Uốn ván có nguy hiểm không? Biến chứng uốn ván thường gặp

Không giống nhiều bệnh truyền nhiễm khác, uốn ván không lây từ người sang người nhưng lại được xếp vào nhóm bệnh có tỷ lệ tử vong cao nếu điều trị muộn. Vi khuẩn uốn ván có thể xâm nhập qua những vết thương rất nhỏ và âm thầm gây ra các biến chứng nặng nề cho cơ thể. Do đó, việc tìm hiểu mức độ nguy hiểm của bệnh uốn ván cũng như các biến chứng thường gặp đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ sức khỏe bản thân và cộng đồng.

Nhiễm trùng uốn ván có nguy hiểm không​?

Nhiễm trùng uốn ván là một bệnh lý vô cùng nguy hiểm và có thể đe dọa tính mạng nếu không được phát hiện, xử trí kịp thời. Để hiểu rõ mức độ nghiêm trọng của bệnh, trước hết cần nắm được bản chất của uốn ván.

Uốn ván (còn gọi là phong đòn gánh) là bệnh nhiễm trùng cấp tính do ngoại độc tố uốn ván được tiết ra từ vi khuẩn Clostridium tetani. Vi khuẩn này phát triển mạnh trong điều kiện yếm khí, thường xuất hiện tại các vết thương hở, vết đâm sâu, trầy xước, bỏng, vết thương do kim loại gỉ hoặc dụng cụ y tế không được tiệt trùng đúng cách. Đáng lo ngại là bào tử uốn ván có khả năng tồn tại nhiều năm trong môi trường, đặc biệt trong đất, phân động vật, bùn và có sức đề kháng cao với nhiệt độ cũng như nhiều chất sát khuẩn thông thường.

Khi xâm nhập vào cơ thể qua da bị tổn thương, bào tử vi khuẩn sẽ chuyển sang dạng hoạt động và giải phóng độc tố vào máu. Độc tố này tác động trực tiếp lên hệ thần kinh trung ương và hệ cơ, gây ra các triệu chứng đặc trưng như co cứng hàm, co thắt cơ toàn thân, khó thở, rối loạn thần kinh thực vật và các cơn co giật dữ dội. Nếu không được điều trị tích cực, người bệnh có thể tử vong do suy hô hấp, rối loạn tim mạch hoặc ngừng tim. Bệnh uốn ván có thể xảy ra quanh năm và không mang tính mùa vụ rõ rệt.

Chính vì mức độ nguy hiểm đó, tiêm ngừa vắc xin uốn ván, đặc biệt cho phụ nữ trong độ tuổi sinh sản và trong thai kỳ, được xem là biện pháp phòng bệnh hiệu quả và bền vững nhất. Kháng thể được tạo ra từ cơ thể mẹ không chỉ bảo vệ người mẹ trong quá trình sinh nở mà còn truyền sang thai nhi, giúp phòng ngừa uốn ván sơ sinh, một trong những nguyên nhân tử vong hàng đầu ở trẻ nhỏ.

Biến chứng uốn ván thường gặp

Uốn ván là bệnh nhiễm trùng nguy hiểm, có diễn tiến nhanh và để lại nhiều biến chứng nghiêm trọng nếu không được điều trị kịp thời và đúng cách. Các biến chứng của uốn ván không chỉ ảnh hưởng đến một cơ quan riêng lẻ mà có thể tác động toàn thân, đe dọa trực tiếp đến tính mạng người bệnh.

Suy hô hấp

Suy hô hấp là nguyên nhân tử vong hàng đầu ở bệnh nhân uốn ván. Tình trạng này xảy ra khi các cơ hô hấp, cơ cổ và cơ bụng bị co cứng dữ dội, kèm theo co thắt thanh quản, khiến người bệnh không thể hít thở bình thường. Trong những cơn co giật toàn thân, đường thở có thể bị tắc nghẽn hoàn toàn nếu không được hỗ trợ hô hấp kịp thời.

Co thắt và cứng cơ toàn thân

Đây là biến chứng điển hình và dễ nhận biết nhất của uốn ván. Các cơn co cứng cơ xuất hiện liên tục, gây đau đớn dữ dội và khiến người bệnh khó vận động, khó ăn uống, thậm chí không thể nói hay thở. Khi co thắt lan rộng, nguy cơ ngừng thở và suy đa cơ quan tăng cao.

Biến chứng tim mạch

Uốn ván có thể gây rối loạn hoạt động của tim mạch, biểu hiện bằng hạ huyết áp, nhịp tim chậm hoặc loạn nhịp tim. Trong một số trường hợp nặng, người bệnh có thể bị ngừng tim đột ngột, đặc biệt khi các cơn co thắt xảy ra liên tục và kéo dài.

Rối loạn thần kinh thực vật

Người bệnh uốn ván thường gặp rối loạn hệ thần kinh thực vật với các biểu hiện như huyết áp dao động thất thường, tim đập nhanh, loạn nhịp, sốt cao, vã mồ hôi nhiều và nhịp thở phản xạ tăng quá mức. Những rối loạn này khiến việc kiểm soát bệnh trở nên khó khăn và làm tăng nguy cơ tử vong.

Huyết khối tắc mạch và rạn da

Nằm bất động lâu ngày cùng tình trạng tăng đông máu có thể dẫn đến hình thành cục máu đông. Nếu huyết khối di chuyển lên phổi sẽ gây thuyên tắc phổi – một biến chứng nguy hiểm, có thể gây tử vong nhanh chóng nếu không được xử trí kịp thời.

Biến chứng xương khớp

Các cơn co thắt hoặc co giật mạnh toàn thân có thể gây gãy xương cột sống, gãy xương chi hoặc rách cơ. Đây là biến chứng thường gặp ở bệnh nhân uốn ván nặng, đặc biệt là người lớn tuổi hoặc có nền xương yếu.

Viêm phổi

Do co thắt cơ và rối loạn nuốt, người bệnh có nguy cơ hít phải dịch hoặc thức ăn vào đường hô hấp, gây viêm phổi hít. Đây là biến chứng phổ biến, làm nặng thêm tình trạng suy hô hấp.

Nhiễm trùng thứ phát

Việc nằm viện kéo dài khiến bệnh nhân dễ mắc các nhiễm trùng bệnh viện như nhiễm trùng máu, nhiễm trùng đường tiết niệu do đặt ống thông, loét da do tỳ đè. Những nhiễm trùng này làm kéo dài thời gian điều trị và tăng nguy cơ biến chứng nặng.

Suy thận cấp

Co thắt cơ nghiêm trọng có thể làm phá hủy cơ xương, giải phóng protein vào máu và nước tiểu, gây suy thận cấp. Nếu không được điều trị kịp thời, suy thận có thể đe dọa tính mạng người bệnh.

Những biến chứng trên cho thấy uốn ván không phải là bệnh có thể xem nhẹ. Phòng ngừa bằng tiêm vắc xin đầy đủ và xử trí sớm khi có vết thương là biện pháp quan trọng nhất để bảo vệ sức khỏe và tính mạng.

Các biểu hiện khi bị nhiễm trùng uốn ván

Khi không may nhiễm vi khuẩn uốn ván, các triệu chứng thường không xuất hiện ngay mà diễn tiến sau một thời gian ủ bệnh, trung bình từ vài ngày đến vài tuần. Bệnh tiến triển theo từng giai đoạn, biểu hiện tăng dần từ nhẹ đến nặng. Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, uốn ván có thể gây tổn thương nghiêm trọng và đe dọa trực tiếp đến tính mạng. Các biểu hiện thường gặp bao gồm:

Sốt nhẹ, mệt mỏi toàn thân

Sau khoảng 5 ngày kể từ khi vi khuẩn xâm nhập, người bệnh thường bắt đầu sốt nhẹ, cảm giác uể oải, mệt mỏi kéo dài, ăn uống kém. Đây là những dấu hiệu sớm nhưng dễ bị nhầm lẫn với các bệnh nhiễm trùng thông thường.

Cứng hàm và khó há miệng

Một trong những triệu chứng đặc trưng nhất của uốn ván là tình trạng cứng cơ hàm. Người bệnh cảm thấy khó há miệng, nói chuyện khó khăn, đau vùng mặt và đầu, biểu hiện này còn được gọi là “khóa hàm”.

Cứng và đau các cơ cổ, lưng, vai

Các nhóm cơ ở cổ, vai và lưng dần trở nên căng cứng, đau nhức, hạn chế vận động. Người bệnh có thể cảm thấy cổ và lưng bị kéo căng liên tục, gây khó chịu rõ rệt.

Co thắt cơ từng cơn hoặc toàn thân

Khi bệnh tiến triển nặng hơn, các cơn co thắt cơ xuất hiện thường xuyên và dữ dội. Cơ thể có thể co giật toàn thân, cong cứng người, gây đau đớn dữ dội và ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh hoạt.

Ra nhiều mồ hôi, mất nước

Sốt kéo dài kèm co cứng cơ khiến người bệnh ra mồ hôi nhiều, dễ dẫn đến mất nước, khô miệng và suy kiệt nhanh chóng nếu không được bù nước đầy đủ.

Rối loạn tiểu tiện và đại tiện

Một số trường hợp xuất hiện tình trạng tiểu tiện, đại tiện nhiều lần hoặc mất kiểm soát do rối loạn thần kinh thực vật, khiến cơ thể nhanh chóng suy nhược.

Khó thở, thở yếu hoặc nghẹt thở

Ở giai đoạn nặng, các cơ hô hấp bị co cứng làm người bệnh thở khó, thở nông, thậm chí ngừng thở, dẫn đến suy hô hấp nguy hiểm.

Khóa hàm hoàn toàn và kiệt sức

Nếu không được điều trị, tình trạng khóa hàm trở nên nghiêm trọng hơn, người bệnh không thể ăn uống, cơ thể suy kiệt nhanh chóng.

Nguy cơ gãy xương do co cứng cơ

Co thắt mạnh và kéo dài khiến xương trở nên dễ tổn thương. Chỉ một va chạm nhẹ hoặc cơn co giật mạnh cũng có thể gây gãy xương, đặc biệt ở cột sống và các xương lớn.

Những biểu hiện trên cho thấy uốn ván là bệnh lý cực kỳ nguy hiểm. Khi có vết thương nghi ngờ nhiễm bẩn kèm các dấu hiệu bất thường, người bệnh cần đi khám và xử trí y tế ngay để tránh biến chứng nặng và tử vong.

Biện pháp ngăn ngừa bệnh uốn ván

Uốn ván là bệnh lý nguy hiểm, quá trình điều trị kéo dài, phức tạp và tốn kém, trong khi hiệu quả vẫn không thể đảm bảo tuyệt đối ở những ca nặng. Chính vì vậy, phòng ngừa chủ động là giải pháp an toàn và hiệu quả nhất.

Xử lý vết thương đúng cách ngay từ đầu

Khi xuất hiện vết thương hở trên da, dù nhỏ, người bị thương cần rửa sạch ngay bằng nước sạch và dung dịch sát khuẩn phù hợp. Nên để vết thương thông thoáng, tránh băng kín, đắp lá hoặc các vật liệu không đảm bảo vệ sinh vì có thể tạo môi trường yếm khí thuận lợi cho vi khuẩn uốn ván phát triển.

Đặc biệt, nếu dẫm phải đinh, sắt gỉ, gai nhọn hoặc bị vết thương sâu, người bệnh cần nhanh chóng đến cơ sở y tế để được thăm khám, xử trí đúng cách và đánh giá nguy cơ uốn ván, không nên tự điều trị tại nhà.

Giữ vệ sinh và theo dõi vết thương sát sao

Sau khi xử lý ban đầu, vết thương cần được giữ sạch, khô, thay băng đúng cách và theo dõi dấu hiệu nhiễm trùng như sưng, nóng, đỏ, đau, chảy dịch. Việc chăm sóc vết thương đúng chuẩn giúp hạn chế nguy cơ viêm nhiễm, hoại tử và giảm khả năng vi khuẩn xâm nhập sâu vào cơ thể.

Tiêm vắc xin uốn ván đầy đủ và đúng lịch

Tiêm vắc xin là biện pháp phòng ngừa uốn ván đơn giản, hiệu quả và tiết kiệm nhất hiện nay. Vắc xin uốn ván được khuyến cáo cho mọi đối tượng: Trẻ sơ sinh, trẻ nhỏ, trẻ vị thành niên, người trưởng thành, phụ nữ chuẩn bị mang thai, phụ nữ mang thai và người cao tuổi.

Phác đồ tiêm cơ bản thường gồm 3 - 4 mũi tùy theo độ tuổi và tiền sử tiêm chủng, sau đó cần tiêm nhắc lại mỗi 10 năm để duy trì miễn dịch bền vững.

Ở trẻ em, vắc xin uốn ván thường được sử dụng dưới dạng vắc xin phối hợp, giúp phòng ngừa cùng lúc nhiều bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, giảm số mũi tiêm và hạn chế đau cho trẻ. Việc tiêm đúng lịch giúp duy trì hàng rào miễn dịch vững chắc, bảo vệ trẻ ngay từ những năm đầu đời.

Chủ động tiêm vắc xin phòng uốn ván tại Trung tâm Tiêm chủng Long Châu, hệ thống tiêm chủng uy tín với nguồn vắc xin chính hãng, quy trình bảo quản đạt chuẩn và đội ngũ y tế giàu kinh nghiệm, giúp bạn và gia đình an tâm phòng bệnh lâu dài.

Hy vọng qua nội dung bài viết bạn đã có thêm thông tin về uốn ván có nguy hiểm không​. Uốn ván là bệnh lý nguy hiểm, có thể gây nhiều biến chứng nghiêm trọng như suy hô hấp, rối loạn tim mạch, co cứng cơ toàn thân và thậm chí tử vong nếu không được điều trị kịp thời. Tuy nhiên, đây lại là bệnh hoàn toàn có thể phòng ngừa hiệu quả bằng việc xử lý vết thương đúng cách và tiêm vắc xin đầy đủ, đúng lịch. Chủ động nâng cao nhận thức và phòng bệnh chính là giải pháp an toàn và bền vững nhất để giảm thiểu gánh nặng do uốn ván gây ra.