Cây Cỏ the: Vị thuốc dân gian chữa được nhiều bệnh

Tên gọi, danh pháp

Tên Tiếng Việt: Cây cỏ the

Tên khác: Cỏ the hay cóc mẳn

Tên khoa học: Centipeda minima (L.) A.Br. et Aschers. Đây là một loại cây thân thảo sống nhiều năm thuộc họ Asteraceae (họ Cúc).

Đặc điểm tự nhiên

Cóc mẳn là một loại cỏ nhỏ mềm, mọc bò lan trên mặt đất ẩm, phân rất nhiều cành, ở ngọn có lông mịn trắng, nhưng toàn thân trông nhẵn bóng, lá đơn mọc so le, hơi hình 3 cạnh, đầu tù, phía cuống hẹp lại, mép có 2 răng cưa, có khi 1 hay 3, dài 10-18mm, rộng 6-10mm, gân chính hơi nổi ở mặt dưới lá, gân phụ không rõ, không có cuống.

Cụm hoa hình đầu mọc ở nách lá, hoa cái gồm nhiều lớp, cánh hoa hình ống màu trắng, trên có răng cưa, hoa lưỡng tĩnh ít hơn, tràng hoa hình chuông có 4 răng hình trứng, rộng, màu hơi tím. Quả bế 4 cạnh, trên cạnh có lông mịn nhỏ.

Mùa hoa: các tháng 2-5, mùa quả: các tháng 4-7.

Phân bố, thu hái, chế biến

Mọc hoang ở khắp nơi ẩm thấp, ruộng bỏ hoang tại nước ta, xung quanh Hà Nội cũng có nhiều, còn mọc ở Trung Quốc (Quảng Tây, Giang Tô, Quảng Châu), Malaysia, Indonesia, Ấn Độ, Nhật Bản, Châu Úc, Mangat.

Ta thường hái toàn cây cả rễ về dùng tươi hay phơi hoặc sấy khô. Không phải chế biến gì đặc biệt.

Bộ phận sử dụng

Toàn cây.

Nói chung chưa thấy tài liệu nghiên cứu.

Theo Muller (Zeitz. Ast. Apot. Verein, 11-1- 1878) trong cây có tinh dầu và một chất màu nâu nhạt hay vàng nhạt có vị đắng, ít tan trong nước lạnh, tan nhiều trong nước nóng, rất tan trong cồn. Muller gọi chất này là acid myriogynic. Theo Dược học tạp chí (Nhật, 1970, 90, 846) trong toàn cây cóc mẳn có taraxasterol, taraxasteril axetat, độ chảy 248-450°C và amidiol.

Theo y học cổ truyền

Cỏ The chỉ mới thấy dùng trong phạm vi nhân dân: Thường dùng chữa ho, viêm phế quản, mắt đau đỏ sưng, chảy nước dãi, tan màng mộng mắt, dùng ngoài chữa eczema.

Theo y học hiện đại

Chưa thấy nghiên cứu.

Ngày dùng 6 đến 12g cây khô hay 20 đến 40g cây tươi dưới dạng thuốc sắc.

Chữa mẩn ngứa (eczema)

Cỏ the 2 phần, đậu xanh 1 phần, muối vài hạt. Cả 3 thứ giã nhỏ đắp lên nơi eczema đã rửa sạch. Cỏ the (khô 20 hoặc 30g tươi), nước 500ml, sắc còn 100ml, chia 3 lần uống trong ngày.

Viêm mắt có mủ

Theo Dujardin Beaumetz thì tại Châu Úc, bác sĩ D.c.Jockil đã dùng nước sắc cỏ the chữa khỏi viêm mắt có mủ.

Thuốc kích thích thần kinh và cơ

Muller còn cho rằng cỏ the có thể dùng làm thuốc kích thích thần kinh và cơ.

Không có.