Cây đậu săng trị thủy đậu: Hiệu quả hay tiềm ẩn rủi ro?

Khi con trẻ bị thủy đậu với những nốt mụn nước gây ngứa ngáy, khó chịu, nhiều cha mẹ thường tìm đến các bài thuốc dân gian với mong muốn giúp con mau khỏi. Trong đó, việc sử dụng các loại lá cây để tắm hoặc đắp ngoài da là một phương pháp phổ biến. Tuy nhiên, đứng trước bất kỳ lời khuyên nào, việc tìm hiểu kỹ lưỡng dựa trên cơ sở khoa học là vô cùng cần thiết để đảm bảo an toàn cho sức khỏe.

Cây đậu săng trị thủy đậu có được không?

Quan niệm dùng cây đậu săng hay còn gọi là cây đậu cọc rào/ đậu chiều (tên khoa học: Cajanus cajan) trị thủy đậu là một kinh nghiệm dân gian được truyền miệng, hiện chưa có bằng chứng lâm sàng nào chứng minh về hiệu quả và độ an toàn. Dưới góc độ y học hiện đại, các chuyên gia y tế không khuyến khích việc áp dụng phương pháp này, đặc biệt là trên làn da nhạy cảm của trẻ em, vì những lý do sau:

• Thiếu bằng chứng khoa học: Hiện tại, không có nghiên cứu lâm sàng uy tín nào xác nhận hoạt chất trong cây đậu săng có khả năng ức chế virus Varicella Zoster (virus gây bệnh thủy đậu) hay giúp các tổn thương trên da mau lành. Mọi công dụng đều chỉ dừng lại ở mức độ đồn thổi.
• Nguy cơ bội nhiễm vi khuẩn: Lá cây đậu săng thu hái từ môi trường tự nhiên không được vô trùng. Chúng có thể chứa rất nhiều bụi bẩn, vi khuẩn, nấm mốc, thuốc trừ sâu hoặc thậm chí là trứng côn trùng. Việc đun nước tắm hoặc giã nát lá để đắp trực tiếp lên các nốt mụn nước đã vỡ sẽ tạo điều kiện cho vi sinh vật có hại xâm nhập, gây nhiễm trùng da thứ phát (bội nhiễm).
• Gây viêm da tiếp xúc/ dị ứng: Làn da khi bị thủy đậu đang trong tình trạng viêm và rất nhạy cảm. Các thành phần trong lá cây, dù là thảo dược, vẫn có thể hoạt động như một chất lạ và gây ra phản ứng dị ứng, viêm da tiếp xúc, khiến tình trạng ngứa, sưng đỏ trở nên tồi tệ hơn.
• Làm chậm trễ việc điều trị đúng cách: Việc quá tin tưởng vào các phương pháp dân gian có thể khiến người bệnh và gia đình bỏ qua “thời gian vàng” để được chăm sóc y tế đúng đắn, dẫn đến bệnh kéo dài và tăng nguy cơ gặp biến chứng nguy hiểm.

Dùng cây đậu săng chữa thủy đậu có rủi ro gì?

Việc tự ý sử dụng các loại lá cây, bao gồm cả cây đậu săng, để điều trị thủy đậu có thể mang lại nhiều rủi ro hơn là lợi ích. Các nguy cơ tiềm ẩn mà người bệnh có thể phải đối mặt bao gồm:

• Nhiễm trùng da và toàn thân: Đây là rủi ro lớn nhất. Khi các nốt mụn nước bị vỡ, hàng rào bảo vệ tự nhiên của da bị phá vỡ. Vi khuẩn từ lá cây hoặc từ môi trường có thể dễ dàng xâm nhập, gây mưng mủ, viêm mô tế bào. Trong trường hợp nghiêm trọng, vi khuẩn có thể đi vào máu gây nhiễm trùng huyết, một tình trạng đe dọa tính mạng.
• Để lại sẹo lõm/ sẹo thâm vĩnh viễn: Khi da bị bội nhiễm, quá trình lành thương sẽ bị cản trở. Tổn thương sẽ sâu hơn và lan rộng hơn, làm tăng đáng kể nguy cơ hình thành sẹo lõm hoặc sẹo thâm sau khi khỏi bệnh, gây ảnh hưởng lớn đến thẩm mỹ.
• Che lấp các dấu hiệu biến chứng: Việc đắp lá có thể che đi các dấu hiệu thực tế của tổn thương da, chẳng hạn như mưng mủ, sưng đỏ lan rộng, khiến gia đình khó nhận biết sớm các dấu hiệu bội nhiễm để đưa người bệnh đi khám kịp thời.

Người bị thủy đậu nên chăm sóc như thế nào?

Thay vì tìm đến các phương pháp chưa được kiểm chứng như dùng cây đậu săng trị thủy đậu, việc tuân thủ các nguyên tắc chăm sóc khoa học sẽ giúp người bệnh cảm thấy dễ chịu, nhanh hồi phục và hạn chế tối đa nguy cơ biến chứng.

Chăm sóc da và tổn thương bóng nước

Vệ sinh da đúng cách là yếu tố quan trọng hàng đầu. Người bệnh nên tắm rửa hàng ngày bằng nước ấm và sữa tắm có độ pH trung tính, dịu nhẹ để làm sạch da, loại bỏ mồ hôi và vi khuẩn. Sau khi tắm, hãy dùng khăn bông mềm thấm khô nhẹ nhàng, tránh chà xát mạnh gây vỡ các nốt mụn nước.

Đối với các nốt mụn nước đã vỡ, có thể sử dụng các dung dịch sát khuẩn nhẹ như xanh methylen theo chỉ định của bác sĩ để chấm lên tổn thương, giúp làm khô và ngăn ngừa vi khuẩn phát triển. Luôn giữ cho da được khô thoáng bằng cách mặc quần áo rộng rãi, làm từ chất liệu cotton thấm hút tốt.

Hạn chế gãi và nhiễm trùng da

Cảm giác ngứa ngáy là triệu chứng khó chịu nhất của thủy đậu. Việc gãi không chỉ làm vỡ các nốt mụn nước mà còn đưa vi khuẩn từ móng tay vào vết thương, gây nhiễm trùng. Để hạn chế điều này, cần giữ móng tay của người bệnh (đặc biệt là trẻ em) được cắt ngắn và sạch sẽ. Có thể cho trẻ đeo bao tay vải mềm khi ngủ để tránh gãi trong vô thức.

Nếu tình trạng ngứa quá nghiêm trọng, bác sĩ có thể chỉ định sử dụng thuốc kháng histamin đường uống để giúp giảm triệu chứng. Tuyệt đối không tự ý mua thuốc mà cần có sự tư vấn của dược sĩ hoặc bác sĩ.

Theo dõi các triệu chứng bất thường

Trong suốt quá trình bị bệnh, gia đình cần theo dõi sát sao tình trạng sức khỏe chung của người bệnh. Chú ý đến các dấu hiệu như nhiệt độ cơ thể, mức độ tỉnh táo, khả năng ăn uống và các biểu hiện trên da. Việc phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường sẽ giúp can thiệp y tế kịp thời và hiệu quả.

Khi nào người bị thủy đậu cần đi khám?

Thủy đậu đa phần là bệnh lành tính và có thể tự khỏi. Tuy nhiên, bệnh vẫn có thể gây ra các biến chứng nguy hiểm, đặc biệt ở một số đối tượng nhất định. Cần đưa người bệnh đến cơ sở y tế ngay lập tức nếu xuất hiện bất kỳ dấu hiệu cảnh báo nào sau đây:

• Sốt cao không hạ, nhiệt độ trên 39 độ C kéo dài.
• Các nốt mụn nước có dấu hiệu bội nhiễm nặng như sưng tấy, đỏ lan rộng, rất đau và chảy dịch mủ màu vàng hoặc xanh.
• Người bệnh có biểu hiện li bì, lừ đừ, ngủ nhiều, khó đánh thức.
• Xuất hiện các triệu chứng thần kinh như đau đầu dữ dội, co giật, cứng gáy, đi loạng choạng, mất thăng bằng, lú lẫn.
• Có dấu hiệu của biến chứng hô hấp như ho nhiều, khó thở, thở nhanh, đau ngực.
• Nôn ói liên tục, không thể ăn uống được.
• Bệnh xảy ra ở các đối tượng nguy cơ cao như trẻ sơ sinh dưới 1 tháng tuổi, phụ nữ có thai, người có hệ miễn dịch suy giảm (đang điều trị ung thư, dùng corticoid kéo dài, nhiễm HIV).

Tóm lại, không có bằng chứng khoa học nào ủng hộ việc dùng cây đậu săng trị thủy đậu. Ngược lại, phương pháp này còn tiềm ẩn nhiều rủi ro nhiễm trùng và dị ứng. Cách tốt nhất để chăm sóc người bệnh thủy đậu là giữ vệ sinh sạch sẽ, giảm ngứa đúng cách và theo dõi các dấu hiệu biến chứng. Quan trọng hơn cả, phòng bệnh luôn tốt hơn chữa bệnh.

Để chủ động phòng ngừa thủy đậu cho bản thân và gia đình, tiêm vắc xin là biện pháp hiệu quả và an toàn nhất. Hiện nay, Trung tâm Tiêm chủng Long Châu đang cung cấp các loại vắc xin phòng thủy đậu như Varilrix (Bỉ) và Varivax (Mỹ). Hãy liên hệ với trung tâm tiêm chủng gần nhất để được tư vấn chi tiết về lịch tiêm chủng phù hợp.