Kê đơn thuốc ngoại trú tối đa 90 ngày: Có dành cho tất cả người bệnh mạn tính?

Mỗi tháng một lần, một người bệnh lớn tuổi lại thu xếp đến bệnh viện: mang theo đơn thuốc cũ, chờ đến lượt khám, rồi nhận thuốc cho 30 ngày tiếp theo. Với ông, lịch trình này lại là một gánh nặng, nhất là khi phải đi xa và cần người thân đi cùng. Khi biết một số trường hợp có thể được kê thuốc dài ngày hơn, ông đã nghĩ rằng: Nếu mình thấy khỏe, huyết áp và đường huyết vẫn ổn, thuốc đang dùng không có gì thay đổi, tại sao phải quay lại bệnh viện mỗi tháng?

Tuy nhiên, sự ổn định mà người bệnh cảm nhận được qua cảm giác hằng ngày không phải lúc nào cũng đồng nhất với sự ổn định về mặt lâm sàng mà bác sĩ yêu cầu. Việc kéo dài thời gian dùng thuốc mà không có sự giám sát thường xuyên có thể tiềm ẩn những rủi ro, nếu bệnh lý có biến động ngầm hoặc thuốc gây ra tác dụng phụ chậm.

Theo bác sĩ Nguyễn Đức Hậu, bác sĩ Đa khoa, thuộc Đội ngũ chuyên môn Long Châu, "việc kê đơn dài ngày không phải là một đặc quyền hành chính mà là một quyết định y khoa. Sự ổn định của bệnh nhân phải được chứng minh bằng chỉ số và đáp ứng điều trị cụ thể, thay vì chỉ dựa trên cảm giác khỏe mạnh."

Để hiểu rõ tất cả người bệnh mạn tính có thực sự phù hợp với lộ trình này hay không, cần nhìn vào những quy định về quản lý đơn thuốc ngoại trú.

Thay đổi về thời hạn kê đơn theo Thông tư 26/2025/TT-BYT

Trước đây, quy định phổ biến là kê đơn thuốc ngoại trú tối đa 30 ngày. Tuy nhiên, nhằm giảm tải cho các cơ sở y tế và tạo điều kiện thuận lợi cho người bệnh, Thông tư 26/2025/TT-BYT của Bộ Y tế đã đưa ra một thay đổi đáng kể. Theo đó, thời hạn kê đơn thuốc ngoại trú hiện nay có thể kéo dài tối đa lên đến 90 ngày đối với một số nhóm bệnh cụ thể.

Điều này có nghĩa là thay vì 3 lần đi khám và lấy thuốc trong một quý, người bệnh đủ điều kiện có thể chỉ cần thực hiện một lần. Sự thay đổi này không phân biệt người bệnh có thẻ bảo hiểm y tế hay không, miễn là đáp ứng đúng các tiêu chuẩn về bệnh lý và tình trạng sức khỏe.

Điều kiện để được kê đơn thuốc tối đa 90 ngày là gì?

Đối với bệnh thuộc Phụ lục VII, người kê đơn quyết định số ngày sử dụng của mỗi loại thuốc, căn cứ vào tình trạng lâm sàng và mức độ ổn định của người bệnh, tối đa không quá 90 ngày.

Thông thường, tình trạng ổn định của người bệnh được đánh giá dựa trên sự duy trì các chỉ số sinh hóa, huyết áp và biểu hiện lâm sàng ở mức an toàn trong một khoảng thời gian nhất định. Khi đó, việc giãn cách thời gian tái khám không làm tăng nguy cơ xảy ra biến cố y khoa nghiêm trọng.

Để xác định mình có nằm trong nhóm tiềm năng hay không, người bệnh có thể đối chiếu với danh mục tại Phụ lục VII ban hành kèm theo Thông tư 26/2025/TT-BYT. Danh mục này bao gồm nhiều bệnh thuộc các chuyên khoa khác nhau. Một số nhóm bệnh có thể kể đến như:

• Bệnh nhiễm trùng và ký sinh trùng: Viêm gan virus B mạn tính, bệnh nhiễm HIV/AIDS.
• Bệnh ung thư: Ung thư vú, ung thư phổi không phải tế bào nhỏ, ung thư tuyến giáp.
• Bệnh về máu và cơ quan tạo máu: Thalassemia, bệnh hồng cầu hình liềm, Hemophilia A, Hemophilia B và một số bệnh lý về máu khác.
• Bệnh nội tiết, dinh dưỡng và chuyển hóa: Suy tuyến giáp, nhiễm độc giáp, suy tuyến cận giáp, cường cận giáp và một số rối loạn liên quan.

Đây chỉ là một số ví dụ trong danh mục, không phải toàn bộ các bệnh được quy định tại Phụ lục VII. Việc một người bệnh thuộc nhóm bệnh có trong danh mục không đồng nghĩa với việc mặc nhiên được kê thuốc 90 ngày. Bác sĩ vẫn cần đánh giá tình trạng cụ thể trước khi quyết định thời gian kê đơn phù hợp.

Vì sao không phải tất cả người bệnh mạn tính đều được kê đơn dài ngày?

Việc mắc bệnh mạn tính không đồng nghĩa với việc người bệnh có thể được kê thuốc trong 90 ngày. Với những trường hợp bệnh chưa ổn định, đang điều chỉnh liều hoặc cần theo dõi sát đáp ứng điều trị, bác sĩ có thể lựa chọn thời gian kê đơn ngắn hơn để có thể đánh giá và điều chỉnh kịp thời.

Điều này đặc biệt quan trọng với những thuốc mà hiệu quả hoặc độ an toàn có thể thay đổi theo tình trạng sức khỏe, chức năng gan, thận hoặc các thuốc khác người bệnh đang sử dụng. Trong quá trình điều trị, nếu xuất hiện tác dụng không mong muốn hoặc các chỉ số sức khỏe thay đổi, phác đồ có thể cần được đánh giá lại thay vì tiếp tục duy trì đơn thuốc trong thời gian dài.

Một số bệnh và thuốc cũng cần người bệnh thực hiện xét nghiệm hoặc kiểm tra sức khỏe định kỳ, nhằm giúp bác sĩ theo dõi đáp ứng điều trị và phát hiện sớm những vấn đề bất thường. Vì vậy, việc được kê đơn dài ngày không có nghĩa người bệnh có thể bỏ qua lịch tái khám hoặc tự duy trì thuốc mà không cần đánh giá lại.

Quyền quyết định của bác sĩ và lộ trình an toàn cho người bệnh

Trong cuộc đối thoại giữa người bệnh và thầy thuốc, nhu cầu thuận tiện thường xung đột với yêu cầu an toàn. Lúc này, bác sĩ đóng vai trò là người cầm lái. Họ có quyền quyết định rút ngắn thời gian kê đơn nếu nhận thấy bất kỳ dấu hiệu bất thường nào, dù bệnh nhân vẫn nằm trong danh mục Phụ lục VII.

Theo bác sĩ Nguyễn Đức Hậu, "thời hạn kê đơn 30 hay 90 ngày được quyết định dựa trên tình trạng lâm sàng và mức độ ổn định của người bệnh. Khi bác sĩ kê đơn ngắn ngày, người bệnh cần tuân thủ lịch tái khám để bác sĩ tiếp tục đánh giá và điều chỉnh điều trị khi cần."

Trong trường hợp được kê đơn dài hạn, người bệnh cần xây dựng một kế hoạch phối hợp với bác sĩ như sau:

• Theo dõi những thay đổi của cơ thể: Ghi nhận các triệu chứng mới hoặc bất thường trong thời gian dùng thuốc, chủ động liên hệ với bác sĩ khi cần được đánh giá.
• Không tự ý thay đổi hoặc chia sẻ thuốc: Không tự tăng, giảm liều, tự ngừng thuốc hay chia sẻ đơn thuốc của mình cho người khác, kể cả khi có cùng bệnh lý.
• Cập nhật đầy đủ các thuốc đang sử dụng: Khi tái khám, hãy mang theo danh sách thuốc đang dùng, bao gồm thuốc kê đơn, thuốc không kê đơn và thực phẩm bổ sung. Từ đó, bác sĩ sẽ có thêm thông tin khi đánh giá quá trình điều trị và nguy cơ tương tác thuốc.

Tóm lại, không phải mọi người bệnh mạn tính đều được kê thuốc 90 ngày. Những trường hợp thuộc bệnh hoặc nhóm bệnh được quy định tại Phụ lục VII mới có thể được kê thuốc trên 30 ngày và tối đa 90 ngày, tùy vào tình trạng bệnh và mức độ ổn định. Nếu cần thiết, người bệnh nên chủ động trao đổi với bác sĩ để xác định thời gian kê đơn phù hợp, đồng thời tuân thủ kế hoạch tái khám trong suốt quá trình điều trị.

Trao đổi với bác sĩ điều trị để xác định bệnh của bạn có thuộc Phụ lục VII và có đủ điều kiện để được kê thuốc trên 30 ngày, tối đa 90 ngày hay không.

Tình huống mở đầu mang tính minh họa, không đại diện cho một cá nhân cụ thể.