Tuổi thọ của trẻ thụ tinh nhân tạo là bao nhiêu? So sánh với trẻ sinh tự nhiên

Khi công nghệ y học phát triển, thụ tinh nhân tạo (IVF) đã giúp hàng triệu cặp vợ chồng có cơ hội làm cha mẹ. Tuy nhiên, song song với niềm hy vọng là những lo lắng về sức khỏe lâu dài và tuổi thọ của trẻ. Bài viết này giúp bạn hiểu đúng, dựa trên các bằng chứng y học hiện có, đồng thời loại bỏ những hiểu lầm phổ biến xoay quanh trẻ thụ tinh nhân tạo.

Tuổi thọ của trẻ thụ tinh nhân tạo là bao nhiêu?

Thụ tinh trong ống nghiệm (IVF) không chỉ là một thành tựu rực rỡ của y học hiện đại mà còn là cánh cửa hy vọng cho hàng triệu gia đình hiếm muộn. Những đứa trẻ ra đời từ phương pháp này thường được gọi bằng cái tên thân thương là em bé ống nghiệm hay trẻ thụ tinh nhân tạo.

Các tổ chức y khoa uy tín như Hiệp hội Sinh sản và Phôi học Châu Âu (ESHRE) đã thực hiện nhiều nghiên cứu theo dõi kéo dài hàng thập kỷ trên những trẻ IVF từ khi sinh ra đến khi trưởng thành. Kết quả cho thấy:

• Không có sự khác biệt về tỷ lệ sống còn: Trẻ IVF không có nguy cơ tử vong sớm do các nguyên nhân liên quan đến kỹ thuật hỗ trợ sinh sản.
• Sức khỏe tổng thể: Khi được sinh ra đủ tháng và theo dõi thai kỳ chặt chẽ, trẻ IVF phát triển hoàn toàn bình thường về cả thể chất lẫn trí tuệ so với trẻ sinh thường.

Dưới góc độ y học, tuổi thọ của trẻ IVF tương đương với trẻ sinh tự nhiên. Y học khẳng định phương pháp thụ thai chỉ là cách thức khởi đầu, không phải là yếu tố tiên lượng tuổi thọ. Tuổi thọ của một cá nhân (bao gồm cả trẻ IVF) được quyết định bởi 4 nhóm yếu tố chính:

• Di truyền: Chiếm vai trò cốt lõi. Tuy nhiên, IVF hiện nay có ưu thế nhờ kỹ thuật sàng lọc di truyền tiền làm tổ giúp loại bỏ các phôi thai mang gen bệnh lý nguy hiểm, từ đó có thể cải thiện chất lượng sống và tuổi thọ của trẻ.
• Chăm sóc y tế và dinh dưỡng: Chế độ ăn uống cân bằng, tiêm chủng đầy đủ và việc tiếp cận các dịch vụ y tế hiện đại là "chìa khóa" giúp kéo dài tuổi thọ.
• Môi trường sống: Mức độ tiếp xúc với ô nhiễm, độc tố và điều kiện vệ sinh nơi trẻ lớn lên.
• Lối sống khi trưởng thành: Chế độ vận động, kiểm soát căng thẳng và việc tránh các thói quen có hại (thuốc lá, rượu bia) chiếm tới hơn 50% tầm ảnh hưởng đến tuổi thọ thực tế.

Như vậy, phương pháp thụ tinh nhân tạo không làm giảm tuổi thọ của trẻ. Ngược lại, với sự hỗ trợ của tầm soát di truyền hiện đại, trẻ IVF còn có cơ hội tránh được các bệnh lý bẩm sinh, tự tin sở hữu một cuộc sống khỏe mạnh và bền vững như bất kỳ trẻ em nào khác.

So sánh tuổi thọ của trẻ IVF và trẻ sinh tự nhiên

Khi so sánh tuổi thọ của trẻ sinh ra bằng phương pháp thụ tinh nhân tạo và trẻ sinh tự nhiên, các nghiên cứu dài hạn cho thấy không có sự khác biệt đáng kể về tuổi thọ trung bình. Cụ thể:

• Tuổi thọ trung bình: Các nghiên cứu theo dõi trẻ IVF đến tuổi thiếu niên và trưởng thành (thậm chí đến gần 50 tuổi như trường hợp em bé IVF đầu tiên trên thế giới) cho thấy trẻ phát triển bình thường, không có dấu hiệu giảm tuổi thọ. Một số nghiên cứu lớn tại châu Âu và Úc khẳng định tỷ lệ sống còn tương đương.
• Nguy cơ bệnh mạn tính khi trưởng thành: Có thể có một số nguy cơ nhỏ hơn về tim mạch hoặc chuyển hóa (như huyết áp cao nhẹ) nhưng phần lớn liên quan đến yếu tố cha mẹ lớn tuổi, vô sinh nền hoặc đa thai chứ không phải bản thân kỹ thuật IVF. Khi so sánh trẻ đơn thai IVF với trẻ đơn thai tự nhiên, sự khác biệt thường mờ nhạt hoặc không có.
• Chất lượng sống lâu dài: Trẻ thụ tinh nhân tạo thường đạt mốc phát triển thể chất, trí tuệ và hành vi tương đương. Một số nghiên cứu thậm chí ghi nhận trẻ IVF có chất lượng cuộc sống tốt hơn ở một số khía cạnh, có thể do cha mẹ chăm sóc kỹ lưỡng hơn.

Với xu hướng chuyển phôi đơn ngày càng phổ biến, những rủi ro này đã giảm đáng kể. Trẻ thụ tinh nhân tạo không yếu hơn, không sống ngắn hơn so với trẻ sinh tự nhiên nếu được chăm sóc đúng cách.

Những hiểu lầm phổ biến về trẻ thụ tinh nhân tạo

Dù kỹ thuật hỗ trợ sinh sản đã rất phổ biến nhưng những định kiến cũ kỹ vẫn khiến nhiều bậc cha mẹ lo lắng. Dưới đây là sự thật đằng sau một số hiểu lầm lớn nhất:

• Trẻ thụ tinh nhân tạo dễ bệnh, tuổi thọ ngắn: Thực tế, không có bằng chứng khoa học nào chứng minh điều này. Nhiều lo ngại xuất phát từ nghiên cứu cũ, mẫu nhỏ hoặc thông tin truyền miệng. Em bé IVF đầu tiên trên thế giới sinh năm 1978 nay đã gần 50 tuổi, sống khỏe mạnh và có con tự nhiên.
• Trẻ IVF kém phát triển trí tuệ: Thực tế, các nghiên cứu so sánh phát triển nhận thức, học tập cho thấy trẻ IVF đạt kết quả tương đương hoặc thậm chí tốt hơn ở một số khía cạnh. Không có sự khác biệt đáng kể về trí tuệ.
• Trẻ IVF có nhiều dị tật hơn: Thực tế, có nguy cơ dị tật bẩm sinh cao hơn nhẹ nhưng phần lớn liên quan đến yếu tố vô sinh của cha mẹ chứ không phải IVF. Y học hiện đại đã cải thiện kỹ thuật và hầu hết trẻ IVF sinh ra khỏe mạnh.

Nguyên nhân của những hiểu lầm này thường là thông tin chưa cập nhật, nghiên cứu cũ, hoặc đánh đồng rủi ro từ cha mẹ lớn tuổi/vô sinh với rủi ro của trẻ. Y học hiện đại đã chứng minh phần lớn lo ngại là không có cơ sở vững chắc.

Kinh nghiệm dành cho cha mẹ có ý định làm thụ tinh nhân tạo

Để tuổi thọ của trẻ được tối ưu, cha mẹ cần chuẩn bị kỹ lưỡng:

• Chuẩn bị sức khỏe trước khi làm IVF: Kiểm tra sức khỏe tổng quát, kiểm soát bệnh mạn tính (tiểu đường, huyết áp), bổ sung axit folic, duy trì cân nặng hợp lý.
• Điều chỉnh lối sống: Bỏ thuốc lá, hạn chế rượu bia, tập thể dục đều đặn, ăn uống lành mạnh cho cả hai vợ chồng.
• Lựa chọn cơ sở y tế uy tín: Nơi có đội ngũ chuyên gia giàu kinh nghiệm, áp dụng kỹ thuật hiện đại như chuyển phôi đơn, phôi đông lạnh.
• Theo dõi thai kỳ đúng lịch: Khám thai định kỳ, siêu âm theo dõi chặt chẽ để phát hiện sớm vấn đề, giảm nguy cơ sinh non hoặc đa thai.
• Chăm sóc trẻ sau sinh: Đảm bảo dinh dưỡng đầy đủ (sữa mẹ ưu tiên), tiêm chủng đúng lịch, khám nhi định kỳ để theo dõi phát triển.
• Tư vấn tâm lý: Giảm lo lắng không cần thiết, tránh áp lực “trẻ IVF phải hoàn hảo”. Cha mẹ an tâm sẽ giúp trẻ phát triển tốt hơn.

Tuổi thọ của trẻ thụ tinh nhân tạo không khác biệt so với trẻ sinh tự nhiên nếu được chăm sóc và nuôi dưỡng đúng cách. Điều quan trọng nhất không nằm ở phương pháp thụ tinh, mà ở sức khỏe cha mẹ, môi trường sống và sự đồng hành lâu dài của gia đình. Hiểu đúng sẽ giúp cha mẹ an tâm hơn trên hành trình làm cha mẹ bằng y học hiện đại. Nếu bạn đang cân nhắc IVF, hãy trao đổi với bác sĩ để có thông tin cá nhân hóa và hành trình an toàn nhất nhé!