Răng mọc lẫy ở trẻ là gì? Nguyên nhân và cách xử lý

Quá trình thay răng ở trẻ là một giai đoạn phát triển tự nhiên nhưng có thể khiến nhiều bậc phụ huynh lo lắng khi răng vĩnh viễn không mọc đúng vị trí. Răng mọc lẫy ở trẻ là tình trạng răng vĩnh viễn mọc lệch phía trong hoặc phía ngoài hàng răng sữa, thường gặp khi răng sữa chưa rụng hoặc không tạo đủ khoảng trống cho răng mới mọc lên.

Răng mọc lẫy ở trẻ là gì?

Răng mọc lẫy, hay còn được gọi là "răng cá mập", là tình trạng răng vĩnh viễn đã mọc lên trong khi răng sữa tương ứng tại vị trí đó vẫn chưa rụng. Điều này tạo ra một hình ảnh hai hàng răng song song tồn tại trên cung hàm của trẻ.

Hiện tượng răng mọc lẫy ở trẻ xảy ra phổ biến nhất ở nhóm răng cửa hàm dưới, thường trong giai đoạn từ 5 - 7 tuổi. Mặc dù có thể gây lo lắng cho phụ huynh, nhưng trong nhiều trường hợp, đây là một phần bình thường của quá trình phát triển răng và có thể tự điều chỉnh.

Nguyên nhân khiến trẻ bị răng mọc lẫy

Có nhiều yếu tố có thể dẫn đến tình trạng răng mọc lẫy ở trẻ nhỏ. Việc hiểu rõ các nguyên nhân này sẽ giúp cha mẹ có cái nhìn đúng đắn và cách xử trí phù hợp.

• Răng sữa chưa rụng đúng thời điểm: Đây là nguyên nhân phổ biến nhất. Thông thường, khi răng vĩnh viễn bắt đầu mọc lên, nó sẽ làm tiêu chân răng sữa phía trên, khiến răng sữa lung lay và rụng đi. Tuy nhiên, đôi khi quá trình tiêu chân răng không diễn ra hoàn toàn, làm răng sữa bám chắc trên nướu, buộc răng vĩnh viễn phải tìm đường khác để trồi lên.
• Hướng mọc của mầm răng vĩnh viễn bị lệch: Mầm răng vĩnh viễn nằm sai vị trí trong xương hàm có thể khiến nó mọc lệch vào trong (phía lưỡi) hoặc ra ngoài (phía môi), không tác động được vào chân răng sữa.
• Cung hàm của trẻ quá hẹp: Kích thước của răng vĩnh viễn thường lớn hơn răng sữa. Nếu cung hàm của trẻ không đủ rộng, các răng vĩnh viễn sẽ không có đủ không gian để sắp xếp ngay ngắn, dẫn đến tình trạng mọc chen chúc, lệch lạc.
• Do yếu tố di truyền: Kích thước và cấu trúc xương hàm, cũng như xu hướng mọc răng, có thể được di truyền từ cha mẹ. Nếu trong gia đình có người từng bị răng mọc lẫy, trẻ cũng có nguy cơ gặp phải tình trạng tương tự.
• Chế độ dinh dưỡng: Chế độ ăn thiếu các thực phẩm cứng, dai khiến cơ hàm của trẻ ít hoạt động, xương hàm phát triển kém và răng sữa chậm rụng hơn.

Răng mọc lẫy có ảnh hưởng gì không?

Mặc dù thường không phải là một vấn đề nghiêm trọng, nhưng nếu tình trạng răng mọc lẫy kéo dài mà không được can thiệp, nó có thể dẫn đến một số ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe răng miệng của trẻ.

Đầu tiên, việc có hai hàng răng khiến việc vệ sinh trở nên khó khăn hơn. Thức ăn thừa và mảng bám dễ dàng bị kẹt lại ở kẽ giữa hai răng, tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển, làm tăng nguy cơ sâu răng và viêm nướu.

Về lâu dài, tình trạng này có thể gây ra sự sắp xếp lệch lạc cho các răng vĩnh viễn khác, ảnh hưởng đến khớp cắn của trẻ. Một khớp cắn không chuẩn có thể gây khó khăn trong việc ăn nhai và các vấn đề về khớp thái dương hàm sau này. Ngoài ra, hàm răng không đều còn ảnh hưởng đến thẩm mỹ, có thể làm trẻ mất tự tin khi giao tiếp.

Răng mọc lẫy ở trẻ xử lý như thế nào?

Cách xử lý tình trạng răng mọc lẫy ở trẻ phụ thuộc vào từng trường hợp cụ thể. Trong nhiều tình huống, cha mẹ chỉ cần kiên nhẫn theo dõi.

Khi răng vĩnh viễn mới nhú lên, hãy kiểm tra xem chiếc răng sữa tương ứng đã lung lay hay chưa. Nếu răng sữa đã lung lay, hãy khuyến khích trẻ ăn các loại trái cây cứng như táo, ổi và tự dùng lưỡi đẩy nhẹ vào răng để kích thích răng rụng tự nhiên. Thông thường, sau khi răng sữa rụng, lưỡi sẽ dần đẩy răng vĩnh viễn vào đúng vị trí trên cung hàm trong vài tuần đến vài tháng.

Tuy nhiên, nếu sau khoảng 2 - 3 tháng mà răng sữa vẫn đứng yên, không hề có dấu hiệu lung lay trong khi răng vĩnh viễn đã mọc lên được một nửa, cha mẹ nên đưa trẻ đến gặp nha sĩ. Nha sĩ sẽ thăm khám và có thể chỉ định nhổ bỏ chiếc răng sữa cứng đầu này để tạo khoảng trống cần thiết cho răng vĩnh viễn di chuyển vào đúng vị trí.

Khi nào cần đưa trẻ đi khám nha khoa?

Cha mẹ nên chủ động đưa trẻ đến gặp nha sĩ nếu nhận thấy một trong những dấu hiệu sau đây để được tư vấn và can thiệp kịp thời, tránh các biến chứng không mong muốn:

• Răng vĩnh viễn đã mọc lên được hơn 2 tháng nhưng răng sữa vẫn không có dấu hiệu lung lay.
• Răng vĩnh viễn đã mọc cao gần bằng các răng khác trên cung hàm mà răng sữa vẫn chưa rụng.
• Trẻ cảm thấy đau, sưng nướu hoặc khó chịu ở vùng răng mọc lẫy, ảnh hưởng đến việc ăn uống.
• Răng mọc lẫy xuất hiện ở nhóm răng hàm trên, vì các răng này thường có xu hướng tự điều chỉnh vị trí kém hơn so với răng hàm dưới.
• Cha mẹ cảm thấy lo lắng hoặc không chắc chắn về tình trạng răng miệng của con.

Tình trạng răng mọc lẫy ở trẻ là một cột mốc trong quá trình phát triển. Bằng cách quan sát cẩn thận, chăm sóc răng miệng đúng cách và thăm khám nha khoa định kỳ, cha mẹ hoàn toàn có thể giúp con vượt qua giai đoạn này một cách nhẹ nhàng, đặt nền tảng cho một hàm răng vĩnh viễn đều đẹp và khỏe mạnh trong tương lai.