Polyp họng là gì? Triệu chứng, nguyên nhân và cách điều trị

Polyp họng là tổn thương dạng lành tính có thể xuất hiện ở vùng họng, gây cảm giác vướng, khó chịu hoặc ảnh hưởng đến giọng nói. Nhận biết sớm triệu chứng và nguyên nhân giúp người bệnh chủ động thăm khám, xác định tổn thương và lựa chọn cách điều trị phù hợp.

Polyp họng là gì?

Polyp họng là cách gọi thường dùng trong cộng đồng, trong chuyên môn, nhiều trường hợp đề cập đến polyp dây thanh, một tổn thương lành tính ở nếp gấp thanh âm. Polyp dây thanh, có thể xuất hiện một hoặc hai bên và ảnh hưởng đến quá trình rung của dây thanh.

Phần lớn polyp dây thanh là tổn thương lành tính và không phải ung thư. Polyp dây thanh thường gây khàn tiếng, giọng thở, giọng yếu hoặc thay đổi chất lượng giọng hay cảm thấy khó chịu ở họng hoặc phải hắng giọng. Polyp họng có một số biểu hiện tương tự viêm họng, hạt xơ dây thanh, nang dây thanh hoặc u nhú thanh quản. Vì vậy, người bệnh không nên tự xác định polyp chỉ dựa trên triệu chứng, cũng không nên tự mua thuốc điều trị hoặc trì hoãn thăm khám.

Triệu chứng polyp họng

Triệu chứng polyp họng có thể khác nhau tùy vị trí, kích thước và mức độ ảnh hưởng của tổn thương.

Khàn tiếng, thay đổi giọng nói

Khàn tiếng là một trong những biểu hiện thường gặp khi polyp ảnh hưởng đến dây thanh. Người bệnh có thể nhận thấy giọng nói trở nên rè, yếu, hụt hơi hoặc thay đổi so với bình thường. Mức độ thay đổi phụ thuộc vào vị trí và kích thước tổn thương.

Cảm giác vướng hoặc có dị vật trong họng

Người bệnh có thể cảm thấy vướng, nghẹn hoặc như có dị vật trong họng dù không thực sự có vật cản. Cảm giác này có thể xuất hiện dai dẳng và gây khó chịu khi nói hoặc nuốt. Tuy nhiên, đây không phải triệu chứng đặc hiệu của polyp họng và cũng có thể gặp trong nhiều bệnh lý khác.

Đau hoặc khó chịu vùng họng

Một số người có thể cảm thấy khó chịu hoặc phải hắng giọng, nhưng đau rát họng không phải triệu chứng đặc hiệu của polyp họng và có thể liên quan đến nhiều nguyên nhân khác.

Ho và thường xuyên hắng giọng

Polyp hoặc tình trạng kích thích vùng thanh quản có thể khiến người bệnh ho khan hoặc thường xuyên hắng giọng. Tuy nhiên, việc hắng giọng liên tục có thể làm tăng sự va chạm và kích thích niêm mạc dây thanh, khiến tình trạng khó chịu kéo dài.

Nguyên nhân gây polyp họng

Polyp họng, đặc biệt là polyp dây thanh, có thể liên quan đến nhiều yếu tố gây kích thích hoặc tổn thương niêm mạc. Tuy nhiên, không phải trường hợp nào cũng xác định được một nguyên nhân cụ thể.

Sử dụng giọng nói quá mức

Chấn thương do sử dụng giọng quá mức, chẳng hạn la hét, nói to hoặc hát với cường độ cao, là yếu tố quan trọng liên quan đến hình thành polyp dây thanh. Tình trạng này thường gặp ở những người phải sử dụng giọng nói với tần suất cao như giáo viên, ca sĩ, nhân viên tư vấn, phát thanh viên hoặc người làm công việc thường xuyên giao tiếp.

Hút thuốc lá

Khói thuốc lá chứa nhiều chất gây kích thích, có thể làm tổn thương và gây viêm niêm mạc đường hô hấp. Hút thuốc cũng là yếu tố nguy cơ của nhiều bệnh lý ở thanh quản và đường hô hấp.

Trào ngược dạ dày thực quản

Trào ngược dạ dày thực quản hoặc trào ngược họng thanh quản có thể góp phần gây kích thích thanh quản và được xem là một yếu tố liên quan ở một số trường hợp. Người bị trào ngược dạ dày thực quản có thể đồng thời xuất hiện ợ nóng, ợ chua, ho, cảm giác vướng họng hoặc khàn tiếng.

Kích thích thanh quản kéo dài

Các tình trạng gây kích thích thanh quản kéo dài, chẳng hạn tiếp xúc với khói thuốc hoặc chất kích thích hô hấp, có thể góp phần vào một số tổn thương dạng polyp. Những yếu tố này có thể góp phần làm tăng tình trạng kích thích tại vùng họng và thanh quản.

Cách điều trị polyp họng

Điều trị polyp họng phụ thuộc vào vị trí, kích thước tổn thương, mức độ ảnh hưởng đến giọng nói và nguyên nhân liên quan, người bệnh không nên tự điều trị khi chưa được xác định chính xác tổn thương.

Điều trị bảo tồn và chăm sóc giọng nói

Một số trường hợp có thể được theo dõi, điều chỉnh yếu tố nguy cơ và trị liệu giọng. Người bệnh nên hạn chế nói nhiều, nói to, la hét và tránh sử dụng giọng quá mức.

Khi giao tiếp, cần sử dụng giọng đúng cách, không cố nói khi đang khàn tiếng. Hãy uống đủ nước giúp duy trì độ ẩm cho niêm mạc đường hô hấp. Đồng thời, người bệnh nên tránh hút thuốc, khói thuốc và các chất có thể gây kích thích. Nếu polyp liên quan hoặc đi kèm các vấn đề như trào ngược dạ dày thực quản, viêm đường hô hấp, bác sĩ có thể điều trị những tình trạng này để giảm kích thích vùng họng và thanh quản.

Liệu pháp giọng nói

Liệu pháp giọng có thể được sử dụng ở một số người bệnh trước hoặc sau phẫu thuật, tùy đặc điểm tổn thương. Mục tiêu là điều chỉnh cách sử dụng giọng, giảm chấn thương lặp lại lên dây thanh và hỗ trợ phục hồi chức năng giọng. Chuyên viên âm ngữ trị liệu sẽ hướng dẫn người bệnh cách phát âm, lấy hơi và sử dụng giọng phù hợp với tình trạng của dây thanh.

Phẫu thuật loại bỏ polyp

Phẫu thuật có thể được chỉ định đối với polyp gây rối loạn giọng nói đáng kể, đặc biệt polyp do chấn thương hoặc tổn thương không phù hợp với điều trị bảo tồn. Bác sĩ thường sử dụng kỹ thuật nội soi thanh quản để tiếp cận và loại bỏ tổn thương, đồng thời cố gắng bảo tồn tối đa mô lành và chức năng dây thanh. Sau phẫu thuật, người bệnh cần tuân thủ hướng dẫn chăm sóc và sử dụng giọng của bác sĩ.

Không phải tất cả trường hợp polyp dây thanh đều có thể phòng ngừa. Tuy nhiên, người bệnh có thể giảm nguy cơ tổn thương dây thanh bằng cách sử dụng giọng đúng cách, hạn chế nói quá to, la hét hoặc nói liên tục trong thời gian dài.

Uống đủ nước, tránh hút thuốc và hạn chế tiếp xúc với khói thuốc, bụi hoặc hóa chất cũng giúp giảm kích thích thanh quản. Khi bị khàn tiếng, nên giảm sử dụng giọng và không cố nói khi giọng đã mệt. Người thường xuyên phải sử dụng giọng như giáo viên, ca sĩ hoặc nhân viên tư vấn có thể học kỹ thuật sử dụng giọng phù hợp.

Polyp họng thường không phải tình trạng nguy hiểm, nhưng có thể ảnh hưởng đến sinh hoạt và chất lượng cuộc sống. Nếu khàn tiếng kéo dài trên 4 tuần hoặc không cải thiện, người bệnh nên được khám tai mũi họng và đánh giá thanh quản. Bác sĩ tai mũi họng có thể nội soi thanh quản để quan sát vị trí, kích thước và đặc điểm tổn thương. Ngoài ra, soi hoạt nghiệm thanh quản có thể được sử dụng để đánh giá rung dây thanh. Với tổn thương nghi ngờ, bác sĩ có thể chỉ định sinh thiết hoặc lấy mẫu mô để loại trừ bệnh lý ác tính.