Thủy đậu bị mấy lần trong đời? Đã mắc rồi có bị lại không?

Quan niệm phổ biến cho rằng thủy đậu là căn bệnh “chỉ ghé thăm một lần”. Tuy nhiên, thực tế y khoa đã ghi nhận những trường hợp không hoàn toàn như vậy, gây ra không ít băn khoăn và lo lắng trong cộng đồng về khả năng tái nhiễm.

Thủy đậu bị mấy lần trong đời?

Về lý thuyết, câu trả lời cho thắc mắc thủy đậu bị mấy lần trong đời thường là một lần. Sau khi khỏi bệnh, cơ thể sẽ tạo ra kháng thể đặc hiệu chống lại virus Varicella-Zoster (VZV), giúp hình thành đáp ứng miễn dịch đặc hiệu với VZV, thường tạo miễn dịch lâu dài, gần như suốt đời.

Hệ miễn dịch sẽ ghi nhớ virus này, và khi tiếp xúc lại với mầm bệnh trong tương lai, các tế bào miễn dịch sẽ nhanh chóng nhận diện và tiêu diệt virus trước khi nó có thể gây ra bệnh một lần nữa. Đây là cơ chế bảo vệ tự nhiên của cơ thể sau khi đã nhiễm bệnh.

Đã bị thủy đậu có bị lại không?

Mặc dù hiếm gặp, việc mắc thủy đậu lần thứ hai hoàn toàn có thể xảy ra. Các trường hợp tái nhiễm thường không phổ biến và chỉ xuất hiện ở một số đối tượng đặc biệt. Nguyên nhân không phải lúc nào cũng xác định được; tình trạng này hiếm gặp và được ghi nhận thường xuyên hơn ở người suy giảm miễn dịch.

Lần mắc bệnh thứ hai thường có các triệu chứng nhẹ hơn so với lần đầu. Tuy nhiên, điều này không có nghĩa là chúng ta có thể chủ quan, bởi bệnh vẫn có thể gây ra những phiền toái và tiềm ẩn nguy cơ biến chứng nếu không được chăm sóc đúng cách, đặc biệt ở những người có sẵn bệnh nền.

Zona thần kinh có phải thủy đậu tái phát không?

Đây là một hiểu lầm rất phổ biến. Zona thần kinh không phải là bệnh thủy đậu tái phát hay mắc lần thứ hai. Cả hai bệnh đều do cùng một loại virus là Varicella-Zoster gây ra, nhưng cơ chế gây bệnh hoàn toàn khác nhau.

Sau khi bạn khỏi bệnh thủy đậu, virus không bị tiêu diệt hoàn toàn mà lui về “ẩn náu” ở trạng thái không hoạt động trong các hạch thần kinh cảm giác. Nhiều năm sau, khi hệ miễn dịch của cơ thể suy yếu do tuổi tác, bệnh tật hoặc căng thẳng, virus này có thể tái hoạt động và gây ra bệnh zona thần kinh. Vì vậy, zona là sự tái hoạt của virus cũ, không phải là một ca nhiễm mới từ môi trường bên ngoài.

Những ai có nguy cơ mắc thủy đậu lần hai?

Nguy cơ mắc thủy đậu lần thứ hai không cao nhưng thường tập trung ở những nhóm đối tượng có hệ miễn dịch hoạt động không hiệu quả. Việc xác định các nhóm này giúp chúng ta có biện pháp phòng ngừa chủ động hơn.

Người suy giảm miễn dịch

Đây là nhóm có nguy cơ cao nhất. Những người đang điều trị ung thư bằng hóa trị, xạ trị, người cấy ghép nội tạng phải dùng thuốc ức chế miễn dịch, hoặc người nhiễm HIV/AIDS có hệ thống phòng thủ của cơ thể bị tổn thương nặng nề. Khi đó, lượng kháng thể bảo vệ không còn đủ để chống lại sự xâm nhập của virus nếu có tiếp xúc với nguồn lây.

Người mắc bệnh lý ảnh hưởng hệ miễn dịch

Các bệnh mạn tính hoặc bệnh tự miễn như lupus ban đỏ, viêm khớp dạng thấp cũng có thể làm suy yếu hệ miễn dịch. Việc sử dụng các loại thuốc điều trị như corticosteroid kéo dài cũng làm tăng nguy cơ tái nhiễm thủy đậu.

Tiêm vắc xin thủy đậu có còn cần thiết khi đã từng mắc bệnh?

Thông thường, nếu bạn đã có chẩn đoán xác định mắc thủy đậu, cơ thể đã có miễn dịch tự nhiên và không cần thiết phải tiêm vắc xin nữa. Miễn dịch từ việc mắc bệnh được xem là rất bền vững.

Tuy nhiên, trong một số trường hợp, nếu lần mắc bệnh đầu tiên có triệu chứng quá nhẹ hoặc chẩn đoán không rõ ràng, bác sĩ có thể đánh giá qua bằng chứng miễn dịch, bao gồm xét nghiệm phù hợp hoặc chỉ định tiêm vắc xin nếu chưa có bằng chứng miễn dịch.

Cách giảm nguy cơ mắc thủy đậu và biến chứng liên quan

Phòng bệnh luôn là biện pháp hiệu quả và tiết kiệm hơn chữa bệnh. Việc chủ động thực hiện các biện pháp dưới đây sẽ giúp bạn và gia đình giảm thiểu nguy cơ mắc thủy đậu cũng như các biến chứng nguy hiểm liên quan như zona thần kinh.

Chủ động tiêm phòng đầy đủ

Tiêm vắc xin là phương pháp phòng ngừa thủy đậu hiệu quả, an toàn và chủ động nhất. Vắc xin không chỉ giúp ngăn ngừa bệnh mà còn làm giảm đáng kể nguy cơ mắc zona thần kinh sau này. Ngay cả khi đã tiêm vắc xin mà vẫn mắc bệnh, các triệu chứng thường rất nhẹ và nhanh khỏi.

Để bảo vệ sức khỏe cho bản thân và gia đình, bạn có thể tham khảo dịch vụ tiêm vắc xin thủy đậu tại các trung tâm thuộc hệ thống Tiêm chủng Long Châu trên toàn quốc. Hiện nay, một số loại vắc xin thủy đậu được sử dụng gồm:

• Varivax (Mỹ): Dành cho trẻ từ 12 tháng tuổi và người lớn chưa có miễn dịch với thủy đậu.
• Varilrix (Bỉ): Dành cho trẻ từ 9 tháng tuổi và người lớn chưa có miễn dịch.
• Varicella (Hàn Quốc): Dành cho trẻ từ 12 tháng tuổi và người lớn chưa có miễn dịch.
• Barycela inj (Hàn Quốc): Dành cho trẻ từ 12 tháng đến dưới 13 tuổi chưa có miễn dịch.

Lịch tiêm và chỉ định có thể khác nhau tùy độ tuổi và tình trạng miễn dịch. Bạn nên trao đổi với nhân viên y tế tại cơ sở tiêm chủng để được tư vấn lịch tiêm phù hợp.

Duy trì sức khỏe hệ miễn dịch

Một hệ miễn dịch khỏe mạnh là hàng rào bảo vệ vững chắc nhất chống lại mọi mầm bệnh, bao gồm cả virus thủy đậu. Hãy xây dựng một lối sống lành mạnh thông qua chế độ ăn uống cân bằng, giàu vitamin và khoáng chất, ngủ đủ giấc, tập thể dục đều đặn và quản lý căng thẳng hiệu quả.

Hạn chế tiếp xúc nguồn lây khi có dịch

Khi có dịch thủy đậu bùng phát, cần chủ động thực hiện các biện pháp phòng lây nhiễm. Tránh tiếp xúc gần với người đang mắc bệnh, không dùng chung đồ dùng cá nhân. Virus thủy đậu có thể lây qua đường hô hấp và tiếp xúc trực tiếp với dịch từ các nốt phỏng, do đó việc giữ khoảng cách và vệ sinh tay thường xuyên là rất quan trọng.

Câu hỏi thường gặp

Thủy đậu có thể bị 2 lần không?

Có, nhưng hiếm. Mắc lần hai được ghi nhận thường xuyên hơn ở người suy giảm miễn dịch; ở người khỏe mạnh vẫn có thể xảy ra nhưng không phổ biến.

Bị thủy đậu rồi có miễn dịch suốt đời không?

Trong hầu hết các trường hợp, sau khi mắc thủy đậu, cơ thể sẽ có miễn dịch gần như suốt đời. Tuy nhiên, không có gì là tuyệt đối 100%, và miễn dịch có thể suy giảm theo thời gian ở một số người có bệnh lý suy giảm miễn dịch.

Zona thần kinh có phải là thủy đậu lần thứ hai không?

Không. Zona thần kinh là do virus thủy đậu đã tồn tại sẵn trong cơ thể từ lần nhiễm đầu tiên tái hoạt động, chứ không phải là một ca nhiễm mới. Triệu chứng và biểu hiện của hai bệnh cũng khác nhau.

Đã tiêm vắc xin thủy đậu có còn mắc bệnh không?

Vẫn có một tỷ lệ rất nhỏ người đã tiêm vắc xin có thể mắc bệnh. Tuy nhiên, nếu mắc, bệnh thường ở thể rất nhẹ, với ít nốt phỏng, không sốt hoặc sốt nhẹ và nguy cơ biến chứng thấp hơn rất nhiều.

Làm thế nào để biết mình bị thủy đậu hay zona thần kinh?

Thủy đậu thường gây phát ban mụn nước lan rộng khắp cơ thể, kèm theo sốt và mệt mỏi. Trong khi đó, zona thần kinh gây phát ban ở một vùng da cụ thể, dọc theo đường đi của dây thần kinh, thường chỉ ở một bên của cơ thể và gây cảm giác đau rát, bỏng rát dữ dội.

Trẻ em từng bị thủy đậu có cần tiêm vắc xin nữa không?

Nếu trẻ đã được chẩn đoán xác định mắc thủy đậu bởi bác sĩ, thì thường không cần tiêm vắc xin nữa vì đã có miễn dịch tự nhiên. Tuy nhiên, nếu không chắc chắn, cha mẹ nên tham khảo ý kiến bác sĩ để được tư vấn cụ thể.

Tóm lại, mặc dù phần lớn mọi người chỉ mắc thủy đậu một lần trong đời, khả năng tái nhiễm vẫn tồn tại ở một số nhóm đối tượng nhất định. Hiểu rõ về bệnh, phân biệt với zona thần kinh và chủ động phòng ngừa bằng vắc xin là cách tốt nhất để bảo vệ sức khỏe của bản thân và những người xung quanh trước virus Varicella-Zoster. Hãy luôn duy trì một hệ miễn dịch khỏe mạnh để xây dựng tấm khiên vững chắc trước các tác nhân gây bệnh.