5 kiểu giảm cân phản khoa học tiềm ẩn nguy cơ cho sức khỏe

Không ít xu hướng giảm cân lan truyền trên mạng xã hội dựa vào trải nghiệm cá nhân, lời quảng cáo hoặc kết quả trong thời gian ngắn mà chưa được kiểm chứng đầy đủ. Nhận diện những cách làm tiềm ẩn rủi ro sẽ giúp mỗi người tránh những lựa chọn thiếu an toàn và có cái nhìn thực tế hơn về quá trình kiểm soát cân nặng.

Nhịn ăn kéo dài để ép cân

Một số người chủ động bỏ bữa sáng, nhịn ăn cả ngày hoặc chỉ ăn một lượng rất nhỏ với mong muốn cơ thể nhanh chóng sử dụng mỡ dự trữ để tạo năng lượng. Khi lượng thức ăn giảm mạnh, cân nặng có thể giảm nhanh trong thời gian đầu do lượng glycogen và nước dự trữ giảm, bên cạnh sự thay đổi của khối mỡ. Nếu thiếu năng lượng kéo dài, cơ thể cũng có thể mất khối cơ, đặc biệt khi khẩu phần không cung cấp đủ protein và không có biện pháp duy trì cơ bắp.

Nhịn ăn quá mức có thể khiến người thực hiện thường xuyên uể oải, khó tập trung, giảm khả năng vận động và dễ gặp tình trạng ăn bù sau những khoảng thời gian kiêng khem nghiêm ngặt. Tình trạng thiếu năng lượng nghiêm trọng hoặc kéo dài, đặc biệt khi đi kèm thiếu hụt dinh dưỡng, có thể ảnh hưởng đến hoạt động nội tiết, gây rối loạn kinh nguyệt và tác động tiêu cực đến sức khỏe xương. Thay vì cố chịu đói để giảm cân nhanh, nên xây dựng lịch ăn uống phù hợp với nhu cầu cơ thể và tránh những chế độ hạn chế năng lượng quá mức.

Lạm dụng nước ép để thay thế bữa ăn

Thay vì ăn các bữa chính, một số người sử dụng nước ép trái cây, nước rau củ hoặc hỗn hợp nước pha theo công thức trên mạng trong nhiều ngày liên tiếp. Cách làm này thường khiến tổng năng lượng nạp vào giảm mạnh, nhưng đồ uống không phải lúc nào cũng cung cấp đầy đủ protein, chất béo và chất xơ như một bữa ăn hoàn chỉnh. Hơn nữa, quá trình ép rau quả có thể làm giảm lượng chất xơ so với khi ăn nguyên quả, trong khi đường tự nhiên vẫn hiện diện trong đồ uống. Vì vậy, nước ép không phải lúc nào cũng có giá trị dinh dưỡng tương đương với rau quả nguyên dạng.

Nếu chỉ uống nước ép để thay thế các bữa ăn trong thời gian dài, người thực hiện có nguy cơ không đáp ứng đủ nhu cầu năng lượng, protein, chất béo thiết yếu và các vi chất. Điều này có thể khiến cơ thể nhanh đói, giảm khối cơ và ảnh hưởng đến sức khỏe, nhất là khi vẫn làm việc hoặc vận động với cường độ cao. Một số công thức còn kết hợp trà nhuận tràng hoặc các sản phẩm làm sạch đường ruột, làm tăng nguy cơ tiêu chảy, mất nước và rối loạn điện giải. Cơ thể vốn có các cơ quan như gan và thận tham gia chuyển hóa, xử lý và đào thải chất thải, vì vậy không nên xem việc chỉ uống nước ép là cách thanh lọc bắt buộc để giảm cân.

Kiêng tuyệt đối tinh bột hoặc chất béo

Các quan niệm như ăn cơm gây béo, chất béo làm tích mỡ hoặc muốn có vóc dáng thon gọn phải loại bỏ hoàn toàn một nhóm chất vẫn thường xuất hiện trong các chế độ ăn truyền miệng. Trên thực tế, cân nặng chịu ảnh hưởng của tổng năng lượng nạp vào, mức tiêu hao và nhiều yếu tố khác, chứ không chỉ phụ thuộc vào một loại thực phẩm riêng lẻ. Nếu cắt giảm tinh bột hoặc chất béo, một số người có thể giảm cân do ăn ít năng lượng hơn, nhưng điều đó không có nghĩa việc kiêng tuyệt đối là cần thiết.

Tinh bột là nguồn cung cấp năng lượng quan trọng cho cơ thể, trong khi chất béo giúp hấp thu một số vitamin và cung cấp các axit béo thiết yếu. Khi loại bỏ các nhóm chất này mà không thay thế bằng những thực phẩm phù hợp, khẩu phần có thể mất cân đối. Nếu không cung cấp đủ năng lượng, người thực hiện có thể mệt mỏi; nếu đồng thời giảm lượng thực phẩm giàu chất xơ, nguy cơ táo bón có thể tăng. Khẩu phần quá ít chất béo cũng có thể ảnh hưởng đến khả năng hấp thu các vitamin tan trong chất béo như vitamin A, D, E và K.

Một chế độ ăn đa dạng với khẩu phần phù hợp, ưu tiên thực phẩm ít qua chế biến và nguồn chất béo có lợi sẽ thực tế hơn việc đặt ra những quy tắc kiêng khem cứng nhắc.

Tự áp dụng mẹo uống nước để đốt mỡ

Nước chanh, giấm táo hay trà xanh thường được giới thiệu trên mạng xã hội như những cách hỗ trợ đốt mỡ bụng hoặc thúc đẩy trao đổi chất. Tuy nhiên, những lời quảng bá này không đồng nghĩa với hiệu quả giảm mỡ đã được chứng minh. Hiện chưa có đủ bằng chứng thuyết phục cho thấy uống các loại đồ uống này vào một thời điểm nhất định có thể giúp giảm mỡ bụng rõ rệt.

Việc quá tin vào các mẹo truyền miệng có thể khiến nhiều người bỏ qua những yếu tố quan trọng hơn trong kiểm soát cân nặng. Uống giấm táo đậm đặc có thể gây kích ứng đường tiêu hóa và làm tổn thương men răng. Trong khi đó, tiêu thụ quá nhiều caffeine, đặc biệt ở người nhạy cảm, có thể gây mất ngủ, bồn chồn hoặc tim đập nhanh. Những loại đồ uống này nên được sử dụng phù hợp với tình trạng sức khỏe, thay vì xem là phương pháp thay thế chế độ ăn cân đối và vận động thường xuyên.

Dùng sản phẩm giảm cân không rõ thành phần

Một số thuốc, trà và viên uống giảm cân được bán trực tuyến quảng cáo khả năng giảm cân nhanh, giảm cảm giác thèm ăn hoặc loại bỏ mỡ mà không cần thay đổi lối sống. Tuy nhiên, những lời quảng cáo này không bảo đảm sản phẩm có hiệu quả hoặc an toàn. Cân nặng giảm sau khi sử dụng một sản phẩm chưa đủ để chứng minh lượng mỡ cơ thể đã giảm, bởi một số thành phần có thể gây mất nước, tăng đào thải hoặc ảnh hưởng đến cảm giác thèm ăn.

Đáng lo ngại hơn, một số sản phẩm không công khai đầy đủ thành phần có thể chứa hoạt chất dược lý không được ghi trên nhãn, bao gồm cả những chất đã bị rút khỏi thị trường do lo ngại về an toàn. Ví dụ như Sibutramine, là chất từng được sử dụng trong thuốc điều trị béo phì nhưng đã bị rút khỏi thị trường Mỹ và đình chỉ tại châu Âu do lo ngại về nguy cơ tim mạch. Hoạt chất này có thể làm tăng huyết áp, nhịp tim và làm tăng nguy cơ xảy ra một số biến cố tim mạch nghiêm trọng, đặc biệt ở những người có nguy cơ từ trước.

Vì vậy, không nên tự mua hoặc sử dụng sản phẩm giảm cân không rõ thành phần. Nếu có nhu cầu sử dụng thuốc hỗ trợ kiểm soát cân nặng, nên trao đổi với bác sĩ để được đánh giá tình trạng sức khỏe, chỉ định phù hợp và nguy cơ có thể gặp.

Giảm cân hiệu quả không chỉ được đánh giá bằng tốc độ thay đổi cân nặng mà còn ở khả năng duy trì kết quả và bảo vệ sức khỏe trong thời gian dài. Tìm hiểu 5 kiểu giảm cân phản khoa học tiềm ẩn nguy cơ cho sức khỏe giúp mỗi người nhận diện những lựa chọn thiếu an toàn trước khi áp dụng theo các xu hướng trên mạng xã hội. Thay vì tìm kiếm giải pháp cấp tốc, nên ưu tiên những điều chỉnh phù hợp với thể trạng, nhu cầu dinh dưỡng và khả năng duy trì trong cuộc sống hằng ngày.