Đột quỵ đến rất nhanh: Sơ cứu đúng cách có thể giữ lại sự sống

Nhiều người nhận ra đột quỵ quá muộn vì nghĩ “rồi sẽ tự hết”

Không ít người khi thấy người thân nói ngọng, tê một bên mặt hay chóng mặt lại cho rằng đó chỉ là tụt huyết áp, mệt do thiếu ngủ hoặc trúng gió. Chính tâm lý chờ đợi thêm khiến “thời gian vàng” bị bỏ lỡ.

Đột quỵ xảy ra khi dòng máu lên não bị tắc nghẽn hoặc mạch máu não bị vỡ. Tế bào não bắt đầu tổn thương chỉ sau vài phút thiếu oxy. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), đột quỵ là một trong những nguyên nhân gây tử vong và tàn phế hàng đầu trên toàn cầu.

Điều đáng nói là nhiều trường hợp đột quỵ vẫn còn tỉnh táo ở giai đoạn đầu. Người bệnh có thể chỉ than mỏi tay, nói hơi khó nghe hoặc mất thăng bằng nhẹ nên người xung quanh dễ chủ quan.

Nhận biết nhanh dấu hiệu đột quỵ bằng quy tắc FAST

Trong cấp cứu đột quỵ, nhận diện sớm quan trọng hơn cố gắng xử lý phức tạp tại nhà. Một cách dễ nhớ được nhiều tổ chức y tế khuyến cáo là quy tắc FAST:

• F – Face (Khuôn mặt): Miệng méo, nhân trung lệch, cười không đều.
• A – Arm (Tay): Yếu hoặc tê một bên tay chân, không nâng được cả hai tay.
• S – Speech (Lời nói): Nói khó, nói ngọng, ú ớ hoặc không hiểu lời người khác.
• T – Time (Thời gian): Gọi cấp cứu ngay lập tức vì mỗi phút đều rất quan trọng.

Ngoài ra, người bệnh cũng có thể xuất hiện đau đầu dữ dội, nhìn mờ, chóng mặt, đi loạng choạng hoặc đột ngột mất ý thức.

Sơ cấp cứu đúng trong lúc chờ xe cấp cứu

Khi nghi ngờ đột quỵ, điều quan trọng nhất là đưa người bệnh đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt. Trong lúc chờ hỗ trợ y tế, người xung quanh nên giữ bình tĩnh và thực hiện đúng các bước cơ bản.

Đặt người bệnh nằm nghiêng an toàn

Hãy cho người bệnh nằm nơi thoáng khí, nới lỏng quần áo vùng cổ và đặt nghiêng sang một bên nếu họ buồn nôn hoặc giảm ý thức. Tư thế này giúp hạn chế nguy cơ sặc đờm hoặc thức ăn vào đường thở.

Nếu người bệnh còn tỉnh, nên động viên họ giữ yên cơ thể, tránh cố gắng đi lại vì có thể làm tình trạng nặng thêm.

Gọi cấp cứu càng sớm càng tốt

Nhiều gia đình chọn tự chở người bệnh bằng xe máy vì nghĩ sẽ nhanh hơn. Tuy nhiên, người bị đột quỵ có thể diễn tiến xấu rất đột ngột trên đường đi. Xe cấp cứu giúp theo dõi dấu hiệu sinh tồn và hỗ trợ xử trí kịp thời nếu xảy ra nguy hiểm.

Khi gọi cấp cứu, nên ghi nhớ thời điểm xuất hiện triệu chứng đầu tiên. Đây là thông tin rất quan trọng để bác sĩ quyết định phương pháp điều trị. Thời gian vàng là trong vòng 4,5 giờ đầu kể từ khi khởi phát triệu chứng, cần phải đưa bệnh nhân đến bệnh viện gần nhất.

Tuyệt đối không làm những việc này

Một số cách xử lý truyền miệng vẫn còn khá phổ biến nhưng có thể khiến người bệnh nguy hiểm hơn:

• Không cạo gió, chích máu đầu ngón tay.
• Không cho uống thuốc hạ huyết áp, aspirin hoặc thuốc chống đột quỵ khi chưa có chỉ định bác sĩ.
• Không cố cho ăn uống vì người bệnh có thể sặc.
• Không tự ý bấm huyệt hay xoa dầu liên tục.

Điều người bệnh cần nhất lúc này không phải mẹo dân gian mà là được đưa đến bệnh viện có khả năng điều trị đột quỵ càng nhanh càng tốt.

Người trẻ cũng không nên chủ quan với đột quỵ

Đột quỵ đang có xu hướng trẻ hóa do hút thuốc lá, thức khuya kéo dài, căng thẳng, béo phì, tăng huyết áp và đái tháo đường. Nhiều người còn nghĩ mình khỏe nên bỏ qua các dấu hiệu cảnh báo sớm như tê tay thoáng qua, đau đầu bất thường hoặc tăng huyết áp kéo dài.

Việc kiểm tra huyết áp định kỳ, duy trì vận động, ngủ đủ giấc và hạn chế rượu bia giúp giảm đáng kể nguy cơ đột quỵ. Với người có bệnh nền tim mạch hoặc từng có cơn thiếu máu não thoáng qua, việc tái khám đều đặn càng quan trọng hơn.

Biết cách sơ cấp cứu không thay thế điều trị y tế, nhưng có thể giúp người bệnh giữ lại cơ hội hồi phục trong những phút quyết định nhất.