Những loại thuốc dị ứng thời tiết và cách dùng an toàn, hiệu quả

Dị ứng thời tiết là cách gọi phổ biến cho tình trạng các triệu chứng dị ứng hoặc viêm mũi xuất hiện, tái phát hay trở nên rõ hơn khi thời tiết, nhiệt độ, độ ẩm hoặc các tác nhân trong môi trường thay đổi. Không phải trường hợp nào cũng cần dùng thuốc và việc lựa chọn thuốc dị ứng thời tiết nên dựa trên triệu chứng thực tế, độ tuổi, bệnh nền cũng như các thuốc đang sử dụng.

Dấu hiệu nhận biết dị ứng thời tiết thường gặp

Các biểu hiện có thể xuất hiện ở đường hô hấp, mắt hoặc da. Một người không nhất thiết gặp tất cả triệu chứng cùng lúc.

• Hắt hơi, ngứa mũi: Có thể hắt hơi thành từng đợt, kèm cảm giác ngứa hoặc khó chịu trong mũi.
• Sổ mũi: Dịch mũi thường trong và có thể xuất hiện nhiều khi tiếp xúc với tác nhân kích thích.
• Nghẹt mũi: Niêm mạc mũi sưng khiến người bệnh cảm thấy khó thở qua mũi.
• Ngứa, chảy nước mắt: Một số trường hợp có biểu hiện dị ứng ở mắt đi kèm triệu chứng tại mũi.
• Ngứa da, nổi mề đay: Trên da có thể xuất hiện các vùng sẩn phù, ngứa và thay đổi vị trí theo thời gian.
• Da khô, đỏ hoặc kích ứng: Thời tiết lạnh, nóng hoặc khô có thể làm một số bệnh da như viêm da cơ địa dễ bùng phát hơn.
• Ho hoặc khó chịu đường hô hấp: Nếu triệu chứng đi kèm khò khè hoặc khó thở, đặc biệt ở người có bệnh hen, cần được đánh giá y tế thay vì chỉ tự dùng thuốc dị ứng.

Những loại thuốc dị ứng thời tiết giúp điều trị triệu chứng

Không có một loại thuốc phù hợp với mọi biểu hiện của dị ứng thời tiết. Thuốc kháng histamin thường được dùng cho hắt hơi, ngứa, chảy mũi hoặc mề đay; thuốc dùng tại mũi có thể phù hợp hơn khi triệu chứng tập trung ở mũi; còn tổn thương da cần được đánh giá riêng.

Thuốc kháng histamin dạng uống

Thuốc kháng histamin làm giảm tác động của histamin - một chất tham gia vào phản ứng dị ứng. Nhóm này thường được sử dụng để giảm hắt hơi, ngứa mũi, chảy nước mũi và mề đay.

Một số hoạt chất thường gặp gồm cetirizine, loratadine, fexofenadine và chlorpheniramine. Khả năng gây buồn ngủ khác nhau giữa từng loại. Các thuốc kháng histamin thế hệ mới như cetirizine, loratadine hoặc fexofenadine nhìn chung ít gây buồn ngủ hơn một số thuốc thế hệ cũ, nhưng người sử dụng vẫn có thể cảm thấy buồn ngủ hoặc chóng mặt.

Vì vậy, cần đọc hướng dẫn của từng thuốc và thận trọng với những hoạt động đòi hỏi sự tỉnh táo nếu thuốc khiến bạn buồn ngủ.

Thuốc giúp thông mũi

Thuốc thông mũi có tác dụng làm giảm tình trạng sưng ở niêm mạc mũi, từ đó giúp cải thiện nghẹt mũi trong một số trường hợp. Tuy nhiên, nhóm thuốc này không phù hợp với tất cả mọi người. Một số thuốc thông mũi đường uống có thể ảnh hưởng đến huyết áp hoặc gây hồi hộp, bồn chồn. Người có bệnh tim mạch, tăng huyết áp, glaucoma hoặc đang sử dụng thuốc khác nên hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi dùng.

Thuốc xịt thông mũi cũng không nên được sử dụng kéo dài tùy ý vì có thể gây nghẹt mũi trở lại hoặc làm tình trạng nghẹt nặng hơn sau khi ngừng thuốc.

Thuốc xịt giúp giảm ngứa, sổ mũi

Khi các biểu hiện tập trung chủ yếu ở mũi, bác sĩ hoặc dược sĩ có thể cân nhắc thuốc xịt mũi phù hợp. Các lựa chọn thường gặp trong điều trị viêm mũi dị ứng gồm thuốc kháng histamin dạng xịt và corticosteroid xịt mũi.

Corticosteroid xịt mũi có tác dụng kiểm soát tình trạng viêm tại niêm mạc mũi và có thể giúp giảm nghẹt, ngứa, hắt hơi hoặc chảy mũi. Hiệu quả của nhóm này phụ thuộc vào việc sử dụng đúng kỹ thuật và đều đặn theo hướng dẫn. Không nên nhầm corticosteroid xịt mũi với thuốc xịt thông mũi co mạch vì cách sử dụng và những lưu ý an toàn của hai nhóm khác nhau.

Kem bôi da

Nếu thay đổi thời tiết làm da khô, ngứa hoặc khiến viêm da cơ địa dễ bùng phát, chăm sóc da là một phần quan trọng trong kiểm soát triệu chứng. Kem hoặc thuốc mỡ dưỡng ẩm không hương liệu có thể giúp duy trì hàng rào bảo vệ da và hạn chế tình trạng khô, kích ứng.

Không nên tự coi mọi trường hợp phát ban hoặc ngứa da là dị ứng thời tiết. Nấm da, viêm da tiếp xúc, côn trùng đốt và nhiều bệnh lý khác cũng có thể gây biểu hiện tương tự.

Thuốc steroid bôi da

Corticosteroid bôi da có tác dụng giảm viêm và thường được sử dụng trong một số bệnh da viêm như viêm da cơ địa. Thuốc có nhiều mức độ tác dụng khác nhau và việc lựa chọn phụ thuộc vào vị trí tổn thương, mức độ bệnh, tuổi cũng như thời gian điều trị.

Đây không phải là loại kem nên tự bôi kéo dài hoặc dùng tùy ý trên mọi vùng da, đặc biệt ở mặt, quanh mắt hoặc các vùng da mỏng. Nếu tổn thương da tái phát nhiều lần, lan rộng hoặc không rõ nguyên nhân, bạn nên được bác sĩ đánh giá trước khi tiếp tục điều trị.

Khi cần tìm hiểu các lựa chọn điều trị, bạn có thể tham khảo danh mục thuốc dị ứng tại Nhà thuốc Long Châu, bao gồm thuốc kê đơn và không kê đơn. Với thuốc kê đơn cần có chỉ định phù hợp; người dùng nên trao đổi với dược sĩ để được hướng dẫn lựa chọn và sử dụng thuốc đúng cách.

Liệu pháp miễn dịch

Liệu pháp miễn dịch dị nguyên không phải là thuốc giảm triệu chứng để tự sử dụng khi dị ứng xuất hiện. Phương pháp này đưa cơ thể tiếp xúc có kiểm soát với dị nguyên nhằm thay đổi đáp ứng miễn dịch theo thời gian và có thể được cân nhắc ở một số người bị dị ứng đã xác định rõ tác nhân.

Liệu pháp có thể được thực hiện dưới dạng tiêm hoặc một số dạng dùng dưới lưỡi, tùy loại dị nguyên và chỉ định. Người bệnh cần được bác sĩ chuyên khoa Dị ứng - Miễn dịch đánh giá và theo dõi trong quá trình điều trị.

Cách dùng thuốc dị ứng thời tiết an toàn và hiệu quả

Dùng đúng thuốc quan trọng không kém việc chọn đúng nhóm thuốc. Một số nguyên tắc dưới đây giúp hạn chế tình trạng dùng thuốc không cần thiết hoặc gặp tác dụng không mong muốn.

Uống đúng liều, đúng thời điểm

Sử dụng thuốc theo hướng dẫn trên nhãn, tờ hướng dẫn hoặc chỉ định của bác sĩ. Không tự tăng liều khi triệu chứng chưa giảm nhanh và không kéo dài thời gian dùng thuốc kê đơn ngoài kế hoạch điều trị.

Với trẻ em, liều và dạng thuốc có thể khác người lớn. Không nên tự chia thuốc của người lớn cho trẻ khi chưa kiểm tra hướng dẫn phù hợp với độ tuổi.

Không tự ý phối hợp nhiều thuốc dị ứng

Dùng nhiều loại thuốc cùng lúc không đồng nghĩa với kiểm soát dị ứng tốt hơn. Việc phối hợp không phù hợp có thể làm tăng tác dụng phụ hoặc dẫn đến sử dụng trùng nhóm thuốc. Nếu một thuốc không kiểm soát được triệu chứng, nên hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi bổ sung thuốc khác.

Đọc kỹ thành phần để tránh dùng trùng hoạt chất

Một số sản phẩm trị cảm lạnh, nghẹt mũi hoặc dị ứng có thể chứa nhiều hoạt chất trong cùng một chế phẩm. Vì vậy, hãy kiểm tra mục thành phần thay vì chỉ nhìn tên thương mại. Điều này đặc biệt quan trọng khi bạn đang dùng đồng thời thuốc dị ứng và thuốc điều trị triệu chứng cảm lạnh.

Theo dõi tác dụng phụ thường gặp

Thuốc kháng histamin có thể gây buồn ngủ, khô miệng, chóng mặt hoặc một số tác dụng không mong muốn khác tùy hoạt chất. Thuốc thông mũi có thể gây hồi hộp, bồn chồn hoặc ảnh hưởng đến huyết áp ở một số người.

Nếu xuất hiện biểu hiện bất thường rõ rệt sau khi uống thuốc, nên ngừng các hoạt động có nguy cơ như lái xe và liên hệ nhân viên y tế để được hướng dẫn. Không tự ý ngừng hoặc thay đổi thuốc kê đơn đang điều trị bệnh khác.

Khi nào dị ứng thời tiết cần đi khám?

Phần lớn triệu chứng dị ứng nhẹ có thể được kiểm soát bằng cách hạn chế tác nhân và sử dụng thuốc phù hợp. Tuy nhiên, bạn nên đi khám khi triệu chứng kéo dài, thường xuyên tái phát, ảnh hưởng đáng kể đến giấc ngủ hoặc sinh hoạt, hoặc không cải thiện dù đã xử trí đúng cách.

Cần được đánh giá sớm nếu phát ban lan rộng, mề đay tái phát nhiều lần, tổn thương da có dấu hiệu nhiễm trùng hoặc các triệu chứng khiến bạn không chắc nguyên nhân có thực sự là dị ứng.

Nếu xuất hiện sưng nhanh ở môi, lưỡi hoặc họng, khó thở, thở khò khè rõ rệt, cảm giác nghẹn họng, khó nuốt hoặc choáng, cần tìm trợ giúp y tế khẩn cấp vì đây có thể là biểu hiện của phản ứng dị ứng nghiêm trọng.

Cách giảm dị ứng thời tiết mà không cần lạm dụng thuốc

Bên cạnh thuốc, giảm tiếp xúc với yếu tố làm triệu chứng bùng phát có thể giúp kiểm soát tình trạng dị ứng tốt hơn.

Giữ ấm khi trời lạnh

Nếu nhận thấy triệu chứng thường xuất hiện khi nhiệt độ giảm, hãy giữ ấm cơ thể và hạn chế thay đổi nhiệt độ quá đột ngột. Khăn quàng hoặc trang phục phù hợp cũng giúp giảm cảm giác khó chịu khi tiếp xúc với không khí lạnh.

Đeo khẩu trang khi ra ngoài

Khẩu trang có thể giúp hạn chế tiếp xúc trực tiếp với bụi và một phần các tác nhân trong không khí. Nếu biết mình nhạy cảm với phấn hoa hoặc bụi, nên hạn chế tiếp xúc với tác nhân đã xác định khi có thể.

Vệ sinh mũi bằng nước muối sinh lý

Dung dịch nước muối có thể hỗ trợ làm sạch chất nhầy và các tác nhân kích thích trong mũi. Nên sử dụng sản phẩm phù hợp và giữ dụng cụ vệ sinh mũi sạch sẽ.

Nếu thực hiện rửa mũi bằng dụng cụ chuyên dụng, cần sử dụng nguồn nước an toàn theo hướng dẫn của nhân viên y tế hoặc hướng dẫn của sản phẩm, không tùy tiện dùng nước chưa được xử lý phù hợp.

Hạn chế bụi, nấm mốc trong nhà

Bụi nhà, mạt bụi và nấm mốc có thể liên quan đến triệu chứng viêm mũi dị ứng ở người nhạy cảm. Giữ không gian sống thông thoáng, xử lý những vị trí ẩm mốc và vệ sinh nơi ở thường xuyên có thể giúp giảm tiếp xúc.

Nếu chưa xác định được tác nhân gây dị ứng, không nhất thiết phải loại bỏ hàng loạt thực phẩm hoặc thay đổi môi trường sống quá mức. Bác sĩ chuyên khoa có thể đánh giá và chỉ định xét nghiệm dị ứng khi cần.

Tăng cường giấc ngủ và dinh dưỡng

Ngủ đủ và duy trì chế độ ăn đa dạng, cân bằng giúp hỗ trợ sức khỏe tổng thể. Tuy nhiên, thực phẩm hoặc vitamin không thể thay thế thuốc điều trị khi người bệnh thực sự cần kiểm soát phản ứng dị ứng.

Không nên tự kiêng nhiều loại thực phẩm chỉ vì đang bị mề đay hoặc ngứa nếu chưa xác định được mối liên quan.

Những câu hỏi thắc mắc thường gặp

Dưới đây là một số vấn đề thường được quan tâm khi lựa chọn và sử dụng thuốc cho các triệu chứng được gọi chung là dị ứng thời tiết.

Thuốc dị ứng thời tiết có cần uống hằng ngày không?

Không phải lúc nào cũng cần. Tần suất sử dụng phụ thuộc vào loại thuốc, nguyên nhân và mức độ triệu chứng. Người chỉ thỉnh thoảng xuất hiện triệu chứng có thể có cách điều trị khác với người bị viêm mũi dị ứng kéo dài. Nếu phải dùng thuốc thường xuyên hoặc liên tục trong thời gian dài, nên trao đổi với bác sĩ để xác định nguyên nhân và xây dựng kế hoạch kiểm soát phù hợp.

Dị ứng thời tiết nổi mề đay uống thuốc gì?

Thuốc kháng histamin là nhóm thường được sử dụng để kiểm soát triệu chứng mề đay. Tuy nhiên, lựa chọn thuốc cần xem xét độ tuổi, tình trạng sức khỏe, thuốc đang sử dụng và khả năng gây buồn ngủ.

Mề đay tái phát thường xuyên hoặc kéo dài cần được đánh giá thay vì liên tục tự mua thuốc. Nếu mề đay đi kèm sưng môi, lưỡi, họng hoặc khó thở, cần tìm trợ giúp y tế khẩn cấp.

Thuốc dị ứng thời tiết có gây buồn ngủ không?

Có thể. Một số thuốc kháng histamin thế hệ cũ có khả năng gây buồn ngủ rõ hơn. Các thuốc được xếp vào nhóm ít gây buồn ngủ vẫn có thể khiến một số người cảm thấy buồn ngủ hoặc chóng mặt.

Trong lần đầu sử dụng, nên theo dõi phản ứng của cơ thể và đọc kỹ cảnh báo trên nhãn thuốc. Nếu cảm thấy buồn ngủ, không nên thực hiện những công việc đòi hỏi sự tỉnh táo.

Có nên tự mua thuốc dị ứng thời tiết ở nhà thuốc không?

Một số thuốc điều trị dị ứng là thuốc không kê đơn và có thể được mua tại nhà thuốc. Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa mọi loại thuốc dị ứng đều phù hợp để tự sử dụng.

Bạn nên cung cấp cho dược sĩ thông tin về triệu chứng, tuổi, bệnh nền, tiền sử dị ứng và các thuốc đang dùng. Thuốc kê đơn chỉ nên sử dụng khi có chỉ định hợp lệ. Trẻ em, phụ nữ mang thai hoặc cho con bú và người có bệnh mạn tính cần đặc biệt thận trọng.

Dị ứng thời tiết bao lâu thì khỏi?

Không có một khoảng thời gian cố định cho tất cả mọi người. Thời gian triệu chứng tồn tại phụ thuộc vào tác nhân, mức độ tiếp xúc, loại bệnh dị ứng và khả năng kiểm soát nguyên nhân.

Một đợt triệu chứng có thể giảm khi tác nhân không còn hiện diện hoặc sau khi được điều trị phù hợp. Ngược lại, viêm mũi dị ứng, mề đay hoặc viêm da cơ địa có thể tái phát nếu người bệnh tiếp tục tiếp xúc với yếu tố kích thích. Nếu tình trạng kéo dài hoặc liên tục tái diễn, nên đi khám để xác định chính xác nguyên nhân.

Thuốc dị ứng thời tiết có nhiều nhóm và mỗi nhóm giải quyết những triệu chứng khác nhau. Thuốc kháng histamin có thể phù hợp với hắt hơi, ngứa hoặc mề đay, trong khi thuốc dùng tại mũi và thuốc bôi da có chỉ định riêng. Vì vậy, lựa chọn thuốc nên dựa trên biểu hiện thực tế thay vì sử dụng một loại thuốc cho mọi tình trạng được gọi chung là “dị ứng thời tiết”.

Bên cạnh dùng thuốc đúng hướng dẫn, hạn chế tác nhân kích thích và theo dõi diễn biến triệu chứng là những bước quan trọng. Nếu triệu chứng tái phát thường xuyên, không đáp ứng điều trị hoặc xuất hiện khó thở, phù vùng miệng - họng và các dấu hiệu bất thường nghiêm trọng, cần được nhân viên y tế đánh giá kịp thời.