Chất thải y tế là gì? Các nhóm chất thải trong y tế

Trong quá trình khám chữa bệnh, nhiều loại chất thải khác nhau được tạo ra từ hoạt động điều trị, xét nghiệm, phẫu thuật và chăm sóc người bệnh. Một số chất thải có thể chứa vi sinh vật gây bệnh, hóa chất độc hại hoặc vật sắc nhọn nguy hiểm. Vì vậy, việc quản lý chất thải tại cơ sở y tế luôn là yêu cầu quan trọng nhằm bảo đảm an toàn cho nhân viên y tế, người bệnh và môi trường xung quanh.

Chất thải y tế là gì?

Chất thải trong lĩnh vực y tế là chất thải phát sinh từ hoạt động của cơ sở y tế, bao gồm hoạt động khám chữa bệnh, chăm sóc sức khỏe, xét nghiệm, nghiên cứu y học và các hoạt động chuyên môn khác. Chất thải trong y tế có thể tồn tại ở dạng rắn, lỏng hoặc khí, bao gồm chất thải rắn y tế nguy hại, chất thải rắn thông thường, khí thải, chất thải lỏng không nguy hại và nước thải y tế.

Do có thể chứa mầm bệnh, hóa chất độc hại hoặc các yếu tố nguy hiểm khác, chất thải trong y tế cần được phân loại, thu gom và xử lý đúng quy định nhằm bảo vệ sức khỏe cộng đồng và môi trường.

Các nhóm chất thải trong y tế

Dựa trên đặc tính và mức độ nguy hại, chất thải trong lĩnh vực y tế được chia thành 5 nhóm khác nhau nhằm bảo đảm việc thu gom, vận chuyển và xử lý phù hợp.

Chất thải y tế nguy hại

Chất thải y tế nguy hại gồm 2 nhóm chính:

Chất thải nguy hại lây nhiễm

Là chất thải có nguy cơ lây bệnh, gồm:

• Sắc nhọn: Kim tiêm, dao mổ, vật sắc nhọn dính máu.
• Không sắc nhọn: Bông, băng, gạc, găng tay dính máu.
• Nguy cơ lây nhiễm cao: Mẫu bệnh phẩm, dụng cụ dính bệnh phẩm, chất thải từ khu cách ly.
• Giải phẫu: Mô, bộ phận cơ thể, xác động vật thí nghiệm.

Chất thải nguy hại không lây nhiễm

Là chất thải không lây bệnh nhưng độc hại, gồm:

• Hóa chất nguy hại.
• Dược phẩm độc tế bào hoặc có cảnh báo nguy hại.
• Chai lọ, dụng cụ dính thuốc/hóa chất nguy hại.
• Thiết bị chứa thủy ngân, cadimi; pin, ắc quy; vật liệu chì.
• Dung dịch rửa phim X-quang, nước thải xét nghiệm có yếu tố nguy hại.
• Chất thải y tế khác có tính chất nguy hại.

Chất thải rắn thông thường

Nhóm này bao gồm các loại chất thải không có khả năng lây nhiễm và không chứa thành phần nguy hại vượt ngưỡng quy định. Bao gồm:

• Rác sinh hoạt phát sinh từ nhân viên y tế, người bệnh, người nhà và khách đến làm việc.
• Hóa chất hoặc vật liệu không mang đặc tính nguy hại.
• Chai lọ, bao bì và dụng cụ không chứa hóa chất độc hại.
• Vỏ lọ vắc xin không thuộc nhóm có nguy cơ lây nhiễm.
• Chất thải sắc nhọn không nhiễm khuẩn và không chứa thành phần nguy hại.
• Chất thải lây nhiễm đã được xử lý đạt tiêu chuẩn môi trường.
• Các vật liệu đủ điều kiện thu gom để tái chế theo quy định.

Khí thải y tế

Khí thải y tế phát sinh từ các khu vực chuyên môn có nguy cơ cao như phòng xét nghiệm tác nhân gây bệnh truyền nhiễm hoặc phòng xét nghiệm an toàn sinh học cấp cao. Loại khí thải này cần được kiểm soát nhằm hạn chế phát tán mầm bệnh ra môi trường.

Chất thải lỏng không nguy hại

Đây là các dung dịch thuốc hoặc hóa chất thải bỏ không chứa vi sinh vật gây bệnh, không mang đặc tính độc hại và không vượt ngưỡng chất thải nguy hại theo quy định hiện hành.

Nước thải y tế

Gồm nước thải phát sinh từ hoạt động chuyên môn trong cơ sở y tế. Trường hợp nước thải sinh hoạt thải chung vào hệ thống thu gom nước thải y tế thì được quản lý như nước thải y tế.

Phân loại các dụng cụ đựng chất thải

Để bảo đảm việc phân loại chất thải trong y tế được thực hiện đúng quy định, mỗi loại chất thải phải được thu gom bằng dụng cụ chứa phù hợp.

• Túi hoặc thùng màu vàng: Dùng để chứa chất thải lây nhiễm. Riêng chất thải lây nhiễm sắc nhọn phải được đựng trong hộp chuyên dụng chống đâm xuyên màu vàng.
• Túi hoặc thùng màu đen: Dùng để chứa chất thải nguy hại không lây nhiễm như hóa chất thải bỏ, thuốc quá hạn hoặc các chất thải có thành phần độc hại.
• Túi hoặc thùng màu trắng: Dùng để chứa chất thải có khả năng tái chế, bảo đảm không bị nhiễm khuẩn hoặc chứa yếu tố nguy hại.
• Túi hoặc thùng màu xanh: Dùng để chứa chất thải thông thường phát sinh trong cơ sở y tế.

Việc sử dụng đúng dụng cụ chứa giúp nâng cao hiệu quả phân loại chất thải, giảm nguy cơ lây nhiễm và bảo đảm an toàn trong quá trình thu gom, vận chuyển và xử lý.

Chất thải y tế là loại chất thải đặc thù phát sinh từ các hoạt động khám chữa bệnh, chăm sóc sức khỏe và nghiên cứu y học. Do tiềm ẩn nguy cơ lây nhiễm và ảnh hưởng đến môi trường, việc phân loại, thu gom và xử lý chất thải đúng quy định là yêu cầu quan trọng đối với mọi cơ sở y tế. Thực hiện tốt công tác quản lý chất thải trong lĩnh vực y tế không chỉ giúp bảo vệ sức khỏe cộng đồng mà còn góp phần xây dựng môi trường sống an toàn, sạch đẹp và bền vững.