Sau chấn thương hay phẫu thuật, hãy để cơ thể được hồi phục đúng cách

Dù là vết bầm sau một lần va chạm hay tình trạng sưng nề sau phẫu thuật thẩm mỹ, ai cũng mong vùng tổn thương sớm ổn định. Tuy nhiên, cơ thể cần thời gian để hồi phục và cách chăm sóc cũng như kiểm soát các triệu chứng đi kèm có thể ảnh hưởng đến quá trình này.

Sưng phù nề và bầm tím, cơ thể đang phản ứng như thế nào?

Sau chấn thương hoặc phẫu thuật, sưng phù nề và bầm tím là những biểu hiện thường gặp khi mô trong cơ thể bị tổn thương. Hai tình trạng này có thể xuất hiện cùng lúc nhưng hình thành theo những cơ chế khác nhau.

Vì sao vùng tổn thương bị sưng phù nề?

Khi mô bị tổn thương, cơ thể sẽ khởi động phản ứng viêm để bảo vệ và tạo điều kiện cho quá trình hồi phục. Trong giai đoạn này, tính thấm của thành mạch máu tại vùng tổn thương tăng lên, khiến dịch thoát ra và tích tụ trong các mô xung quanh, gây sưng phù. Tình trạng viêm và sưng có thể khiến vùng bị ảnh hưởng căng tức, đau nhức hoặc khó cử động.

Bầm tím hình thành do đâu?

Bầm tím xuất hiện khi các mạch máu nhỏ dưới da bị tổn thương, khiến máu thoát ra và tích tụ trong mô xung quanh. Vùng da có thể chuyển sang màu đỏ, tím hoặc xanh, sau đó dần chuyển sang xanh lục hoặc vàng khi cơ thể phân giải và hấp thu lượng máu này.

Nếu vùng tổn thương sưng nhanh, đau dữ dội, tê bì, khó cử động, không thể chịu lực hoặc gặp khó khăn khi vận động vùng bị thương như bình thường, bạn cần được thăm khám kịp thời thay vì cho rằng đây chỉ là biểu hiện bình thường trong quá trình hồi phục.

Chăm sóc đúng cách là bước quan trọng để hỗ trợ hồi phục

Không phải trường hợp sưng bầm nào cũng cần chăm sóc giống nhau. Với chấn thương mô mềm thông thường, một số biện pháp sơ cứu có thể giúp giảm khó chịu. Trong khi đó, sau tiểu phẫu hoặc phẫu thuật thẩm mỹ, việc chăm sóc cần tuân theo hướng dẫn riêng của bác sĩ.

Khi sưng bầm do chấn thương mô mềm

Với chấn thương nhẹ, bạn nên bảo vệ vùng bị thương và hạn chế những hoạt động gây đau. Trong 2 - 3 ngày đầu, có thể chườm lạnh qua một lớp vải, mỗi lần tối đa 20 phút và lặp lại mỗi 2 - 3 giờ. Khi nghỉ ngơi, kê cao vùng bị thương cũng có thể giúp giảm sưng.

Không nên đặt đá trực tiếp lên da hoặc chườm quá lâu. Nếu đau nhiều, sưng tăng hoặc không thể chịu lực lên vùng bị thương, bạn nên đi khám sớm. Trường hợp vùng tổn thương biến dạng rõ, tê bì hoặc có dấu hiệu giảm tuần hoàn như lạnh, tái bất thường, cần được đánh giá cấp cứu.

Khi sưng bầm sau tiểu phẫu và phẫu thuật thẩm mỹ

Sau phẫu thuật, bạn cần làm theo hướng dẫn của bác sĩ về vệ sinh vết mổ, thay băng, nghỉ ngơi, vận động và sử dụng thuốc. Không tự ý xoa bóp, chườm nóng hoặc bôi thuốc, kem và các sản phẩm khác lên vùng phẫu thuật khi chưa có hướng dẫn của bác sĩ. Tránh áp dụng các mẹo chăm sóc vết thương chưa được kiểm chứng.

Bên cạnh đó, ăn uống đầy đủ, nghỉ ngơi hợp lý và tái khám đúng hẹn giúp quá trình hồi phục được theo dõi tốt hơn. Nếu vết thương ngày càng đỏ, nóng, sưng đau, chảy dịch bất thường, có mủ, sốt hoặc mép vết mổ bị tách, bạn cần liên hệ cơ sở y tế. Đặc biệt, sau phẫu thuật vùng mặt, nếu xuất hiện thay đổi thị lực hoặc đau mắt dữ dội, cần được đánh giá khẩn cấp.

Các nhóm thuốc kháng viêm có thể hỗ trợ giảm sưng phù nề

Bên cạnh chăm sóc đúng cách, một số trường hợp có thể cần thêm thuốc để kiểm soát tình trạng sưng phù nề và các triệu chứng đi kèm. Tùy vào nguyên nhân, mức độ tổn thương và tình trạng sức khỏe, bác sĩ có thể cân nhắc các nhóm thuốc kháng viêm khác nhau.

Alphachymotrypsin và vai trò hỗ trợ giảm phù nề

Alphachymotrypsin là một enzyme phân giải protein, có trong một số chế phẩm kháng viêm dạng men. Enzyme này có khả năng phân cắt protein tại những vị trí đặc hiệu, từ đó tham gia vào quá trình phân giải một số thành phần protein trong cơ thể. Đặc tính này là cơ sở để ứng dụng enzyme trong một số chế phẩm hỗ trợ điều trị phù nề.

Tại Việt Nam, theo Dược thư Quốc gia Việt Nam và Công văn 22098/QLD-ĐK ngày 26/12/2017 của Cục Quản lý Dược, thuốc chứa alphachymotrypsin dùng đường uống hoặc ngậm dưới lưỡi có chỉ định điều trị phù nề sau chấn thương, phẫu thuật và bỏng.

Sau chấn thương hoặc phẫu thuật, sưng nề có thể gây căng tức, khó chịu và ảnh hưởng đến sinh hoạt. Khi phù hợp với tình trạng của người bệnh, Alphachymotrypsin có thể được cân nhắc để hỗ trợ kiểm soát phù nề, kết hợp với chăm sóc và các biện pháp điều trị cần thiết khác. Tuy nhiên, hiệu quả có thể khác nhau tùy từng người và tình trạng tổn thương. Các dữ liệu lâm sàng được công bố về chymotrypsin đường uống chủ yếu từ giai đoạn trước đây, với cỡ mẫu nhỏ, nên cần thêm nghiên cứu để đánh giá đầy đủ hơn.

Cũng cần lưu ý, giảm sưng không có nghĩa là vết thương đã hồi phục hoàn toàn. Alphachymotrypsin cũng không thay thế việc xử trí chấn thương, chăm sóc vết thương hoặc theo dõi các dấu hiệu bất thường. Không dùng thuốc khi có tiền sử mẫn cảm với thành phần của thuốc; thận trọng ở người có rối loạn đông máu hoặc đang dùng thuốc chống đông; dùng đúng liều và đọc kỹ hướng dẫn sử dụng của sản phẩm.

Corticosteroid và NSAIDs, những lựa chọn kháng viêm khác

Ngoài thuốc kháng viêm dạng men, corticosteroid và thuốc kháng viêm không steroid (NSAIDs) cũng được sử dụng để kiểm soát phản ứng viêm trong những trường hợp phù hợp.

• Corticosteroid có tác dụng chống viêm mạnh, nhưng cần được cân nhắc kỹ do nguy cơ tác dụng không mong muốn và khả năng ảnh hưởng đến quá trình lành thương trong một số trường hợp. Corticosteroid chỉ dùng khi có chỉ định của bác sĩ.
• NSAIDs thường được dùng để giảm đau và kháng viêm, nhưng có thể gây kích ứng hoặc xuất huyết tiêu hóa, ảnh hưởng đến chức năng thận và làm tăng nguy cơ chảy máu ở một số người. Sau phẫu thuật, bạn nên hỏi ý kiến bác sĩ phẫu thuật trước khi quyết định dùng nhóm thuốc này.

Mỗi nhóm thuốc có công dụng và giới hạn riêng. Việc lựa chọn cần dựa trên nguyên nhân tổn thương, loại phẫu thuật và tình trạng sức khỏe của từng người.

Khi bị sưng bầm, bạn không nên tự ý mua thuốc sử dụng mà nên tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ, đặc biệt nếu đang có bệnh lý hoặc dùng thuốc khác. Hãy dùng thuốc theo đúng hướng dẫn, không tự tăng liều hay kết hợp nhiều loại thuốc kháng viêm. Nếu vùng tổn thương ngày càng sưng đau, chảy máu bất thường hoặc có dấu hiệu nhiễm trùng, bạn nên đi khám để được kiểm tra và xử trí kịp thời.

Quá trình chăm sóc sau chấn thương hoặc phẫu thuật có thể cần nhiều biện pháp phối hợp, từ nghỉ ngơi, bảo vệ vùng tổn thương đến sử dụng thuốc khi có chỉ định. Nếu đang gặp tình trạng sưng nề sau chấn thương hoặc sau phẫu thuật, bạn có thể hỏi bác sĩ, hoặc dược sĩ tại nhà thuốc để được tư vấn sản phẩm phù hợp với tình trạng của mình, và đừng quên đọc kỹ hướng dẫn sử dụng trước khi dùng.