Bài viết topic_xử trí - bs lc247

Nhiều người từng bị choáng váng, hoa mắt khi đang đứng hoặc vừa bước xuống giường và nghĩ đơn giản là “tụt đường huyết” hay mệt do thiếu ngủ. Nhưng huyết áp hạ đột ngột đôi khi là dấu hiệu cơ thể đang không đủ máu nuôi não và tim, đặc biệt nguy hiểm ở người lớn tuổi hoặc có bệnh tim mạch nền. Không ít trường hợp nhập viện sau cú ngã vì tụt huyết áp, thậm chí phát hiện rối loạn nhịp tim hoặc biến cố tim mạch âm thầm phía sau.

Đột quỵ không chỉ xảy ra ở người lớn tuổi hay người có bệnh nền. Nhiều trường hợp đang ăn cơm, ngủ dậy hoặc làm việc bình thường rồi bất ngờ méo miệng, yếu tay chân, nói khó. Chỉ vài phút chậm trễ sơ cứu sai cách cũng có thể khiến người bệnh mất cơ hội hồi phục hoặc để lại di chứng nặng nề.

Nhiều người từng trải qua cảm giác quay cuồng, đứng không vững và nghĩ chỉ là tụt huyết áp, thiếu ngủ hay rối loạn tiền đình. Nhưng trong một số trường hợp, chóng mặt dữ dội xuất hiện đột ngột có thể là dấu hiệu sớm của đột quỵ não sau, đặc biệt nếu đi kèm nói khó, mất thăng bằng hoặc yếu tay chân.

Nhiều người điều trị tăng huyết áp từng có lúc quên uống thuốc vì bận việc, đi ra ngoài hoặc đơn giản là “hôm nay thấy khỏe nên quên mất”. Có người phát hiện khi đã gần tới giờ uống liều tiếp theo và lập tức uống bù hai viên vì sợ huyết áp tăng vọt. Nhưng với thuốc huyết áp, xử lý sai sau khi quên liều có thể khiến huyết áp dao động mạnh, gây chóng mặt, tụt huyết áp hoặc làm tăng nguy cơ biến chứng tim mạch.

Nhiều người chỉ phát hiện huyết áp ≥180 mmHg tâm thu và/hoặc ≥120 mmHg tâm trương khi đã đau đầu dữ dội, chóng mặt hoặc tức ngực. Đây không còn là tình trạng “tăng huyết áp bình thường” mà có thể là cơn tăng huyết áp kịch phát (hypertensive crisis), tình huống nguy hiểm có thể dẫn đến đột quỵ, nhồi máu cơ tim hoặc xuất huyết não nếu xử trí chậm.

Đau ngực kéo dài hơn 20 phút, kèm khó thở hoặc vã mồ hôi có thể là dấu hiệu nhồi máu cơ tim. Nguy hiểm là nhiều người chủ quan, bỏ lỡ “thời gian vàng” cấp cứu chỉ vì nghĩ đó là cơn đau thoáng qua.

Khó thở xuất hiện đột ngột có thể liên quan đến bệnh lý tim, phổi hoặc các biến chứng của tăng huyết áp như suy tim hoặc phù phổi cấp. Một số trường hợp diễn tiến nhanh trong vài giờ và không phải lúc nào cũng có dấu hiệu báo trước. Nhận biết sớm và xử lý đúng giúp tránh biến chứng nặng.

Huyết áp ≥ 180/120 mmHg là mức huyết áp rất cao, cần được đánh giá ngay để phân biệt giữa tình trạng cấp cứu và không cấp cứu. Nếu huyết áp rất cao kèm theo dấu hiệu tổn thương cơ quan đích như đau ngực, khó thở, rối loạn ý thức hoặc yếu liệt, nguy cơ đột quỵ và biến chứng tim, thận có thể xảy ra nhanh chóng và cần được xử trí cấp cứu ngay.

Việc quên thuốc có thể khiến huyết áp tăng trở lại sau một thời gian, tùy thuộc vào loại thuốc và cơ địa từng người. Với người đang điều trị, việc gián đoạn thuốc là một trong những nguyên nhân thường gặp gây tăng huyết áp mất kiểm soát.

Khi gặp người bất tỉnh, cần gọi cấp cứu ngay, kiểm tra thở và đặt người bệnh ở tư thế an toàn. Nếu không thở, phải ép tim ngay lập tức. Không cho ăn uống hoặc chờ người bệnh tự tỉnh.