Huyết áp tăng vọt: Đừng chờ, xử lý sai có thể trả giá đắt

Khi huyết áp “leo thang”: Ai cũng có thể là người trong cuộc

Không ít người chỉ phát hiện huyết áp tăng khi tình cờ đo tại nhà hoặc trong lúc thấy chóng mặt, nhức đầu. Đặc biệt, những người đã có tiền sử tăng huyết áp, stress kéo dài, mất ngủ hoặc dùng nhiều cà phê rất dễ rơi vào tình huống huyết áp tăng đột ngột.

Điều đáng nói là nhiều người vẫn nghĩ “chắc do mệt chút thôi” và chọn nằm nghỉ, bỏ qua việc kiểm tra. Tâm lý chủ quan này khiến không ít trường hợp nhập viện muộn, khi đã xuất hiện dấu hiệu của các biến chứng nguy hiểm như đột quỵ (méo miệng, yếu tay chân) hoặc nhồi máu cơ tim (đau ngực).

Vì sao huyết áp lại tăng vọt?

Huyết áp không tự nhiên tăng mà thường có “cú hích” từ nhiều yếu tố cùng lúc. Có thể là:

• Quên uống thuốc điều trị tăng huyết áp;
• Căng thẳng tâm lý hoặc xúc động mạnh;
• Ăn mặn, uống rượu bia, cà phê quá mức;
• Mất ngủ hoặc thay đổi nhịp sinh hoạt.

Về mặt sinh lý, khi cơ thể chịu stress, hormone như adrenaline tăng cao làm co mạch và tim đập nhanh hơn, khiến huyết áp tăng nhanh trong thời gian ngắn.

Dấu hiệu cảnh báo không nên bỏ qua

Huyết áp tăng vọt đôi khi không có triệu chứng rõ ràng, nhưng vẫn có những dấu hiệu “gợi ý”:

• Đau đầu dữ dội, nhất là vùng sau gáy;
• Chóng mặt, hoa mắt;
• Hồi hộp, khó thở;
• Đau ngực hoặc cảm giác nặng ngực.

Một số người chỉ thấy “khó chịu mơ hồ”, và chính điều này khiến họ chậm xử lý. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), tăng huyết áp là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong sớm toàn cầu, với hơn 10 triệu ca tử vong mỗi năm.

Hạ huyết áp thế nào cho đúng, tránh nguy hiểm

Khi phát hiện huyết áp tăng cao, phản ứng đầu tiên nên là bình tĩnh. Việc hoảng loạn có thể khiến tình trạng tệ hơn.

Trước hết, hãy ngồi hoặc nằm nghỉ ở nơi thoáng, nới lỏng quần áo và tránh nói chuyện nhiều. Nếu có máy đo huyết áp tại nhà, cần đo lại sau khi nghỉ ngơi 5–10 phút để xác nhận.

Nếu bạn đang dùng thuốc điều trị, có thể sử dụng thuốc theo hướng dẫn của bác sĩ trước đó. Tuyệt đối không tự ý tăng liều hoặc dùng thuốc của người khác, vì có thể làm huyết áp tụt quá nhanh, gây nguy hiểm cho não.

Trong trường hợp huyết áp ≥180/120 mmHg kèm triệu chứng như đau ngực, khó thở, yếu liệt… cần đi cấp cứu ngay. Đây có thể là tình trạng “cơn tăng huyết áp cấp cứu”.

Làm sao để không rơi vào tình huống nguy hiểm này?

Nhiều người chỉ bắt đầu lo lắng sau một lần huyết áp tăng vọt. Nhưng điều quan trọng hơn là kiểm soát lâu dài.

Việc uống thuốc đều đặn theo chỉ định là nền tảng. Ngoài ra, cần chú ý đến những thay đổi nhỏ trong sinh hoạt:

• Giảm muối trong khẩu phần ăn;
• Ngủ đủ giấc, hạn chế thức khuya;
• Tập thể dục nhẹ nhàng như đi bộ;
• Hạn chế rượu bia và cà phê.

Một điều thường bị bỏ qua là theo dõi huyết áp tại nhà. Việc này giúp phát hiện sớm những biến động bất thường trước khi chúng trở nên nguy hiểm.

Nhiều người có xu hướng “chỉ đo khi thấy mệt”, nhưng thực tế, huyết áp cao có thể âm thầm tiến triển mà không gây triệu chứng rõ ràng.

Khi nào cần đi khám ngay?

Không nên chờ đến khi có dấu hiệu rõ ràng mới đi khám. Bạn nên đến cơ sở y tế nếu:

• Huyết áp thường xuyên trên 140/90 mmHg; từ 135/85 khi đo tại nhà.
• Có cơn tăng huyết áp đột ngột lặp lại;
• Xuất hiện triệu chứng thần kinh hoặc tim mạch như yếu liệt, nói khó, đau ngực, khó thở, nhìn mờ.

Việc kiểm tra định kỳ giúp bác sĩ điều chỉnh thuốc và phát hiện sớm biến chứng.