douglas (tiểu khung) hoặc dải dính làm các cấu trúc phần phụ kém di động.

Nếu tổn thương chỉ mới dừng lại ở lớp biểu mô nông bề mặt, siêu âm đầu dò sẽ trả về kết quả bình thường:

• Viêm âm đạo nhẹ: Do nấm candida, trùng roi trichomonas hoặc tạp khuẩn.
• Viêm lộ tuyến cổ tử cung: Bản chất là các tế bào tuyến phát triển lan ra ngoài cổ tử cung bị viêm loét, tấy đỏ bề mặt. Siêu âm không quan sát được mặt phẳng tổn thương nông này.
• Viêm cổ tử cung giai đoạn đầu: Do chlamydia hay lậu cầu chưa lan ngược dòng lên tử cung và vòi trứng.
• Bệnh lây qua đường tình dục ngoài da: Như mụn rộp sinh dục hay sùi mào gà ở âm hộ, âm đạo.

Các xét nghiệm phụ khoa kết hợp giúp chẩn đoán chính xác viêm nhiễm

Để chẩn đoán nguyên nhân và mức độ viêm nhiễm phụ khoa một cách toàn diện, theo khuyến cáo y khoa, bác sĩ luôn kết hợp thăm khám lâm sàng và các xét nghiệm chuyên sâu:

Thăm khám lâm sàng bằng mỏ vịt y tế

Bác sĩ sử dụng mỏ vịt vô trùng đưa nhẹ nhàng vào âm đạo để quan sát trực tiếp bằng mắt thường toàn bộ niêm mạc thành âm đạo và cổ tử cung. Bước này giúp đánh giá ngay tình trạng sưng tấy, đỏ, tổn thương lộ tuyến cũng như màu sắc và tính chất khí hư.

Xét nghiệm soi tươi và nhuộm soi dịch âm đạo

Trong quá trình khám mỏ vịt, bác sĩ lấy một ít mẫu dịch tiết (khí hư) tại cùng đồ sau để đưa đi phân tích.

• Mục đích: Soi dưới kính hiển vi độ phóng đại lớn nhằm tìm kiếm chính xác tác nhân gây bệnh như nấm men, trùng roi, trực khuẩn, cầu khuẩn Gram âm/dương.
• Ý nghĩa: Đây là căn cứ quan trọng nhất giúp bác sĩ kê đơn thuốc đặt âm đạo hoặc thuốc uống kháng sinh/kháng nấm phù hợp.

Tầm soát tế bào cổ tử cung và định tuýp virus HPV

Viêm nhiễm mạn tính kéo dài hoặc nhiễm virus HPV nguy cơ cao có thể dẫn đến biến đổi tế bào cổ tử cung. Việc làm xét nghiệm Pap smear (hoặc ThinPrep) cùng xét nghiệm HPV giúp phát hiện sớm các tổn thương tiền ung thư để điều trị kịp thời.

Thắc mắc siêu âm đầu dò có phát hiện viêm nhiễm không đã có lời giải đáp rõ ràng. Siêu âm đầu dò âm đạo không thể chẩn đoán trực tiếp các mầm bệnh hay tình trạng viêm nhiễm nông bề mặt, nhưng lại vô cùng hiệu quả giúp phát hiện các biến chứng viêm nhiễm sâu như ứ dịch vòi trứng, áp xe phần phụ hay viêm nội mạc tử cung.