Tại sao uống thuốc HP lại bị ngứa? Lưu ý khi sử dụng thuốc hạn chế tác dụng phụ

Vi khuẩn H. pylori được xem là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây viêm loét dạ dày - tá tràng. Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, tình trạng viêm loét có thể tiến triển kéo dài, trở thành mạn tính và làm tăng nguy cơ ung thư dạ dày. Trong điều trị, người bệnh thường phải sử dụng phối hợp nhiều loại thuốc theo phác đồ. Tuy nhiên, một số trường hợp có thể xuất hiện triệu chứng ngứa trong quá trình dùng thuốc. Vậy tại sao uống thuốc HP bị ngứa và cần lưu ý gì để hạn chế tác dụng phụ này.

Tại sao uống thuốc HP lại bị ngứa?

Ngứa là một trong những biểu hiện mà một số người có thể gặp phải trong quá trình điều trị vi khuẩn HP (Helicobacter pylori). Tình trạng này có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, bao gồm:

• Phản ứng dị ứng với thuốc: Đây là tình trạng hệ miễn dịch phản ứng bất thường với một hoặc nhiều thành phần trong thuốc. Người bệnh có thể xuất hiện các triệu chứng như ngứa toàn thân, nổi mề đay, sưng môi hoặc mí mắt, thậm chí khó thở. Khi có các dấu hiệu nghi ngờ dị ứng thuốc, cần ngừng sử dụng thuốc và đến cơ sở y tế để được đánh giá, xử trí kịp thời.
• Tác dụng không mong muốn của thuốc: Một số loại thuốc trong phác đồ điều trị HP có thể gây ngứa hoặc nổi ban da mà không liên quan đến cơ chế dị ứng. Các kháng sinh thường được sử dụng như amoxicillin, clarithromycin hoặc metronidazol đôi khi có thể gây ra tình trạng này. Triệu chứng thường ở mức độ nhẹ, khu trú tại một số vùng da và có xu hướng cải thiện sau khi kết thúc liệu trình điều trị. Ngoài ra, thuốc ức chế bơm proton (PPI) cũng có thể gây ngứa ở một số ít trường hợp, mặc dù đây là tác dụng phụ hiếm gặp.

Những người có nguy cơ gặp tình trạng ngứa khi dùng thuốc điều trị HP cao hơn bao gồm người có cơ địa dị ứng, da nhạy cảm hoặc từng có tiền sử dị ứng thuốc. Ở các đối tượng này, hệ miễn dịch có thể phản ứng mạnh hơn với một số thành phần của thuốc, làm tăng khả năng xuất hiện các triệu chứng trên da.

Các loại thuốc dùng trong điều trị HP

Người nhiễm vi khuẩn Helicobacter pylori (HP) thường được bác sĩ chỉ định phối hợp nhiều loại thuốc nhằm nâng cao hiệu quả điều trị và giảm nguy cơ kháng thuốc.

Thuốc kháng sinh

Kháng sinh là thành phần quan trọng trong các phác đồ điều trị HP, có vai trò tiêu diệt vi khuẩn gây bệnh trong dạ dày. Thông thường, người bệnh sẽ được chỉ định sử dụng đồng thời hai loại kháng sinh để tăng hiệu quả điều trị và hạn chế tình trạng vi khuẩn kháng thuốc.

Các kháng sinh được sử dụng phổ biến hiện nay gồm amoxicillin, metronidazole và tetracyclin. Những thuốc này thường được phối hợp với Bismuth và thuốc ức chế bơm proton (PPI) trong phác đồ bốn thuốc có Bismuth.

Theo hướng dẫn của American College of Gastroenterology năm 2024, phác đồ bốn thuốc có Bismuth hiện được xem là lựa chọn ưu tiên cho phần lớn bệnh nhân nhiễm HP.

Trước đây, Clarithromycin là thuốc được sử dụng rộng rãi trong phác đồ ba thuốc. Tuy nhiên, do tỷ lệ kháng thuốc ngày càng gia tăng, loại kháng sinh này hiện chỉ được khuyến cáo sử dụng khi có kết quả xét nghiệm cho thấy vi khuẩn vẫn còn nhạy cảm với thuốc. Thời gian điều trị thường kéo dài khoảng 14 ngày.

Đối với các trường hợp điều trị không thành công, bác sĩ sẽ cân nhắc lựa chọn phác đồ tiếp theo dựa trên tiền sử điều trị trước đó và nguy cơ kháng thuốc.

Thuốc chứa Bismuth

Bismuth Subsalicylate hoặc Bismuth Subcitrate là những hoạt chất thường được sử dụng trong điều trị HP. Nhóm thuốc này có khả năng ức chế sự phát triển của vi khuẩn, đồng thời hỗ trợ bảo vệ niêm mạc dạ dày và thúc đẩy quá trình phục hồi các tổn thương do viêm loét.

Theo khuyến cáo hiện hành, phác đồ Bismuth Quadruple Therapy (BQT) bao gồm PPI, Bismuth, Tetracycline và Metronidazole sử dụng trong 14 ngày được xem là lựa chọn điều trị đầu tay cho nhiều bệnh nhân chưa từng điều trị HP trước đó.

Thuốc ức chế bơm proton (PPI)

Bên cạnh kháng sinh và Bismuth, thuốc ức chế bơm proton là thành phần không thể thiếu trong hầu hết các phác đồ điều trị HP. Nhóm thuốc này có tác dụng làm giảm tiết axit dạ dày, giúp cải thiện các triệu chứng khó chịu và tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình lành vết loét.

Mặc dù không có khả năng tiêu diệt trực tiếp vi khuẩn HP, PPI giúp nâng cao hiệu quả của kháng sinh bằng cách duy trì môi trường pH phù hợp trong dạ dày. Thời gian sử dụng thường kéo dài khoảng 14 ngày theo phác đồ điều trị.

Lưu ý khi dùng thuốc để tránh tác dụng phụ

Để hạn chế các tác dụng không mong muốn trong quá trình điều trị vi khuẩn HP, người bệnh nên lưu ý những vấn đề sau:

• Dùng thuốc đúng theo hướng dẫn của bác sĩ về liều lượng, thời điểm sử dụng và thời gian điều trị. Không tự ý ngưng thuốc khi triệu chứng đã cải thiện vì điều này có thể làm giảm hiệu quả điều trị và tăng nguy cơ kháng thuốc.
• Thông báo cho bác sĩ về tiền sử dị ứng thuốc, các bệnh lý đang mắc hoặc những loại thuốc, thực phẩm chức năng đang sử dụng để được lựa chọn phác đồ phù hợp.
• Tránh sử dụng rượu bia trong thời gian điều trị. Đặc biệt, khi dùng Metronidazole, việc uống rượu bia có thể gây phản ứng bất lợi như buồn nôn, nôn nhiều, đỏ bừng mặt, tim đập nhanh hoặc hạ huyết áp. Với các thuốc khác trong phác đồ, người bệnh cũng nên hạn chế đồ uống có cồn để hỗ trợ quá trình hồi phục.
• Không tự ý kết hợp thuốc điều trị HP với các loại thuốc khác nếu chưa có chỉ định của bác sĩ, nhằm tránh tương tác thuốc làm giảm hiệu quả điều trị hoặc tăng nguy cơ tác dụng phụ.
• Sau khi kết thúc liệu trình, người bệnh nên tái khám và thực hiện các xét nghiệm kiểm tra theo chỉ định của bác sĩ, thường sau ít nhất 4 tuần. Các phương pháp như xét nghiệm hơi thở hoặc xét nghiệm kháng nguyên trong phân giúp đánh giá hiệu quả điều trị và xác nhận vi khuẩn HP đã được loại bỏ hay chưa.

Người bệnh cần tuân thủ đầy đủ hướng dẫn của bác sĩ để nâng cao hiệu quả điều trị và giảm nguy cơ gặp tác dụng không mong muốn.

Nếu tình trạng ngứa ngày càng nặng, kéo dài hoặc xuất hiện kèm các dấu hiệu như nổi mề đay lan rộng, sưng môi, sưng lưỡi hoặc khó thở, người bệnh cần liên hệ ngay với bác sĩ hoặc đến cơ sở y tế để được thăm khám và xử trí kịp thời.

Cách phòng ngừa nhiễm khuẩn HP

Vi khuẩn HP có thể xâm nhập vào cơ thể qua nhiều đường lây khác nhau. Để giảm nguy cơ nhiễm loại vi khuẩn này, bạn có thể áp dụng các biện pháp phòng tránh sau:

• Phòng lây qua đường miệng: Không dùng chung đồ dùng cá nhân như bát, đũa, cốc, chén, thìa muỗng với người khác. Đồng thời, nên hạn chế các tiếp xúc thân mật như ôm, hôn người lạ và tránh nhai mớm khi cho trẻ ăn. Trong quá trình chế biến thực phẩm, cần lựa chọn nguyên liệu an toàn và sơ chế, làm sạch kỹ lưỡng.
• Phòng lây qua đường phân - miệng: Vi khuẩn H. pylori có thể tồn tại trong phân người nhiễm bệnh. Vì vậy, nếu vô tình tiếp xúc với nguồn lây này, nguy cơ nhiễm khuẩn sẽ tăng lên. Do đó, cần rửa tay sạch bằng xà phòng sát khuẩn sau khi đi vệ sinh, đặc biệt tại nơi công cộng, đồng thời hạn chế tiếp xúc với các trung gian truyền bệnh như ruồi, gián, chuột.
• Phòng lây trong quá trình khám chữa bệnh: H. pylori có thể lây nhiễm chéo khi thực hiện các thủ thuật như nội soi dạ dày, khám răng hàm mặt hay tai mũi họng nếu dụng cụ y tế không được tiệt khuẩn đúng quy trình. Vì vậy, nên lựa chọn cơ sở y tế uy tín, đảm bảo tiêu chuẩn vô khuẩn và an toàn trong thăm khám.

Thông qua những thông tin trên, chắc hẳn bạn đã hiểu rõ hơn về tại sao uống thuốc HP lại bị ngứa. Tình trạng ngứa có thể xuất phát từ phản ứng dị ứng hoặc là tác dụng phụ khi cơ thể đáp ứng với thuốc trong quá trình điều trị. Nếu triệu chứng trở nên nghiêm trọng hoặc kéo dài, bạn nên đến cơ sở y tế để được thăm khám, xác định nguyên nhân chính xác và điều chỉnh phác đồ điều trị kịp thời.