Nanh sữa và mọc răng: Cách phân biệt chính xác và chăm sóc đúng cho trẻ nhỏ

Trong những tháng đầu đời, khi vệ sinh miệng cho trẻ, nhiều cha mẹ phát hiện các đốm trắng nhỏ trên lợi và băn khoăn không biết đó là dấu hiệu mọc răng hay nanh sữa. Hiểu sai có thể dẫn đến xử trí sai, thậm chí gây tổn thương cho trẻ. Bài viết dưới đây giúp làm rõ bản chất giữa nanh sữa và mọc răng, từ đó hướng dẫn cách theo dõi và chăm sóc đúng chuẩn y khoa, phù hợp với thể trạng nhạy cảm của trẻ nhỏ.

Nanh sữa và mọc răng là gì? Phân biệt nhanh và chính xác

Phân biệt nanh sữa và mọc răng là phần quan trọng giúp cha mẹ nhận diện đúng hai hiện tượng thường gặp trong giai đoạn đầu đời của trẻ.

Mọc răng sữa ở trẻ là gì?

Mọc răng sữa là một quá trình sinh lý hoàn toàn bình thường, xảy ra khi những chiếc răng sữa đầu tiên nhú lên khỏi nướu. Quá trình này thường bắt đầu từ khoảng 5 - 6 tháng tuổi và có thể kéo dài đến khi trẻ 2 - 3 tuổi, khi bộ răng sữa hoàn thiện.

Trong suốt giai đoạn này, nướu của trẻ phải chịu tác động cơ học khi răng trồi lên, vì vậy trẻ thường xuất hiện các biểu hiện khó chịu. Mức độ biểu hiện có thể khác nhau tùy cơ địa từng trẻ. Việc nắm bắt thứ tự mọc răng sữa ở trẻ và những lưu ý khi trẻ mọc răng sữa cũng là điều cực kỳ quan trọng.

Các dấu hiệu trẻ mọc răng thường thấy:

• Lợi sưng đỏ, nhạy cảm, có thể đau khi chạm.
• Chảy nhiều nước dãi hơn bình thường.
• Trẻ hay cắn, gặm đồ vật hoặc ngón tay.
• Quấy khóc, ngủ không sâu, biếng ăn nhẹ.
• Có thể sốt nhẹ, thường dưới 38 - 38,5°C và kéo dài vài ngày.

Những dấu hiệu này thường xuất hiện trước khi răng nhú lên vài ngày và sẽ giảm dần khi răng đã mọc ổn định.

Nanh sữa (mụn trắng ở lợi) là gì?

Khác với mọc răng, nanh sữa trẻ sơ sinh thực chất là một dạng nang lợi lành tính, biểu hiện bằng một hoặc nhiều đốm trắng hoặc vàng nhạt nằm ngay dưới bề mặt niêm mạc lợi. Đây không phải là răng, không có chân răng và không liên quan đến quá trình mọc răng của trẻ.

Đặc điểm điển hình của nanh sữa:

• Xuất hiện rất sớm, thường trong vài tuần đầu sau sinh.
• Kích thước nhỏ, phổ biến từ 2 - 3 mm, bề mặt trơn láng.
• Không gây đau, trẻ vẫn bú và sinh hoạt bình thường.
• Đa số tự biến mất sau 1 - 2 tuần hoặc trước khi trẻ được 5 tháng tuổi.

Tóm lại, cha mẹ có thể ghi nhớ nhanh:

• Mọc răng: Là răng thật, có tiến trình rõ ràng và kéo dài.
• Nanh sữa: Là nang lợi tạm thời, tự tiêu, không phải răng.

Việc phân biệt đúng ngay từ đầu giúp tránh những can thiệp không cần thiết vào khoang miệng của trẻ.

Nguyên nhân hình thành nanh sữa ở trẻ sơ sinh

Nanh sữa không phải là bệnh lý mà là hệ quả của quá trình phát triển răng và niêm mạc miệng từ giai đoạn bào thai. Trong quá trình hình thành mầm răng, một số thành phần tế bào có thể không tiêu biến hoàn toàn và tạo thành nang nhỏ dưới lợi sau khi trẻ chào đời.

Các cơ chế thường gặp

Cơ chế hình thành nanh sữa ở trẻ sơ sinh:

• Mảnh vụn của tế bào biểu mô sừng hóa bị kẹt lại trong mô lợi.
• Nang chứa keratin (chất sừng), tạo nên màu trắng hoặc vàng nhạt đặc trưng.
• Một số trường hợp nanh sữa xuất hiện ở vòm miệng do tế bào tuyến nước bọt phụ bị vùi lấp trong thời kỳ bào thai.

Nanh sữa có phổ biến không?

Theo các tài liệu nha khoa nhi đã công bố:

• Nanh sữa có thể gặp ở hơn một nửa số trẻ sơ sinh.
• Được xếp vào nhóm tổn thương niêm mạc miệng lành tính.
• Hầu như không gây biến chứng và không ảnh hưởng đến sự phát triển răng sau này nếu không bị nhiễm khuẩn.

Trẻ mọc nanh sữa có nguy hiểm hay gây đau không?

Nanh sữa có nguy hiểm không?

Không ít phụ huynh lo lắng về việc nanh sữa ở trẻ sơ sinh có nguy hiểm không? Ở đa số trẻ, nanh sữa không gây đau, không ảnh hưởng đến việc bú mẹ hay ăn uống. Nang sẽ tự vỡ hoặc tự tiêu mà không cần bất kỳ can thiệp y tế nào.

Khi nào nanh sữa có thể gây vấn đề?

Chỉ một tỷ lệ nhỏ nanh sữa có thể bị nhiễm khuẩn, thường do vệ sinh miệng không đúng cách hoặc do trẻ đưa tay, đồ vật không sạch vào miệng.

Biểu hiện nanh sữa nhiễm khuẩn có thể gồm:

• Vùng lợi quanh đốm trắng đỏ, sưng.
• Trẻ đau khi chạm vào, quấy khóc nhiều hơn.
• Trẻ bỏ bú hoặc ăn kém.
• Có thể kèm sốt nhẹ.

Cha mẹ cần đưa trẻ đi khám ngay nếu có các dấu hiệu sau:

• Sốt trên 39°C hoặc sốt kéo dài quá 3 - 4 ngày.
• Lợi loét, sưng to, có dấu hiệu lan rộng.
• Trẻ bỏ ăn, sụt cân.
• Không chắc chắn đó là nanh sữa hay răng bẩm sinh.

Việc thăm khám giúp loại trừ các tình trạng hiếm gặp nhưng cần can thiệp sớm.

Cách chăm sóc và xử trí đúng khi trẻ có nanh sữa hoặc đang mọc răng

Cách vệ sinh răng miệng cho bé đóng vai trò quan trọng trong việc giúp trẻ dễ chịu hơn và phòng tránh biến chứng không đáng có trong giai đoạn nanh sữa và mọc răng.

Với nanh sữa không nhiễm khuẩn:

• Không tự ý chích, nhể hoặc nặn tại nhà.
• Vệ sinh khoang miệng nhẹ nhàng bằng gạc sạch và nước ấm.
• Theo dõi định kỳ, đa số nanh sữa sẽ tự biến mất.

Với nanh sữa có dấu hiệu nhiễm khuẩn:

• Đưa trẻ đến cơ sở y tế có chuyên môn nhi khoa hoặc nha khoa nhi.
• Bác sĩ có thể chỉ định nhể nanh sữa bằng thủ thuật vô khuẩn, thao tác nhanh, hạn chế đau và tổn thương mô xung quanh.

Chăm sóc trẻ trong giai đoạn mọc răng sữa:

• Massage lợi nhẹ nhàng bằng gạc ẩm sạch.
• Cho trẻ uống đủ nước, ăn thực phẩm mềm, dễ nuốt.
• Lau khô nước dãi thường xuyên để hạn chế vi khuẩn.
• Không tự ý sử dụng gel mọc răng chứa benzocaine.
• Với trẻ trên 6 tháng, chỉ dùng thuốc hạ sốt khi có chỉ định y tế rõ ràng.

Nanh sữa và mọc răng là hai hiện tượng hoàn toàn khác nhau về bản chất, thời điểm xuất hiện và cách xử trí. Nanh sữa là tổn thương lành tính, thường tự biến mất, trong khi mọc răng là một quá trình sinh lý tất yếu trong quá trình phát triển của trẻ. Việc hiểu đúng giúp cha mẹ chăm sóc con an toàn, tránh can thiệp không cần thiết và kịp thời đưa trẻ đi khám khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường.