Đợi chó phát dại mới đi tiêm ngừa: Sai lầm chết người nhiều người mắc phải

Bệnh dại là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, hoàn toàn có thể đe dọa đến sinh mạng mỗi chúng ta do virus Dại gây ra. Một sai lầm phổ biến là chờ chó phát bệnh dại mới đi tiêm ngừa, trong khi nguy cơ lây nhiễm có thể đã xảy ra ngay sau khi bị cắn, liếm hoặc cào. Chủ động xử trí đúng thời điểm là yếu tố quan trọng để bảo vệ sức khỏe.

Tại sao nhiều người có thói quen chờ chó phát bệnh dại mới đi tiêm?

Sau khi bị chó hoặc mèo cắn, không ít người lựa chọn theo dõi con vật trong vài ngày thay vì đi tiêm phòng ngay. Tâm lý này xuất phát từ nhiều nguyên nhân như thiếu thông tin về bệnh dại, hiểu sai về dấu hiệu của động vật mắc bệnh hoặc lo ngại việc tiêm vắc xin không cần thiết.

Một trong những suy nghĩ thường gặp là: “Nếu con chó vẫn khỏe mạnh thì không cần tiêm”. Tuy nhiên, đây là quan điểm chưa chính xác vì nguy cơ phơi nhiễm không chỉ phụ thuộc vào việc con vật có biểu hiện bệnh tại thời điểm cắn hay không.

Virus dại có thể tồn tại trong nước bọt của động vật nhiễm bệnh. Trong một số trường hợp, con vật có thể chưa biểu hiện bất thường rõ ràng nhưng vẫn có khả năng truyền virus qua vết cắn hoặc vết cào, liếm… có tiếp xúc với nước bọt.

Hiểu nhầm về biểu hiện của chó mắc bệnh dại

Nhiều người thường nghĩ chó mắc bệnh dại phải có biểu hiện như hung dữ bất thường, chảy nhiều nước dãi, sợ nước hoặc mất kiểm soát hành vi. Đây là những dấu hiệu có thể xuất hiện khi bệnh tiến triển, nhưng không phải lúc nào cũng dễ nhận biết ngay.

Một số con vật có thể thay đổi hành vi theo hướng khác như trở nên mệt mỏi, ít hoạt động, trốn tránh hoặc có biểu hiện bất thường nhẹ trước khi bệnh nặng hơn (Dại thể liệt). Vì vậy, việc chỉ quan sát vẻ ngoài của chó sau khi cắn để quyết định có tiêm phòng hay không có thể tiềm ẩn rủi ro.

Ngoài ra, nhiều trường hợp người bị cắn không thể theo dõi chính xác tình trạng của con vật, chẳng hạn chó thả rông, chó không rõ nguồn gốc hoặc động vật đã bỏ đi, mất tích sau khi gây phơi nhiễm. Khi đó, việc trì hoãn tiêm phòng có thể làm mất cơ hội phòng bệnh Dại hiệu quả.

"Chờ chó phát dại mới tiêm" là quan niệm nguy hiểm

Bệnh dại có thời gian ủ bệnh khác nhau tùy từng trường hợp, phụ thuộc vào vị trí vết cắn, mức độ tổn thương, lượng virus xâm nhập và khoảng cách từ vết thương đến hệ thần kinh trung ương.

Sau khi virus xâm nhập vào cơ thể, người bệnh có thể chưa xuất hiện triệu chứng ngay. Đây chính là giai đoạn quan trọng để thực hiện các biện pháp dự phòng sau phơi nhiễm, trong đó có tiêm vắc xin phòng dại theo chỉ định.

Khi bệnh dại đã xuất hiện như kích thích, sợ nước, co thắt cơ, khó nuốt hoặc rối loạn ý thức,... thì tỷ lệ tử vong gần như là tuyệt đối. Vì vậy, không nên chờ đến khi con vật phát bệnh hoặc người bị cắn có triệu chứng mới tìm cách xử trí.

Vì sao không nên đợi theo dõi con vật rồi mới quyết định tiêm?

Việc theo dõi tình trạng của chó, mèo sau khi cắn có thể là một trong những yếu tố được xem xét khi đánh giá nguy cơ. Tuy nhiên, quyết định có cần tiêm phòng hay không cần dựa trên nhiều yếu tố khác nhau.

Một số yếu tố cần được đánh giá gồm:

• Loại động vật gây phơi nhiễm và nguồn gốc của con vật.
• Vị trí, mức độ nghiêm trọng của vết cắn hoặc vết cào.
• Tình trạng tiêm phòng dại của chó, mèo.
• Khả năng tiếp tục theo dõi con vật sau khi gây thương tích.

Người bị chó, mèo cắn không nên tự đánh giá nguy cơ chỉ dựa vào cảm giác hoặc kinh nghiệm cá nhân. Việc đến cơ sở y tế để được tư vấn giúp xác định hướng xử trí phù hợp, tránh bỏ lỡ thời điểm phòng bệnh.

Nên làm gì ngay khi bị chó, mèo cắn hoặc cào?

Sau khi bị chó, mèo hoặc động vật có vú cắn, cào, người bị thương cần xử lý sơ cứu vết thương sớm để giảm nguy cơ nhiễm trùng và hạn chế nguy cơ virus dại xâm nhập.

Các bước cần thực hiện gồm:

• Xối, rửa kỹ vết thương dưới vòi nước sạch với xà phòng, xà bông, nước rửa chén,… để làm sạch dịch tiết và chất bẩn trong ít nhất 15 phút.
• Sát khuẩn vùng bị thương bằng dung dịch phù hợp như cồn y tế, cồn iod,...
• Không tự ý đắp lá, bôi thuốc dân gian hoặc các chất chưa được kiểm chứng lên vết thương.
• Đến cơ sở y tế để được đánh giá nguy cơ và tư vấn tiêm vắc xin, kháng huyết thanh chống bệnh dại nếu có chỉ định.

Không nên chỉ chờ theo dõi xem chó, mèo có phát bệnh hay không rồi mới quyết định tiêm phòng. Việc có cần tiêm vắc xin dại phụ thuộc vào loại động vật, vị trí và mức độ vết cắn, tình trạng tiêm phòng của con vật và khả năng theo dõi sau phơi nhiễm.

Đặc biệt, các trường hợp bị cắn sâu, chảy máu nhiều, vết thương ở vùng đầu, mặt, cổ, bàn tay hoặc không xác định được tình trạng của con vật cần được kiểm tra sớm. Nếu được chỉ định tiêm vắc xin phòng dại, người bệnh cần tuân thủ đúng lịch tiêm để đảm bảo hiệu quả bảo vệ.

Trường hợp nào cần tiêm ngay, không được trì hoãn?

Không phải mọi trường hợp bị chó, mèo cắn đều có mức độ nguy cơ giống nhau. Tuy nhiên, một số tình huống cần được đánh giá và tiêm phòng sớm để hạn chế nguy cơ mắc bệnh dại.

Các trường hợp cần đặc biệt lưu ý gồm:

• Bị chó, mèo hoặc động vật có vú nghi mắc bệnh dại cắn hoặc cào.
• Vết cắn sâu, gây chảy máu hoặc tổn thương nhiều vùng da.
• Vết thương nằm ở vùng đầu, mặt, cổ, bàn tay hoặc gần khu vực có nhiều dây thần kinh.
• Không xác định được nguồn gốc hoặc tình trạng tiêm phòng của con vật.
• Con vật bỏ chạy, chết hoặc không thể tiếp tục theo dõi.

Ngoài vắc xin phòng dại, một số trường hợp phơi nhiễm nguy cơ cao có thể cần sử dụng huyết thanh kháng dại theo đánh giá của bác sỹ. Người bệnh không nên tự quyết định bỏ qua hoặc thay đổi lịch tiêm.

Chủ động phòng bệnh dại bằng cách nào?

Phòng bệnh dại không chỉ bắt đầu sau khi bị động vật cắn mà cần được thực hiện chủ động từ trước. Một số biện pháp quan trọng gồm:

• Tiêm phòng dại đầy đủ cho chó, mèo nuôi theo hướng dẫn phù hợp.
• Không để vật nuôi tiếp xúc với động vật không rõ nguồn gốc.
• Hướng dẫn trẻ em cách tiếp xúc an toàn với chó, mèo.
• Không trêu chọc hoặc tiếp cận động vật đang có biểu hiện bất thường.

Đối với những người có nguy cơ thường xuyên tiếp xúc với động vật, việc chủ động tìm hiểu về tiêm phòng dại trước phơi nhiễm cũng là cách bảo vệ sức khỏe hiệu quả.

Khi cần tiêm vắc xin phòng dại hoặc tư vấn lịch tiêm phù hợp, người dân có thể tham khảo và đặt lịch tại Tiêm chủng Long Châu để được hỗ trợ lựa chọn dịch vụ tiêm chủng phù hợp.

Đợi chó phát dại mới đi tiêm ngừa là một quan niệm sai lầm có thể khiến người bị phơi nhiễm bỏ lỡ thời điểm phòng bệnh quan trọng. Sau khi bị chó, mèo cắn hoặc cào, việc xử lý vết thương đúng cách và đi khám để đánh giá nguy cơ là bước cần thiết.

Tiêm vắc xin phòng dại đúng thời điểm theo hướng dẫn y tế giúp chủ động bảo vệ sức khỏe trước nguy cơ mắc bệnh. Người dân nên đặt lịch tiêm phòng tại Tiêm chủng Long Châu hoặc tìm hiểu thêm các thông tin sức khỏe liên quan để phòng tránh bệnh dại hiệu quả.