Không uống rượu bia nhưng gan vẫn có thể xuống cấp không phanh chỉ vì 9 thói quen này

Nhiều người cho rằng chỉ cần không uống rượu bia là có thể bảo vệ gan. Tuy nhiên, sức khỏe gan còn chịu ảnh hưởng bởi chế độ ăn uống, cân nặng, mức độ vận động, thuốc và nhiều thói quen sinh hoạt khác. Một số thói quen nếu duy trì trong thời gian dài có thể làm nguy cơ mắc các bệnh lý về gan. Dưới đây là 9 thói quen tưởng vô hại nhưng có thể gây hại cho gan mà bạn nên lưu ý.

Ăn quá nhiều đồ ngọt

Bánh kẹo, nước ngọt, trà sữa và nhiều loại thực phẩm chế biến sẵn chứa lượng đường cao. Việc tiêu thụ quá nhiều đường, đặc biệt là đường bổ sung và fructose, có thể góp phần làm tăng tích tụ chất béo trong gan. Nếu tình trạng này kéo dài, nguy cơ mắc bệnh gan nhiễm mỡ liên quan đến rối loạn chuyển hóa có thể tăng lên, nhất là ở người thừa cân, béo phì hoặc có các yếu tố nguy cơ chuyển hóa khác. Thay vì thường xuyên sử dụng đồ uống có đường, nên ưu tiên nước lọc và hạn chế lượng đường bổ sung trong khẩu phần hằng ngày.

Ăn nhiều thực phẩm chiên rán, nhiều chất béo

Đồ chiên rán, thức ăn nhanh và các món chứa nhiều chất béo bão hòa thường có mật độ năng lượng cao. Ăn thường xuyên có thể góp phần làm tăng cân, rối loạn chuyển hóa lipid và tích tụ mỡ trong gan.

Không cần loại bỏ hoàn toàn chất béo khỏi chế độ ăn. Quan trọng là lựa chọn nguồn chất béo phù hợp và kiểm soát tổng lượng chất béo, năng lượng nạp vào. Có thể ưu tiên cá, các loại hạt và dầu thực vật với lượng phù hợp thay cho việc thường xuyên ăn thực phẩm chiên rán.

Thường xuyên ăn khuya, ăn quá nhiều

Ăn khuya không nhất thiết trực tiếp gây tổn thương gan ở tất cả mọi người. Tuy nhiên, thói quen ăn quá nhiều hoặc thường xuyên nạp dư năng lượng có thể khiến cân nặng tăng và làm rối loạn chuyển hóa. Đây là những yếu tố liên quan chặt chẽ đến nguy cơ gan nhiễm mỡ. Nếu thường xuyên đói vào ban đêm, nên xem lại khẩu phần trong ngày thay vì duy trì những bữa ăn khuya nhiều năng lượng.

Ngồi nhiều, ít vận động

Lối sống ít vận động có thể góp phần gây tăng cân, kháng insulin và rối loạn chuyển hóa chất béo. Những yếu tố này làm tăng nguy cơ mắc bệnh gan nhiễm mỡ liên quan đến chuyển hóa. Ngay cả khi không thừa cân, duy trì hoạt động thể chất thường xuyên vẫn có lợi cho sức khỏe chuyển hóa. Bạn có thể bắt đầu bằng những thay đổi đơn giản như:

• Đi bộ hằng ngày;
• Hạn chế ngồi liên tục trong thời gian dài;
• Tăng các hoạt động thể chất phù hợp với sức khỏe;
• Kết hợp vận động aerobic và bài tập tăng cường cơ bắp.

Tự ý sử dụng thuốc

Gan có vai trò quan trọng trong quá trình chuyển hóa nhiều loại thuốc. Một số thuốc nếu sử dụng không đúng cách hoặc quá liều có thể gây tổn thương gan. Đặc biệt, việc tự ý dùng thuốc, dùng nhiều sản phẩm cùng chứa một hoạt chất hoặc sử dụng thuốc kéo dài mà không được theo dõi có thể làm tăng nguy cơ gặp tác dụng không mong muốn. Không nên tự tăng liều, kéo dài thời gian sử dụng hoặc kết hợp nhiều loại thuốc mà chưa hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ.

Lạm dụng thực phẩm bổ sung và sản phẩm thảo dược

“Thảo dược” hoặc “tự nhiên” không đồng nghĩa với tuyệt đối an toàn cho gan. Một số sản phẩm bổ sung, thuốc thảo dược hoặc sản phẩm không rõ nguồn gốc có thể chứa thành phần gây tổn thương gan hoặc không được kiểm soát chất lượng đầy đủ.

Đặc biệt cần thận trọng với những sản phẩm quảng cáo có tác dụng giảm cân nhanh, giải độc gan, tăng cơ hoặc cải thiện sức khỏe nhưng không công bố rõ thành phần. Trước khi sử dụng sản phẩm bổ sung, đặc biệt nếu đang dùng thuốc điều trị bệnh khác, nên trao đổi với nhân viên y tế.

Thức khuya, thiếu ngủ kéo dài

Thiếu ngủ không phải là nguyên nhân duy nhất gây bệnh gan, nhưng ngủ không đủ và rối loạn nhịp sinh học có thể liên quan đến các vấn đề chuyển hóa như tăng cân, kháng insulin và rối loạn đường huyết. Những yếu tố này lại có mối liên hệ với bệnh gan nhiễm mỡ. Vì vậy, duy trì thời gian ngủ đều đặn và ngủ đủ theo nhu cầu của cơ thể là một phần của lối sống lành mạnh, hỗ trợ sức khỏe tổng thể cũng như sức khỏe chuyển hóa.

Nhịn ăn hoặc giảm cân quá nhanh

Giảm cân có thể mang lại lợi ích cho người thừa cân, béo phì và người mắc gan nhiễm mỡ liên quan đến chuyển hóa. Tuy nhiên, giảm cân quá nhanh hoặc nhịn ăn cực đoan không phải là cách bảo vệ gan.

Chế độ ăn quá khắt khe có thể khiến cơ thể thiếu năng lượng và dưỡng chất cần thiết. Thay vào đó, nên hướng đến giảm cân từ từ thông qua chế độ ăn cân đối và tăng hoạt động thể chất. Nếu đang thừa cân hoặc có bệnh gan, mục tiêu giảm cân nên được xây dựng phù hợp với tình trạng sức khỏe.

Chủ quan với việc kiểm tra sức khỏe gan

Một trong những thói quen đáng lưu ý nhất là chỉ kiểm tra gan khi đã xuất hiện triệu chứng. Nhiều bệnh lý gan có thể tiến triển âm thầm trong thời gian dài. Người bệnh có thể không có biểu hiện rõ ràng ở giai đoạn sớm.

Những người có nguy cơ cao, chẳng hạn người thừa cân, béo phì, mắc đái tháo đường, rối loạn lipid máu, viêm gan virus hoặc có tiền sử gia đình mắc bệnh gan, nên trao đổi với bác sĩ về việc kiểm tra sức khỏe phù hợp.

Không nên tự đánh giá tình trạng gan chỉ dựa vào việc “không đau gan” hoặc không có triệu chứng bất thường.

Không uống rượu bia là một yếu tố có lợi cho sức khỏe gan, nhưng chưa đủ để loại bỏ mọi nguy cơ bệnh gan. Chế độ ăn nhiều đường và chất béo, ít vận động, tăng cân, tự ý dùng thuốc hoặc sản phẩm bổ sung và bỏ qua việc kiểm tra sức khỏe đều có thể góp phần làm tăng nguy cơ ảnh hưởng đến gan. Thay đổi từng thói quen nhỏ theo hướng lành mạnh, duy trì cân nặng phù hợp và kiểm tra sức khỏe khi có yếu tố nguy cơ là cách thiết thực để chủ động bảo vệ lá gan lâu dài.