Nguyên nhân và cách trị táo bón hiệu quả cho người lớn tuổi

Triệu chứng táo bón ở người lớn tuổi

Các triệu chứng táo bón thường gặp như cảm giác đại tiện không hết phân, khó đi tiêu, hoặc cả hai. Người bệnh táo bón thường gặp thêm các triệu chứng khác như phân cứng, chướng bụng, đau và căng tức bụng.

Táo bón có thể xảy ra ngay cả khi tần suất đi tiêu vẫn bình thường (3 lần/ tuần), hoặc thậm chí khi đi tiêu hằng ngày nếu luôn có cảm giác đi không hết, phân cứng, phải rặn nhiều hoặc khó đại tiện. Theo tiêu chuẩn Rome IV, táo bón mạn tính được xác định khi các triệu chứng kéo dài ít nhất ba tháng và khởi phát từ ít nhất 6 tháng trước đó.

Táo bón ở người lớn tuổi có mấy loại?

Táo bón bao gồm hai loại là táo bón nguyên phát (không do bệnh lý) và táo bón thứ phát (do bệnh lý hoặc dùng thuốc).

Táo bón nguyên phát

Táo bón nguyên phát, hay còn gọi là táo bón chức năng. Được phân thành 3 thể: Táo bón nhu động ruột bình thường, táo bón nhu động ruột chậm và rối loạn chức năng sàn chậu:

• Táo bón nhu động ruột bình thường là thể phổ biến nhất. Người bệnh thường than phiền phân cứng hoặc khó đại tiện, nhưng tần suất đi tiêu vẫn bình thường.
• Táo bón nhu động ruột chậm, do rối loạn hệ thần kinh ruột làm tăng thời gian vận chuyển phân qua đại tràng, dẫn đến đầy bụng và giảm số lần đi tiêu.
• Rối loạn chức năng sàn chậu có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi nhưng đặc biệt phổ biến ở người cao tuổi. Việc đại tiện có thể bị ảnh hưởng do rối loạn phối hợp cơ sàn chậu, giảm lực rặn hoặc giảm cảm giác đầy trực tràng. Ở người lớn tuổi, đại tràng có thể giảm đáp ứng với sự căng giãn, làm giảm cảm giác buồn đi tiêu mặc dù có sự tích tụ một lượng lớn phân.

Táo bón thứ phát

Nguyên nhân gây táo bón thứ phát bao gồm việc sử dụng thuốc, các quá trình bệnh mạn tính và các vấn đề tâm lý - xã hội.

Điều trị táo bón ở người lớn tuổi

Mục tiêu chính trong điều trị là cải thiện triệu chứng, và mục tiêu phụ là đi tiêu được phân mềm, có khuôn, không cần rặn, tần suất đi tiêu ít nhất ba lần mỗi tuần.

Thay đổi lối sống

Nên đi vệ sinh vào khung giờ nhất định sau bữa ăn. Bàn chân nên được đặt lên một chiếc ghế thấp thay vì đặt trực tiếp trên sàn để làm thẳng góc hậu môn - trực tràng.

Tập luyện thể dục và tăng lượng nước uống (1,5 - 2 lít nước mỗi ngày) cũng như chất xơ trong chế độ ăn giúp cải thiện táo bón. Lượng chất xơ khuyến nghị hàng ngày là 20 - 35 g/ngày.

Điều trị bằng thuốc

Các thuốc điều trị được chia thành từng nhóm dựa theo cơ chế tác dụng của thuốc. Tùy thuộc vào mức độ và nguyên nhân táo bón, chuyên gia y tế sẽ lựa chọn loại thuốc phù hợp. Các nhóm phổ biến là thuốc nhuận tràng thẩm thấu, thuốc nhuận tràng tạo khối, thuốc làm mềm phân, thuốc nhuận tràng kích thích, thụt tháo và thuốc đặt hậu môn.

Thuốc nhuận tràng thẩm thấu bao gồm Duphalac với thành phần lactulose được sử dụng phổ biến trong điều trị táo bón do tính an toàn, hiệu quả cao. Thuốc được sử dụng được cho trẻ em, người trưởng thành, người lớn tuổi và phụ nữ có thai/cho con bú. Ngoài ra, Duphalac có thể sử dụng cho người bị tiểu đường.

Duphalac với thành phần lactulose 667g/l là một disaccharide tổng hợp không được hấp thu tại ruột non. Thuốc giúp kéo nước vào lòng ruột và làm mềm phân một cách tự nhiên. Ngoài ra, lactulose cũng có vai trò như một prebiotic (chất tiền vi sinh) làm tăng sự phát triển của các vi khuẩn có lợi. Tác dụng này cũng góp phần làm giảm táo bón và hỗ trợ cân bằng hệ vi sinh đường ruột.

Liều dùng tham khảo cho người lớn:

• Khởi đầu: 15 - 45 ml/ngày ( tương ứng với 1 - 3 gói).
• Duy trì: 10 - 25 ml/ngày tùy đáp ứng (tương ứng với 1 - 2 gói).

Cách dùng:

Duphalac được bào chế dạng gói tiện dụng, vị dễ uống. Có thể dùng Duphalac trực tiếp hoặc pha loãng với nước. Nên uống đủ 1,5 - 2 lít nước/ngày (tương đương 6 - 8 cốc nước) trong suốt quá trình điều trị.

Nước sản xuất: Hà Lan.

Tài liệu tham khảo:

1. Mounsey A, Raleigh M, Wilson A. Management of Constipation in Older Adults. Am Fam Physician. 2015 Sep 15;92(6):500-4. PMID: 26371734.
2. https://theromefoundation.org/rome-iv/rome-iv-criteria/