Mụn cóc sinh dục ở nữ: Dấu hiệu nhận biết, nguyên nhân và cách điều trị

Các nốt mụn cóc sinh dục ở nữ có thể rất nhỏ, phẳng hoặc nhô lên, mọc riêng lẻ hay tập trung thành cụm. Không phải mọi nốt sần ở vùng kín đều là mụn cóc sinh dục, vì vậy việc tự chẩn đoán chỉ dựa vào hình ảnh trên Internet có thể dẫn đến nhầm lẫn.

Mụn cóc sinh dục ở nữ có nguy hiểm không?

Mụn cóc sinh dục do một số type human papillomavirus (HPV) gây ra. HPV là nhóm virus rất phổ biến và có thể lây qua tiếp xúc da, niêm mạc thân mật. Mụn cóc sinh dục có thể xuất hiện ở âm hộ, thành âm đạo, vùng giữa cơ quan sinh dục và hậu môn, quanh hậu môn hoặc cổ tử cung.

Phần lớn mụn cóc sinh dục không phải ung thư. Một điểm quan trọng thường khiến người bệnh lo lắng là HPV gây mụn cóc và HPV nguy cơ cao gây ung thư không hoàn toàn giống nhau. CDC cho biết các type HPV gây mụn cóc sinh dục khác với những type thường gây ung thư. Tuy nhiên, một người có thể tiếp xúc với nhiều type HPV khác nhau, vì vậy việc sàng lọc ung thư cổ tử cung vẫn cần được thực hiện theo khuyến cáo phù hợp với độ tuổi và nguy cơ.

Mụn cóc sinh dục có thể không gây đau nhưng đôi khi gây ngứa, khó chịu hoặc chảy máu. Sau điều trị, tổn thương vẫn có khả năng xuất hiện trở lại vì điều trị tập trung loại bỏ tổn thương nhìn thấy được chứ không có nghĩa là loại bỏ ngay HPV khỏi cơ thể.

Khi nghi ngờ có mụn cóc sinh dục, bạn nên xử trí theo những nguyên tắc sau:

• Đi khám để xác định đúng tổn thương: Bác sĩ thường có thể nhận biết mụn cóc sinh dục qua thăm khám. Trong một số trường hợp không điển hình, có thể cần đánh giá thêm để phân biệt với những tổn thương khác. Xét nghiệm HPV không được CDC khuyến cáo sử dụng như một xét nghiệm để chẩn đoán mụn cóc sinh dục.
• Không tự dùng thuốc trị mụn cóc thông thường: Các sản phẩm dùng cho mụn cóc ở tay, chân không được thiết kế để điều trị tổn thương ở vùng sinh dục. NHS khuyến cáo không sử dụng thuốc trị mụn cóc mua thông thường tại nhà thuốc cho mụn cóc sinh dục.
• Trao đổi với bác sĩ về phương pháp điều trị: Tùy vị trí, kích thước, số lượng tổn thương và tình trạng sức khỏe, bác sĩ có thể cân nhắc thuốc dùng tại chỗ theo đơn hoặc các phương pháp loại bỏ tổn thương như áp lạnh và một số thủ thuật khác. Không có một phương pháp duy nhất phù hợp với tất cả mọi người.
• Thông báo nếu đang mang thai hoặc dự định mang thai: Một số phương pháp điều trị mụn cóc sinh dục không phù hợp trong thai kỳ. Vì vậy, không nên tự điều trị khi đang mang thai mà cần được nhân viên y tế đánh giá và lựa chọn phương pháp phù hợp.

Điều trị có thể giúp loại bỏ các nốt mụn cóc nhưng không bảo đảm chúng sẽ không tái phát. Nếu tổn thương xuất hiện trở lại, bạn nên tái khám thay vì tự tăng liều, đổi thuốc hoặc áp dụng các phương pháp truyền miệng lên vùng sinh dục.

Dấu hiệu mụn cóc sinh dục ở nữ thường gặp

Biểu hiện của mụn cóc sinh dục khá đa dạng. Một số tổn thương dễ quan sát bằng mắt thường, trong khi những tổn thương nhỏ hoặc nằm bên trong âm đạo, cổ tử cung có thể khó tự nhận biết.

Những dấu hiệu thường được mô tả gồm:

• Xuất hiện nốt nhỏ ở vùng sinh dục: Nốt có thể có màu tương tự da hoặc khác màu vùng da xung quanh, nhô lên hoặc tương đối phẳng.
• Mọc riêng lẻ hoặc thành cụm: Khi nhiều nốt nằm sát nhau, bề mặt có thể trông giống hình súp lơ. Tuy nhiên, hình dạng không phải lúc nào cũng điển hình.
• Xuất hiện tại nhiều vị trí: Ở nữ giới, tổn thương có thể gặp ở âm hộ, thành âm đạo, vùng đáy chậu, quanh hoặc trong ống hậu môn và cổ tử cung.
• Ngứa hoặc khó chịu: Mụn cóc thường không gây triệu chứng đáng kể nhưng một số người có thể cảm thấy ngứa, đau hoặc khó chịu tại vùng tổn thương.
• Chảy máu: Tổn thương có thể chảy máu trong một số trường hợp, chẳng hạn khi bị kích thích hoặc ma sát. Mayo Clinic cũng ghi nhận chảy máu khi quan hệ có thể là một biểu hiện liên quan.

Các biểu hiện trên không đủ để tự khẳng định một người mắc mụn cóc sinh dục. Nốt sần, u nhỏ hoặc thay đổi trên da vùng kín có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau. Nếu có tổn thương mới xuất hiện, đặc biệt khi chúng tăng kích thước, tăng số lượng, gây đau, ngứa hoặc chảy máu, việc thăm khám sẽ giúp xác định nguyên nhân chính xác hơn.

Một điểm khác cần lưu ý là thời điểm phát hiện tổn thương không cho biết chính xác thời điểm nhiễm HPV. CDC cho biết triệu chứng có thể xuất hiện sau một khoảng thời gian dài kể từ khi tiếp xúc với virus, vì vậy thường rất khó xác định chính xác thời điểm hoặc người đã truyền HPV.

Nguyên nhân gây mụn cóc sinh dục ở nữ

Nguyên nhân của mụn cóc sinh dục là nhiễm một số type HPV. HPV có thể lây qua tiếp xúc thân mật giữa da và niêm mạc, bao gồm tiếp xúc ở vùng sinh dục; virus vẫn có thể lây khi người mang HPV không có tổn thương nhìn thấy được.

Một số vấn đề quan trọng giúp hiểu rõ hơn về nguyên nhân và khả năng lây truyền gồm:

• Nhiễm HPV: Đây là nguyên nhân trực tiếp gây mụn cóc sinh dục. Các type HPV nguy cơ thấp, đặc biệt HPV 6 và 11, thường liên quan đến mụn cóc sinh dục và hiếm khi gây ung thư.
• Tiếp xúc da với da ở vùng sinh dục: HPV không nhất thiết cần có quan hệ tình dục xâm nhập mới lây truyền. Virus có thể truyền qua tiếp xúc thân mật giữa các vùng da hoặc niêm mạc có virus.
• Người mang HPV có thể không biết mình nhiễm: Phần lớn trường hợp nhiễm HPV không gây triệu chứng rõ ràng. Vì vậy, một người vẫn có thể truyền virus dù không thấy mụn cóc hoặc biểu hiện bất thường.
• Bao cao su giúp giảm nhưng không loại bỏ hoàn toàn nguy cơ: HPV có thể hiện diện ở những vùng da không được bao cao su che phủ. Vì vậy, sử dụng bao cao su đúng cách có thể giảm nguy cơ lây truyền nhưng không tạo ra sự bảo vệ tuyệt đối đối với HPV.

Việc phát hiện HPV hoặc mụn cóc sinh dục cũng không thể dùng để kết luận chính xác thời điểm nhiễm. CDC lưu ý rằng các bạn tình thường có thể cùng mang HPV và thường không thể xác định người nào đã truyền nhiễm ban đầu.

Điều trị, phòng ngừa và khi nào cần đi khám?

Mục tiêu điều trị mụn cóc sinh dục chủ yếu là xử lý những tổn thương hiện có, giảm triệu chứng và hạn chế ảnh hưởng đến sinh hoạt. Hiện không có phương pháp điều trị đặc hiệu nhằm loại bỏ ngay HPV khỏi cơ thể; hệ miễn dịch của cơ thể có thể kiểm soát nhiều trường hợp nhiễm HPV theo thời gian.

Điều trị theo đánh giá của bác sĩ

Không phải mọi trường hợp đều được điều trị giống nhau. Việc lựa chọn phương pháp phụ thuộc vào số lượng, kích thước và vị trí mụn cóc, tình trạng thai kỳ, mong muốn của người bệnh và đánh giá của nhân viên y tế.

Các phương pháp có thể bao gồm thuốc bôi theo đơn hoặc thủ thuật loại bỏ tổn thương như áp lạnh, đốt hay phẫu thuật trong những trường hợp phù hợp. Điều trị đôi khi cần lặp lại và mụn cóc vẫn có thể tái phát sau khi đã biến mất.

Bạn không nên tự cắt, cạy, đốt hoặc bôi các hóa chất không rõ thành phần lên tổn thương. Vùng sinh dục có da và niêm mạc nhạy cảm, do đó tự xử trí không phù hợp có thể gây kích ứng hoặc tổn thương tại chỗ.

Chủ động giảm nguy cơ lây nhiễm HPV

Một số biện pháp có thể giúp giảm nguy cơ nhiễm và lây truyền HPV. Sử dụng bao cao su đúng cách giúp giảm nguy cơ nhưng không bảo vệ hoàn toàn vì HPV có thể lây qua vùng da không được che phủ. Tiêm vắc xin HPV giúp phòng ngừa nhiễm các type HPV nhất định có liên quan đến mụn cóc sinh dục và ung thư.

Vắc xin HPV có tác dụng phòng ngừa nhiễm mới, không phải là phương pháp điều trị những mụn cóc đã xuất hiện. Việc có phù hợp để tiêm vắc xin hay không cần được xác định theo tuổi, tiền sử tiêm chủng và khuyến cáo tiêm chủng áp dụng tại nơi bạn sinh sống.

Bên cạnh đó, phụ nữ vẫn nên thực hiện sàng lọc ung thư cổ tử cung theo hướng dẫn dành cho độ tuổi và nguy cơ của mình. Mụn cóc sinh dục và tổn thương tiền ung thư cổ tử cung là những vấn đề khác nhau, vì vậy không nên coi việc mụn cóc biến mất đồng nghĩa với việc không cần sàng lọc cổ tử cung.

Đi khám khi xuất hiện tổn thương bất thường vùng kín

Bạn nên đến cơ sở y tế nếu phát hiện một hoặc nhiều nốt sần, mụn hoặc khối bất thường ở âm hộ, âm đạo hay quanh hậu môn, đặc biệt khi tổn thương tồn tại, phát triển thêm, gây ngứa, đau hoặc chảy máu. Nếu bạn tình được chẩn đoán mụn cóc sinh dục, bạn cũng có thể trao đổi với nhân viên y tế để được tư vấn phù hợp.

Phụ nữ đang mang thai càng không nên tự điều trị. Mụn cóc có thể thay đổi trong thai kỳ và một số thuốc điều trị không phù hợp với người mang thai, do đó bác sĩ cần biết tình trạng thai kỳ trước khi lựa chọn phương pháp xử trí.

Nhìn chung, mụn cóc sinh dục ở nữ là biểu hiện của nhiễm một số type HPV và đa số bản thân các mụn cóc không phải ung thư. Tuy vậy, tổn thương có thể lây truyền, gây khó chịu và tái phát sau điều trị. Khi xuất hiện nốt bất thường ở vùng sinh dục, cách an toàn là đi khám để xác định đúng nguyên nhân thay vì tự chẩn đoán hoặc dùng thuốc trị mụn cóc thông thường.

Nếu được xác định mắc mụn cóc sinh dục ở nữ, bạn nên tuân thủ hướng dẫn điều trị, tránh tự xử lý tổn thương và chủ động thực hiện các biện pháp phòng ngừa HPV phù hợp. Sàng lọc cổ tử cung theo khuyến cáo và tiêm vắc xin HPV khi phù hợp cũng là những biện pháp quan trọng để bảo vệ sức khỏe lâu dài.