Cách nhận biết u máu ở trẻ sơ sinh: Dấu hiệu cha mẹ cần lưu ý

U máu trẻ sơ sinh thường không rõ hoặc chỉ biểu hiện bằng một dấu hiệu rất nhẹ khi trẻ mới chào đời, sau đó xuất hiện rõ hơn và phát triển nhanh trong những tuần đến tháng đầu đời. Việc biết cách nhận biết u máu ở trẻ sơ sinh từ giai đoạn sớm giúp cha mẹ chủ động theo dõi và chăm sóc sức khỏe cho trẻ.

U máu ở trẻ sơ sinh là gì?

U máu ở trẻ sơ sinh (infantile hemangioma) à một u mạch máu lành tính, liên quan đến sự tăng sinh của các tế bào nội mô. Tổn thương có thể nằm nông ở da, sâu dưới da hoặc kết hợp cả hai, vì vậy biểu hiện bên ngoài có thể rất khác nhau.

Chúng có thể xuất hiện tại nhiều vị trí trên cơ thể và biểu hiện khác nhau tùy độ sâu của tổn thương. Những vị trí thường dễ nhận thấy gồm mặt, da đầu, cổ, thân mình, tay và chân. ha mẹ cần đặc biệt lưu ý các u máu ở quanh mắt, môi hoặc khoang miệng, vùng mặt dưới, cũng như các tổn thương lớn hoặc dạng phân đoạn ở vùng mặt, da đầu, tầng sinh môn. Đây là những vị trí có thể liên quan đến nguy cơ ảnh hưởng chức năng, loét hoặc bất thường đi kèm.

U máu trẻ sơ sinh không hoàn toàn giống với các bớt đỏ hoặc dị dạng mạch máu bẩm sinh khác. Một đặc điểm thường gặp của u máu là tổn thương có thể chưa rõ khi trẻ vừa chào đời, sau đó xuất hiện hoặc phát triển rõ hơn trong những tuần đầu và những tháng đầu đời. Ngược lại, một số dị dạng mạch máu đã hiện diện ngay từ khi trẻ sinh ra và có diễn biến khác.

Cách nhận biết u máu ở trẻ sơ sinh qua những dấu hiệu nào?

Cách nhận biết u máu ở trẻ sơ sinh cần dựa trên nhiều đặc điểm thay vì chỉ quan sát màu sắc của tổn thương.

Tổn thương có màu đỏ, đỏ tím hoặc xanh tím

U máu nông thường có màu đỏ tươi đến đỏ sẫm. U máu nằm sâu dưới da có thể có màu xanh, xanh tím hoặc gần giống màu da và biểu hiện chủ yếu dưới dạng một khối phồng dưới da. U máu hỗn hợp có thể có cả đặc điểm của hai dạng này. Màu sắc của u máu có thể thay đổi tùy độ sâu và đặc điểm tổn thương.

Tổn thương có thể phẳng hoặc nổi lên trên da

U máu nông thường biểu hiện rõ hơn dưới dạng nốt hoặc mảng đỏ trên da. Trước khi phát triển rõ, một số tổn thương có thể chỉ biểu hiện bằng vùng da đỏ nhạt, giãn mao mạch hoặc thay đổi màu sắc khó nhận biết. Với u máu nằm sâu, biểu hiện bên ngoài đôi khi không rõ màu đỏ mà chủ yếu là vùng da phồng lên hoặc một khối nằm dưới da.

U máu có xu hướng thay đổi kích thước trong những tháng đầu

U máu trẻ sơ sinh thường tăng trưởng nhanh nhất trong những tháng đầu, đặc biệt khoảng 1 - 3 tháng tuổi, sau đó tốc độ phát triển chậm dần. Diễn biến cụ thể có thể khác nhau tùy loại, độ sâu và kiểu phân bố của u máu. Cha mẹ có thể chụp ảnh định kỳ từ cùng một góc và trong điều kiện ánh sáng tương tự để dễ nhận biết sự thay đổi.

Một số u máu có thể mềm, ấn lõm hoặc thay đổi màu khi tác động

Một số u máu sâu có thể mềm hoặc có tính chất dễ nén khi khám, nhưng đặc điểm này không đặc hiệu. Màu sắc hoặc hình dạng của tổn thương có thể thay đổi theo độ sâu, loại tổn thương và giai đoạn phát triển. Nhưng việc ấn vào tổn thương không phải cách nhận biết u máu ở trẻ sơ sinh chính xác.

Phân biệt u máu với một số tổn thương da khác

Khi đánh giá một tổn thương nghi ngờ u máu, bác sĩ cần phân biệt với dị dạng mạch máu, u mạch bẩm sinh và một số tổn thương da khác. Việc chẩn đoán không nên dựa chỉ vào màu sắc của tổn thương.

U máu và bớt đỏ

Một số dị dạng mạch máu, chẳng hạn dị dạng mao mạch (port-wine stain), thường đã hiện diện từ khi trẻ mới sinh và không có quá trình tăng sinh rồi thoái triển điển hình như u máu trẻ sơ sinh. Trong khi đó, u máu trẻ sơ sinh thường có sự thay đổi về kích thước hoặc đặc điểm bề mặt trong những tháng đầu đời.

U máu và nốt ruồi hoặc tổn thương sắc tố

Nốt ruồi và các tổn thương sắc tố thường liên quan đến tế bào sắc tố, do đó có thể có màu nâu, đen, nâu đen hoặc gần giống màu da. Ngược lại, u máu thường có màu đỏ, đỏ tím hoặc xanh tím, tùy thuộc vào độ sâu và đặc điểm của tổn thương mạch máu. Một số u máu nằm sâu dưới da có thể không biểu hiện rõ bằng một mảng đỏ mà giống như một vùng hơi phồng hoặc khối mềm dưới da.

U máu ở trẻ sơ sinh khi nào cần đi khám?

Không phải tất cả u máu ở trẻ sơ sinh đều cần điều trị, nhưng một số tổn thương cần được đi khám sớm. Ngoài ra, nếu trẻ có từ 5 u máu trên da trở lên, cha mẹ nên đưa trẻ đi khám để bác sĩ đánh giá nguy cơ tổn thương u máu ở gan và xem xét có cần siêu âm bụng hay không.

U máu phát triển nhanh hoặc thay đổi rõ rệt

Cha mẹ nên đưa trẻ đi khám nếu u máu lớn nhanh trong thời gian ngắn, thay đổi đáng kể về màu sắc, nổi cao hơn hoặc lan rộng. Việc xuất hiện thêm nhiều tổn thương mới cũng cần được ghi nhận và trao đổi với bác sĩ, đặc biệt khi các tổn thương phát triển nhanh. Bác sĩ sẽ đánh giá kích thước, độ sâu, vị trí, kiểu phân bố, số lượng tổn thương, tốc độ phát triển và nguy cơ ảnh hưởng chức năng hoặc loét để quyết định theo dõi, chuyển khám chuyên khoa hoặc điều trị.

U máu loét, chảy máu, rỉ dịch

Nếu u máu xuất hiện loét, chảy máu, rỉ dịch hoặc có dấu hiệu viêm, nhiễm trùng, cha mẹ nên đưa trẻ đi khám. Loét có thể gây đau và làm tăng nguy cơ chảy máu hoặc nhiễm trùng thứ phát. Trẻ có thể cảm thấy đau và quấy khóc nhiều hơn khi vùng tổn thương bị chạm hoặc cọ xát.

U máu nằm ở vị trí có nguy cơ ảnh hưởng chức năng

Những u máu nằm gần mắt hoặc mí mắt có thể ảnh hưởng đến thị giác nếu phát triển đáng kể. U máu ở quanh mắt, môi hoặc khoang miệng, vùng mũi, hoặc vùng mặt dưới cần được bác sĩ đánh giá sớm vì có thể liên quan đến nguy cơ ảnh hưởng thị giác, ăn uống, cấu trúc vùng mặt hoặc đường thở. Nếu trẻ có u máu vùng mặt dưới kèm thở rít, khàn tiếng, ho ông ổng hoặc khó thở, cần đưa trẻ đi khám ngay để đánh giá khả năng tổn thương đường thở.

U máu ở vùng tầng sinh môn, quanh hậu môn hoặc vùng nếp gấp, đặc biệt tổn thương dạng phân đoạn, cần được đánh giá vì có nguy cơ loét và trong một số trường hợp có thể liên quan đến bất thường cấu trúc đi kèm.

Cách nhận biết u máu ở trẻ sơ sinh chủ yếu dựa vào đặc điểm tổn thương trên da và diễn biến của chúng theo thời gian. Cha mẹ không nên tự chẩn đoán hoặc tự điều trị tại nhà khi chưa xác định rõ nguyên nhân. Nếu tổn thương phát triển nhanh, nằm gần mắt, mũi, miệng hoặc gây chảy máu, loét hay ảnh hưởng đến chức năng của trẻ, cha mẹ nên đưa trẻ đi khám sớm.nga