Trẻ sơ sinh hắt xì có phải bị lạnh không? Khi nào cần đi khám?

Nhiều cha mẹ cảm thấy lo lắng khi thấy trẻ sơ sinh liên tục hắt xì và vội vàng ủ ấm hoặc dùng thuốc. Tuy nhiên, thực tế hiện tượng này không phải lúc nào cũng đáng ngại. Vậy trẻ sơ sinh hắt xì có phải do bị lạnh không? Khi nào đây là phản xạ sinh lý bình thường và khi nào là dấu hiệu cảnh báo cần đưa trẻ đi khám?

Trẻ sơ sinh hắt xì có phải bị lạnh không?

Vậy trẻ sơ sinh hắt xì có phải bị lạnh không? Câu trả lời là “có” trong nhiều trường hợp, đặc biệt khi cơ thể bé phản ứng với nhiệt độ thấp hoặc gió lạnh. Khi tiếp xúc với môi trường lạnh đột ngột, niêm mạc mũi của trẻ nhạy cảm sẽ kích thích phản xạ hắt xì để bảo vệ đường hô hấp. Tuy nhiên, còn có nhiều nguyên nhân khiến trẻ sơ sinh hắt xì mà không liên quan đến bị lạnh như:

Trẻ sơ sinh hắt xì phản xạ

Hắt xì ở trẻ sơ sinh có thể là một phản xạ bảo vệ tự nhiên của cơ thể, giúp tống các dị vật như bụi, dịch nhầy hoặc tác nhân kích thích ra khỏi đường mũi - hô hấp. Do đường mũi của trẻ sơ sinh còn rất hẹp và niêm mạc mũi nhạy cảm, chỉ cần một kích thích nhỏ từ môi trường cũng có thể khiến trẻ hắt xì. Không khí khô, mùi lạ, sữa trào ngược lên mũi sau khi bú hoặc dịch nhầy còn sót lại trong mũi đều có thể kích thích niêm mạc mũi non nớt của trẻ, gây phản xạ hắt xì.

Trẻ sơ sinh hắt xì nhiều do bệnh lý hô hấp

Trẻ sơ sinh có thể bị hắt xì nhiều do mắc các bệnh lý đường hô hấp như:

• Viêm mũi dị ứng: Trẻ bị viêm mũi dị ứng dễ hắt xì liên tục khi tiếp xúc với các dị nguyên như bụi, phấn hoa hoặc lông thú. Khi mắc bệnh này, niêm mạc mũi của trẻ nhạy cảm phản ứng mạnh, dẫn đến hiện tượng hắt xì để loại bỏ tác nhân gây kích thích.
• Viêm mũi do kích thích: Khói thuốc, mùi hóa chất hoặc không khí quá khô/lạnh có thể kích thích niêm mạc mũi. Phản xạ hắt xì xuất hiện nhằm bảo vệ đường hô hấp của trẻ khỏi các tác nhân này.
• Nhiễm trùng hô hấp trên ở trẻ: Virus hoặc vi khuẩn gây viêm họng, viêm mũi khiến trẻ hắt xì để loại bỏ dịch nhầy và vi sinh vật ra khỏi mũi. Đây là cách cơ thể trẻ phản ứng với sự xâm nhập của tác nhân gây bệnh.
• Trào ngược dạ dày thực quản (GERD): Dịch dạ dày trào ngược lên cổ họng và mũi kích thích niêm mạc hô hấp. Hắt xì xảy ra như một phản xạ để bảo vệ đường thở khỏi chất kích thích này.

Khi nào trẻ sơ sinh hắt xì có thể liên quan đến bị lạnh?

Có nhiều nguyên nhân trẻ sơ sinh bị hắt hơi, trong đó một số trường hợp có thể liên quan đến việc bé bị lạnh như:

• Tiếp xúc với nhiệt độ thấp đột ngột: Khi người lớn đưa bé ra ngoài trời lạnh hoặc để phòng điều hòa quá lạnh, trẻ có thể hắt xì để phản ứng với thay đổi nhiệt độ.
• Gió lùa trực tiếp vào mũi: Không khí lạnh thổi vào mũi trẻ khiến niêm mạc mũi nhạy cảm phản xạ hắt xì.
• Mặc quần áo không đủ ấm: Trẻ sơ sinh cơ thể nhỏ, khả năng giữ nhiệt kém, nên nếu không được giữ ấm đầy đủ, trẻ có thể bị lạnh và có biểu hiện hắt xì.
• Thời tiết chuyển mùa: Khi nhiệt độ thay đổi nhanh, sức đề kháng của bé còn yếu, hắt xì có thể là dấu hiệu cơ thể phản ứng với lạnh.
• Tiếp xúc với bề mặt lạnh: Ví dụ như nằm trên nệm, chăn lạnh, nền nhà lạnh cũng có thể khiến trẻ hắt xì để bảo vệ đường hô hấp.

Để phân biệt trẻ sơ sinh hắt xì có phải bị lạnh không hay chỉ là hắt xì sinh lý, cha mẹ cần chú ý đến tần suất và thời gian kéo dài của triệu chứng. Hắt xì sinh lý thường xảy ra rải rác, không kéo dài và nhanh chóng hết mà không kèm dấu hiệu bất thường. Ngược lại, hắt xì do lạnh thường xuất hiện liên tục hơn trong ngày, trẻ sơ sinh bị sổ mũi, hắt hơi cùng lúc. Ngoài ra, cần theo dõi các triệu chứng toàn thân như sốt, quấy khóc, bú kém hoặc ngủ không yên,…

Khi nào cần đưa trẻ sơ sinh đi khám?

Trẻ sơ sinh hắt xì có phải bị lạnh không còn tùy từng trường hợp cụ thể. Cha mẹ nên theo dõi các dấu hiệu bất thường khác để cho trẻ đi khám nếu cần.

• Cha mẹ cần đưa trẻ sơ sinh đi khám ngay nếu bé hắt xì kèm theo sốt từ 38°C trở lên, đặc biệt ở trẻ dưới 3 tháng tuổi, vì đây có thể là dấu hiệu của nhiễm trùng nghiêm trọng.
• Các biểu hiện khò khè, thở nhanh, rút lõm lồng ngực cho thấy trẻ đang gặp khó khăn về hô hấp và cần được đánh giá y tế khẩn cấp.
• Trường hợp trẻ bú kém rõ rệt, nôn trớ nhiều, lơ mơ hoặc li bì cũng là những dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm, không nên chậm trễ trong việc thăm khám.
• Ngay cả khi không có dấu hiệu cấp cứu, cha mẹ vẫn nên đưa trẻ đi khám sớm nếu tình trạng hắt xì liên tục kéo dài nhiều ngày nhưng không cải thiện, hoặc ngày càng xuất hiện thường xuyên hơn.

Việc thăm khám sớm giúp bác sĩ xác định nguyên nhân chính xác và tư vấn cách chăm sóc phù hợp, đảm bảo an toàn cho sức khỏe của trẻ.

Cách chăm sóc trẻ sơ sinh khi hắt xì tại nhà

Trẻ sơ sinh hắt xì có phải bị lạnh không đến đây bạn đã biết. Vậy nếu xác định được trẻ hắt xì do bị lạnh, cha mẹ nên làm gì?

Giữ ấm đúng cách, tránh ủ quá kín

Khi trẻ sơ sinh hắt xì, cha mẹ cần giữ ấm cho bé đúng cách thay vì ủ quá kín, vì việc mặc quá nhiều lớp áo có thể khiến trẻ bí bách và đổ mồ hôi ngược. Nhiệt độ phòng nên được duy trì ở mức khoảng 26 - 28°C, phù hợp với khả năng điều hòa thân nhiệt còn non nớt của trẻ. Đồng thời, cần tránh gió lùa và hạn chế thay đổi nhiệt độ đột ngột để không làm kích thích đường hô hấp của bé.

Vệ sinh mũi cho trẻ đúng cách

Vệ sinh mũi cho trẻ sơ sinh đúng cách giúp giảm kích thích niêm mạc và hạn chế tình trạng hắt xì kéo dài. Cha mẹ có thể nhỏ nước muối sinh lý với liều lượng phù hợp, thường là 1 - 2 giọt mỗi bên mũi, vào những thời điểm cần thiết như trước khi bú hoặc trước khi ngủ. Cha mẹ không nên tự ý hút mũi sâu, dùng dụng cụ thô bạo hoặc thuốc xịt mũi khi chưa có chỉ định của bác sĩ, vì có thể làm tổn thương niêm mạc mũi non nớt của trẻ.

Tạo môi trường sống an toàn cho trẻ

Một môi trường sống sạch và an toàn đóng vai trò quan trọng trong việc hạn chế hắt xì và các vấn đề hô hấp ở trẻ sơ sinh. Phòng ở của trẻ cần được giữ thông thoáng, sạch sẽ, tránh khói thuốc lá, bụi bẩn và mùi hóa chất mạnh. Ngoài ra, cha mẹ nên đảm bảo độ ẩm không khí phù hợp, tránh để không khí quá khô hoặc quá ẩm, giúp niêm mạc mũi của trẻ luôn được bảo vệ và giảm nguy cơ kích ứng.

Trẻ sơ sinh hắt xì có phải bị lạnh không? Phần lớn trường hợp trẻ sơ sinh hắt xì là phản xạ sinh lý giúp làm sạch đường hô hấp, không hẳn do bé bị lạnh. Tuy nhiên, nếu hắt xì kèm theo các dấu hiệu bất thường như sốt, ho, thở khò khè hay bú kém, cha mẹ cần đưa trẻ đi khám sớm để bác sĩ hướng dẫn xử trí kịp thời, đảm bảo an toàn cho sức khỏe của bé.