Đau ngực trái: Nguyên nhân, dấu hiệu nhận biết và cách xử trí an toàn

Tình trạng đau ngực trái là một trong những triệu chứng y khoa gây lo lắng nhất, bởi vị trí này liên quan trực tiếp đến trái tim. Tuy nhiên, thực tế lâm sàng cho thấy đau ngực trái có thể xuất phát từ rất nhiều cơ quan khác nhau như thực quản, phổi, cơ hoành hoặc thậm chí là do tâm lý căng thẳng. Việc hiểu rõ đau ngực trái là gì và các bệnh lý liên quan không chỉ giúp bạn bớt lo âu mà còn có thể cứu sống bạn hoặc người thân trong những tình huống khẩn cấp.

Đau ngực trái là gì?

Đau ngực trái là tình trạng xuất hiện cảm giác đau, tức, nặng ngực hoặc khó chịu ở vùng ngực bên trái. Cơn đau có thể xảy ra đột ngột hoặc kéo dài âm ỉ, mức độ từ nhẹ đến nặng, và biểu hiện khác nhau tùy theo nguyên nhân gây ra.

Về cấu trúc cơ thể, vùng ngực trái chứa tim, một phần phổi trái, các cơ và dây thần kinh liên sườn, đồng thời nằm gần thực quản và dạ dày. Khi một trong những cơ quan hoặc dây thần kinh tại khu vực này bị kích thích hay tổn thương, cơ thể sẽ phát tín hiệu đau để cảnh báo, và cảm giác này được não bộ ghi nhận là đau ngực trái.

Cơn đau ngực trái thường được mô tả qua các trạng thái:

• Đau kiểu châm chích: Cảm giác nhói lên như kim đâm hoặc điện giật tại một điểm cố định.
• Đau kiểu đè ép: Cảm giác như có vật nặng hàng chục kilogram đặt lên ngực, gây khó thở.
• Đau kiểu bỏng rát: Cảm giác nóng cháy lan tỏa từ vùng thượng vị lên xương ức.
• Đau kiểu xé toạc: Cơn đau dữ dội, lan rộng ra phía sau lưng hoặc xuống tay.

Việc xác định đúng tính chất cơn đau là bước đầu tiên và quan trọng nhất để các bác sĩ phân loại mức độ nguy hiểm và đưa ra phác đồ điều trị phù hợp.

Các nhóm bệnh lý dẫn đến đau ngực trái

Để hiểu rõ tại sao mình bị đau ngực trái, chúng ta cần phân tích sâu vào các nhóm bệnh lý dựa trên hệ cơ quan. Trong đó, nhóm bệnh lý tim mạch và tiêu hóa là hai nhóm phổ biến nhất nhưng có tính chất và mức độ nguy hiểm hoàn toàn khác nhau.

Nhóm bệnh lý tim mạch

Bệnh lý tim mạch thường là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong nếu đau ngực trái không được xử lý kịp thời. Các cơn đau liên quan đến tim thường do tình trạng thiếu oxy cung cấp cho cơ tim

Nhồi máu cơ tim cấp xảy ra khi động mạch vành bị tắc nghẽn hoàn toàn do cục máu đông, khiến một phần cơ tim bị hoại tử. Dấu hiệu điển hình là cơn đau ngực dữ dội kéo dài trên 15 - 20 phút, không thuyên giảm khi nghỉ ngơi, kèm theo vã mồ hôi, da tái nhợt và khó thở sâu.

Thiếu máu cục bộ cơ tim (bệnh mạch vành) xảy ra do mạch máu bị xơ vữa, không cung cấp đủ oxy khi nhu cầu của tim tăng cao. Cơn đau thắt ngực thường xuất hiện khi gắng sức hoặc xúc động mạnh với cảm giác bóp nghẹt, nhưng sẽ thuyên giảm sau 5 - 10 phút nghỉ ngơi hoặc dừng hoạt động.

Viêm màng ngoài tim là tình trạng lớp màng bao quanh tim bị viêm do nhiễm trùng hoặc tự miễn, khiến hai lớp màng cọ xát gây đau nhói sắc nét. Cơn đau có đặc điểm là tăng lên khi nằm ngửa hoặc hít thở sâu, nhưng sẽ thuyên giảm khi người bệnh ngồi dậy và cúi người về phía trước.

Bóc tách động mạch chủ là biến cố y khoa nguy hiểm khi lớp nội mạc động mạch chủ bị rách, khiến máu tràn vào giữa các lớp thành mạch. Cơn đau thường khởi phát đột ngột ở mức độ dữ dội nhất, cảm giác như lồng ngực bị "xé toạc" và lan nhanh ra sau lưng, khu vực giữa hai xương bả vai.

Nhóm bệnh lý tiêu hóa

Ít ai ngờ rằng dạ dày và thực quản lại là nguyên nhân của rất nhiều ca cấp cứu đau ngực trái. Do thực quản nằm ngay phía sau tim, các cơn đau từ đường tiêu hóa có thể dễ dàng bị nhầm lẫn với đau tim,

Trào ngược dạ dày thực quản (GERD) xảy ra khi axit dạ dày trào ngược lên thực quản, gây bỏng rát vùng sau xương ức lan sang ngực trái. Cơn đau thường xuất hiện sau khi ăn no, khi nằm hoặc cúi người, đi kèm triệu chứng ợ chua, đắng miệng và thuyên giảm nhanh sau khi sử dụng thuốc kháng axit.

Co thắt thực quản gây đau thắt ngực dữ dội giống nhồi máu cơ tim do các cơ thực quản co bóp hỗn loạn. Dấu hiệu phân biệt đặc trưng là cảm giác nuốt nghẹn hoặc đau khi nuốt thức ăn.

Viêm loét dạ dày tá tràng gây đau tức ngực trái phía dưới xương sườn do các ổ loét ở vùng thượng vị hoặc tâm vị. Cơn đau thường có tính chất chu kỳ và xuất hiện rõ rệt khi bụng quá đói hoặc quá no.

Cách xử trí khi bị đau ngực trái

Khi xuất hiện cơn đau ngực trái, thái độ xử trí đúng đắn có thể quyết định giữa sự sống và cái chết. Bạn cần thực hiện theo các bước sau đây:

Ngưng mọi hoạt động ngay lập tức

Khi cơn đau khởi phát, điều đầu tiên cần làm là dừng mọi hoạt động thể lực. Hãy ngồi xuống hoặc nằm nghỉ ở tư thế nửa nằm nửa ngồi (tư thế Fowler) để giảm bớt gánh nặng cho tim và giúp phổi giãn nở dễ dàng hơn. Tuyệt đối không cố gắng tiếp tục làm việc hoặc vận động vì có thể khiến tình trạng trở nên tồi tệ hơn.

Tạo môi trường thông thoáng

Nới lỏng cravat, thắt lưng, cởi bớt khuy áo ngực để tránh chèn ép lồng ngực. Mở cửa sổ để có thêm không khí trong lành. Nếu người bệnh đang ở nơi đông người, hãy yêu cầu mọi người giãn ra để tạo không gian thoáng đãng.

Theo dõi triệu chứng và thời gian

Hãy cố gắng giữ bình tĩnh để đánh giá cơn đau. Cơn đau kéo dài bao lâu? Có lan lên hàm hay tay trái không? Có kèm theo vã mồ hôi hay buồn nôn không? Nếu bạn đã có tiền sử bệnh tim và được bác sĩ kê thuốc Nitroglycerin (dạng ngậm dưới lưỡi hoặc xịt), hãy sử dụng ngay theo đúng liều lượng được chỉ định.

Gọi cấp cứu 115 hoặc đến bệnh viện ngay

Đừng chần chừ và đừng tự lái xe đến bệnh viện nếu bạn gặp các dấu hiệu sau:

• Cơn đau kéo dài hơn 5 phút và có xu hướng tăng dần.
• Cơn đau dữ dội kèm theo cảm giác khó thở, vã mồ hôi, chóng mặt hoặc muốn ngất xỉu.
• Cơn đau lan rộng ra các vị trí khác như cổ, vai, cánh tay trái hoặc lưng.
• Bạn có các yếu tố nguy cơ như: Cao tuổi, hút thuốc lá lâu năm, tiểu đường, cao huyết áp.

Những điều tuyệt đối không nên làm

Dưới đây là những điều không nên làm khi gặp tình trạng đau ngực trái:

• Không tự ý dùng thuốc: Không tự ý uống Aspirin hay bất kỳ thuốc giảm đau nào nếu chưa có chỉ định của bác sĩ, vì nếu đau ngực do bóc tách động mạch chủ hoặc loét dạ dày, thuốc có thể gây xuất huyết nguy hiểm.
• Không cạo gió hay bấm huyệt: Các biện pháp dân gian này không có tác dụng trong trường hợp nhồi máu cơ tim và có thể làm mất đi "thời gian vàng" để cứu sống người bệnh.
• Không chờ đợi cơn đau tự hết: Nhiều người có tâm lý chủ quan chờ đến sáng hoặc chờ xem có bớt đau không. Trong bệnh tim mạch, mỗi phút trôi qua đều có giá trị bằng sự sống của tế bào cơ tim.

Đau ngực trái là một triệu chứng phức tạp với nguyên nhân đa dạng từ nhẹ đến nguy kịch. Cách tốt nhất để đối phó với nó không phải là tự chẩn đoán tại nhà, mà là xây dựng một lối sống lành mạnh và thực hiện tầm soát sức khỏe định kỳ.

Hãy duy trì chế độ ăn giảm muối, ít chất béo bão hòa, kiểm soát cân nặng và nói không với thuốc lá. Nếu bạn thường xuyên bị stress hoặc gặp các vấn đề về tiêu hóa, hãy điều trị dứt điểm để tránh những cơn đau ngực giả tạo gây lo lắng không đáng có.