Vì sao chưa già mà tóc đã bạc? Khi nào cần đi khám?

Màu tóc được quyết định bởi melanin, một loại sắc tố được sản xuất bởi các tế bào melanocyte nằm trong nang tóc. Khi hoạt động của những tế bào này suy giảm, lượng melanin tạo ra ít hơn khiến tóc chuyển sang màu xám, bạc hoặc trắng. Tóc bạc thường xuất hiện cùng quá trình lão hóa tự nhiên. Tuy nhiên, một số người có thể bắt đầu bạc tóc từ khá sớm. Mức độ và thời điểm tóc bạc ở mỗi người không giống nhau, phụ thuộc vào nhiều yếu tố như di truyền, sức khỏe tổng thể và lối sống.

Vì sao chưa già mà tóc đã bạc?

Tóc bạc sớm có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân và không phải lúc nào cũng liên quan đến bệnh lý. Một số yếu tố thường gặp gồm:

Yếu tố di truyền

Di truyền là một trong những nguyên nhân phổ biến. Nếu cha mẹ hoặc người thân có xu hướng bạc tóc sớm, bạn có thể gặp tình trạng tương tự. Nếu tóc bạc xuất hiện từ từ, có nhiều người trong gia đình gặp tình trạng tương tự và không kèm biểu hiện bất thường khác, yếu tố gia đình có thể là một khả năng đáng cân nhắc.

Căng thẳng tâm lý

Stress, thiếu ngủ và lối sống thiếu lành mạnh có thể ảnh hưởng đến sức khỏe nang tóc và các tế bào tạo sắc tố. Tuy nhiên, không nên quy tất cả trường hợp tóc bạc sớm cho căng thẳng vì yếu tố di truyền vẫn đóng vai trò quan trọng.

Chế độ dinh dưỡng thiếu cân bằng

Thiếu hụt kéo dài một số dưỡng chất như vitamin B12, folate, sắt, vitamin D, kẽm và đồng có thể liên quan đến sức khỏe tóc. Tuy nhiên, tóc bạc không đồng nghĩa với việc cơ thể chắc chắn thiếu chất, vì vậy không nên tự bổ sung liều cao khi chưa được đánh giá.

Hút thuốc lá

Hút thuốc làm tăng stress oxy hóa và có thể liên quan đến tình trạng bạc tóc sớm. Bỏ thuốc giúp bảo vệ sức khỏe tổng thể và có lợi cho cả da, tóc.

Một số bệnh lý

Tóc bạc sớm đôi khi có thể liên quan đến rối loạn tuyến giáp, bệnh tự miễn, bạch biến, rụng tóc từng mảng hoặc thiếu vitamin B12. Tuy nhiên, chỉ dựa vào tóc bạc không thể xác định nguyên nhân. Có thể cân nhắc đi khám nếu tóc bạc xuất hiện từ rất sớm, tiến triển nhanh, không có tiền sử gia đình hoặc đi kèm các biểu hiện khác như rụng tóc từng mảng, vùng da mất sắc tố hay những triệu chứng sức khỏe bất thường. Bác sĩ sẽ dựa vào bệnh sử và thăm khám để quyết định có cần thực hiện thêm xét nghiệm hay không.

Những dấu hiệu đi kèm tóc bạc cần lưu ý

Tóc bạc đơn thuần thường không phải là dấu hiệu đặc hiệu của bệnh lý. Tuy nhiên, bạn nên đi khám nếu tóc bạc xuất hiện nhanh bất thường hoặc kèm các triệu chứng khác như:

• Bạc tóc từ rất sớm: Đặc biệt khi xuất hiện sớm hơn rõ rệt so với những người trong gia đình hoặc không có tiền sử gia đình bạc tóc sớm.
• Rụng tóc nhiều: Tóc thưa nhanh, rụng từng mảng hoặc xuất hiện vùng hói.
• Thay đổi sắc tố da: Xuất hiện các vùng da mất màu hoặc trắng bất thường.
• Triệu chứng toàn thân: Mệt mỏi, xanh xao, tê bì tay chân, giảm trí nhớ, sụt hoặc tăng cân bất thường, hồi hộp, run tay hoặc nhạy cảm với nóng/lạnh.

Những dấu hiệu này không đồng nghĩa chắc chắn với bệnh lý, nhưng có thể liên quan đến thiếu hụt dinh dưỡng, rối loạn nội tiết, bệnh tự miễn hoặc các vấn đề chuyển hóa. Bác sĩ sẽ dựa vào triệu chứng và tiền sử để xác định có cần xét nghiệm hay không.

Khi nào tóc bạc sớm cần đi khám?

Nếu tóc bạc có tính chất gia đình, xuất hiện từ từ và không kèm triệu chứng bất thường, nguyên nhân liên quan đến yếu tố di truyền thường được nghĩ đến nhiều hơn. Nên đi khám khi:

• Tóc bạc xuất hiện rất sớm.
• Không có tiền sử gia đình bạc tóc sớm.
• Kèm rụng tóc nhiều hoặc vùng da mất sắc tố.
• Xuất hiện mệt mỏi, xanh xao, tê bì, thay đổi cân nặng hoặc các triệu chứng bất thường khác.

Tùy trường hợp, bác sĩ có thể đánh giá dinh dưỡng, tiền sử bệnh, thuốc đang sử dụng và chỉ định xét nghiệm khi cần.

Tóc bạc sớm nên làm gì?

Tóc bạc do di truyền hoặc quá trình lão hóa thường không thể đảo ngược hoàn toàn bằng chế độ ăn. Tuy nhiên, bạn vẫn nên:

• Ăn uống đa dạng, đủ protein, rau xanh, trái cây, cá, trứng, thịt nạc, các loại hạt và đậu.
• Ngủ đủ, nghỉ ngơi và kiểm soát căng thẳng.
• Không hút thuốc.
• Không tự ý dùng vitamin B12, biotin, sắt, kẽm hoặc thực phẩm bổ sung để trị tóc bạc khi chưa xác định thiếu chất.

Nếu nghi ngờ thiếu vitamin hoặc khoáng chất, nên trao đổi với bác sĩ trước khi bổ sung.

Tóc bạc sớm có thể xuất hiện ngay cả khi một người chưa lớn tuổi và không phải lúc nào cũng là dấu hiệu bệnh lý. Di truyền, stress, hút thuốc và quá trình thay đổi hoạt động của tế bào sắc tố đều có thể liên quan đến tình trạng này.

Nếu tóc bạc xuất hiện từ từ, có tính chất gia đình và không kèm triệu chứng bất thường, bạn có thể theo dõi và tập trung duy trì lối sống lành mạnh. Ngược lại, tóc bạc tăng nhanh, xuất hiện rất sớm hoặc đi kèm rụng tóc, thay đổi sắc tố da hay các triệu chứng toàn thân là những dấu hiệu nên được bác sĩ đánh giá để xác định nguyên nhân và có hướng xử trí phù hợp.