Uống thuốc dạ dày nhiều có sao không? Trường hợp nào cần dùng thuốc dạ dày lâu dài?

“Thuốc dạ dày” là cách gọi chung cho nhiều nhóm thuốc khác nhau, chẳng hạn thuốc ức chế tiết axit, thuốc kháng axit hoặc thuốc bảo vệ niêm mạc. Vì vậy, mức độ ảnh hưởng khi sử dụng thường xuyên phụ thuộc vào loại thuốc, thời gian dùng, tình trạng sức khỏe và lý do phải điều trị.

Uống thuốc dạ dày nhiều có sao không?

Dùng thuốc dạ dày thường xuyên không đồng nghĩa chắc chắn sẽ gây hại. Với một số bệnh lý, bác sĩ có thể chủ động chỉ định thuốc trong thời gian dài. Điều đáng lưu ý là tự mua thuốc uống liên tục mà không xác định nguyên nhân hoặc tiếp tục sử dụng khi không còn chỉ định.

Có thể gặp tác dụng phụ của thuốc

Mỗi nhóm thuốc có đặc điểm an toàn khác nhau. Ví dụ, thuốc ức chế bơm proton (PPI) thường được sử dụng để giảm tiết axit trong điều trị trào ngược dạ dày - thực quản và loét dạ dày tá tràng. Nhìn chung, nhóm thuốc này được đánh giá là tương đối an toàn khi được sử dụng đúng chỉ định.

Một số tác dụng không mong muốn có thể gặp khi dùng PPI gồm đau đầu, tiêu chảy hoặc khó chịu ở bụng. Với việc sử dụng kéo dài, một số nguy cơ khác đã được ghi nhận hoặc đang tiếp tục được nghiên cứu. Vì vậy, người phải dùng thuốc lâu dài nên được đánh giá định kỳ về việc liệu thuốc còn cần thiết hay không.

Thuốc kháng axit cũng không thích hợp để tự sử dụng thường xuyên trong thời gian dài. Một số loại có thể gây tiêu chảy, táo bón, đầy hơi hoặc đau quặn bụng.

Có thể xảy ra tương tác với thuốc khác

Một số thuốc dùng cho triệu chứng dạ dày có thể ảnh hưởng đến khả năng hấp thu hoặc tác dụng của những thuốc khác. Chẳng hạn, thuốc kháng axit có thể làm thay đổi khả năng hấp thu của một số thuốc nếu uống quá gần nhau.

Nguy cơ tương tác càng đáng lưu ý khi người bệnh đang sử dụng nhiều loại thuốc hoặc có bệnh nền. Do đó, khi cần dùng thuốc dạ dày kéo dài, bạn nên cung cấp cho bác sĩ hoặc dược sĩ danh sách các thuốc, thực phẩm bổ sung đang sử dụng thay vì tự phối hợp thuốc.

Có thể che lấp nguyên nhân khiến triệu chứng tái phát

Thuốc giảm axit có thể làm giảm đau, nóng rát hoặc ợ nóng nhưng không phải lúc nào cũng xử lý được nguyên nhân gây bệnh. Ví dụ, loét dạ dày tá tràng có thể liên quan đến nhiễm Helicobacter pylori (H. pylori) hoặc việc sử dụng thuốc chống viêm không steroid (NSAID).

Nếu chỉ liên tục uống thuốc để giảm triệu chứng mà không tìm nguyên nhân, tình trạng đau hoặc khó chịu có thể tiếp tục tái phát. Đây cũng là lý do bạn nên đi khám khi phải dùng thuốc thường xuyên mới cảm thấy dễ chịu.

Có thể khiến triệu chứng tăng trở lại sau khi ngừng một số thuốc

Sau khi sử dụng PPI trong một thời gian, một số người có thể gặp tình trạng tăng tiết axit trở lại khi ngừng thuốc. Khi đó, ợ nóng, nóng rát hoặc khó chịu đường tiêu hóa có thể xuất hiện trở lại, đôi khi khiến người bệnh nghĩ rằng bệnh đang nặng lên và tiếp tục dùng thuốc.

Nếu đã sử dụng PPI kéo dài, không nên tự điều chỉnh phác đồ chỉ vì triệu chứng xuất hiện trở lại. Bác sĩ có thể đánh giá liệu đây là biểu hiện của bệnh tái phát hay liên quan đến tăng tiết axit sau khi ngừng thuốc.

Uống thuốc dạ dày nhiều có hại gan thận không?

Câu trả lời phụ thuộc vào loại thuốc. Không nên hiểu rằng cứ uống thuốc dạ dày lâu ngày là chắc chắn sẽ gây suy gan hoặc suy thận.

Đối với PPI, tổn thương gan có biểu hiện lâm sàng được ghi nhận nhưng hiếm gặp. Một số thuốc thuộc nhóm này cũng có cảnh báo về viêm thận kẽ cấp, tức tình trạng viêm xảy ra tại mô và ống thận. Đây là biến cố cần được đánh giá y tế chứ không có nghĩa mọi người dùng PPI lâu ngày đều bị tổn thương thận.

Với thuốc kháng axit, mức độ an toàn cũng phụ thuộc vào thành phần. Người có bệnh thận, bệnh gan hoặc suy tim cần đặc biệt thận trọng vì một số loại thuốc kháng axit có thể không phù hợp.

Do đó, nếu đang mắc bệnh gan hoặc thận, bạn không nên tự lựa chọn thuốc chỉ dựa trên triệu chứng. Hãy trao đổi với bác sĩ hoặc dược sĩ về loại thuốc cụ thể đang sử dụng. Khi cần thiết, bác sĩ sẽ quyết định có phải theo dõi chức năng gan, thận hoặc các chỉ số khác hay không dựa trên thuốc, bệnh nền và nguy cơ của từng người.

Có nên ngừng thuốc dạ dày đột ngột?

Không nên áp dụng một nguyên tắc chung cho tất cả thuốc dạ dày. Có loại thuốc có thể ngừng sau khi hoàn thành liệu trình, trong khi một số trường hợp cần tiếp tục điều trị hoặc điều chỉnh cách dùng theo hướng dẫn của bác sĩ.

Đặc biệt, nếu đã dùng PPI trong thời gian dài, việc ngừng thuốc có thể đi kèm tăng tiết axit trở lại và làm xuất hiện các triệu chứng như ợ nóng hoặc khó chịu. Tùy từng trường hợp, bác sĩ có thể cân nhắc giảm liều, chuyển sang sử dụng khi cần hoặc lựa chọn cách ngừng phù hợp.

Ngoài ra, không nên tự ý dừng giữa chừng một phác đồ điều trị H. pylori. Điều trị nhiễm H. pylori thường bao gồm nhiều thuốc và cần tuân thủ đúng phác đồ được kê. Việc tự ngừng kháng sinh sớm có thể khiến điều trị thất bại và góp phần làm tăng nguy cơ kháng kháng sinh.

Nếu bạn không biết mình đang dùng thuốc gì, hãy kiểm tra tên hoạt chất trên vỏ hộp hoặc đơn thuốc và hỏi bác sĩ/dược sĩ trước khi thay đổi cách sử dụng.

Trường hợp nào cần dùng thuốc dạ dày lâu dài?

Không phải cứ uống thuốc trong thời gian dài là sử dụng thuốc sai. Một số bệnh lý đường tiêu hóa thực sự cần điều trị duy trì. Thời gian điều trị sẽ phụ thuộc vào chẩn đoán và nguy cơ của từng người.

Chẳng hạn, PPI có thể được sử dụng lâu dài ở một số người mắc bệnh trào ngược dạ dày - thực quản. Những trường hợp viêm thực quản do trào ngược nặng hoặc có biến chứng có thể cần điều trị duy trì để kiểm soát bệnh.

Một số người phải sử dụng NSAID kéo dài và có nguy cơ loét đường tiêu hóa cũng có thể được bác sĩ chỉ định PPI để giảm nguy cơ tổn thương. Trong trường hợp này, thuốc giảm axit được sử dụng với mục tiêu dự phòng chứ không đơn thuần để giảm đau dạ dày.

Ngược lại, nếu triệu chứng đã ổn định và không có chỉ định phải điều trị duy trì, bác sĩ có thể đánh giá khả năng giảm hoặc ngừng thuốc. Nguyên tắc quan trọng là sử dụng thuốc theo đúng chỉ định và thường xuyên xem xét liệu lợi ích của việc tiếp tục điều trị có còn lớn hơn nguy cơ hay không.

Làm gì khi đau dạ dày tái phát thường xuyên?

Nếu cứ ngừng thuốc là đau trở lại hoặc phải thường xuyên mua thuốc uống để kiểm soát triệu chứng, việc cần làm không chỉ là đổi sang một loại thuốc khác. Điều quan trọng hơn là tìm nguyên nhân khiến triệu chứng liên tục xuất hiện.

Bạn có thể thực hiện một số bước sau:

• Đi khám để xác định nguyên nhân: Bác sĩ có thể khai thác đặc điểm triệu chứng, các thuốc đang sử dụng và tiền sử bệnh, sau đó cân nhắc xét nghiệm H. pylori, nội soi hoặc những kiểm tra khác khi có chỉ định.
• Kiểm tra lại các thuốc đang sử dụng: Một số thuốc, đặc biệt NSAID, có thể gây tổn thương niêm mạc dạ dày và làm tăng nguy cơ loét. Không tự ngừng thuốc được bác sĩ kê; thay vào đó, hãy trao đổi để được đánh giá phương án phù hợp.
• Dùng thuốc đúng mục tiêu điều trị: Không tự tăng liều, kéo dài thời gian uống hoặc phối hợp nhiều thuốc dạ dày vì thấy triệu chứng chưa hết. Nếu thuốc không kiểm soát được triệu chứng, cần xem lại chẩn đoán và cách điều trị.
• Điều chỉnh thói quen nếu bị trào ngược: Tránh nằm ngay sau khi ăn, hạn chế những thức ăn hoặc đồ uống mà bản thân nhận thấy làm triệu chứng nặng hơn, đồng thời duy trì cân nặng phù hợp có thể hỗ trợ kiểm soát trào ngược.
• Đi khám sớm khi có dấu hiệu bất thường: Khó nuốt, nôn kéo dài, sụt cân không chủ ý hoặc biểu hiện gợi ý xuất huyết tiêu hóa cần được đánh giá y tế thay vì tiếp tục tự điều trị tại nhà.

Nhìn chung, câu trả lời cho thắc mắc uống thuốc dạ dày nhiều có sao không phụ thuộc rất lớn vào loại thuốc và lý do sử dụng. Thuốc có thể mang lại lợi ích rõ rệt và thậm chí cần dùng lâu dài ở một số bệnh lý, nhưng tự uống liên tục mà không đánh giá nguyên nhân là điều không nên.

Nếu phải phụ thuộc vào thuốc mới kiểm soát được đau bụng, ợ nóng hoặc trào ngược, thay vì chỉ lo lắng uống thuốc dạ dày nhiều có sao không, bạn nên được đánh giá nguyên nhân và xem lại sự cần thiết của thuốc. Không tự ngừng hoặc thay đổi liều thuốc kê đơn khi chưa trao đổi với nhân viên y tế.