4 vấn đề sức khỏe ở trẻ dưới 2 tuổi thường diễn ra âm thầm

Trong những năm đầu đời, trẻ phát triển rất nhanh nhưng cũng dễ gặp phải một số vấn đề sức khỏe mà biểu hiện ban đầu thường không rõ ràng. Do chưa thể diễn đạt cảm giác khó chịu, nhiều bệnh lý có thể tiến triển âm thầm và chỉ được phát hiện khi cha mẹ nhận thấy những thay đổi về ăn uống, giấc ngủ, cân nặng hoặc sự phát triển của trẻ. Dưới đây là những tình trạng thường gặp mà cha mẹ nên lưu ý.

Thiếu máu thiếu sắt

Thiếu máu thiếu sắt là một trong những tình trạng thiếu vi chất phổ biến nhất ở trẻ từ 6 - 24 tháng tuổi. Đây là giai đoạn trẻ tăng trưởng nhanh, nhu cầu sắt cao nhưng chế độ ăn đôi khi chưa đáp ứng đủ.

Ở giai đoạn đầu, trẻ có thể gần như không có biểu hiện rõ rệt. Khi tình trạng thiếu sắt kéo dài, cha mẹ có thể nhận thấy một số dấu hiệu như:

• Da xanh, niêm mạc nhợt nhạt;
• Mệt mỏi, ít vận động;
• Ăn kém, chậm tăng cân;
• Hay quấy khóc, cáu gắt;
• Trẻ lớn hơn có thể giảm khả năng tập trung hoặc tiếp thu.

Để phòng ngừa thiếu máu thiếu sắt, trẻ cần được ăn dặm đầy đủ các thực phẩm giàu sắt như thịt đỏ, cá, trứng, các loại đậu và kết hợp thực phẩm giàu vitamin C để tăng hấp thu sắt. Cha mẹ không nên tự ý bổ sung viên sắt nếu chưa có chỉ định của bác sĩ.

Chậm phát triển vận động hoặc ngôn ngữ

Mỗi trẻ có tốc độ phát triển khác nhau, tuy nhiên nếu trẻ chậm hơn đáng kể so với các mốc phát triển thông thường, cha mẹ nên đưa trẻ đi khám để được đánh giá.

Một số dấu hiệu cần chú ý gồm:

• Chậm lẫy, ngồi, bò hoặc đi;
• Không bập bẹ khi khoảng 9 - 12 tháng tuổi;
• Chưa nói được từ đơn khi khoảng 18 tháng;
• Ít giao tiếp bằng mắt;
• Không phản ứng khi được gọi tên.

Chậm phát triển có thể liên quan đến nhiều nguyên nhân khác nhau. Việc phát hiện sớm và can thiệp đúng thời điểm sẽ giúp cải thiện khả năng phát triển và học tập của trẻ trong tương lai.

Suy giảm thính lực

Suy giảm thính lực ở trẻ nhỏ thường khó nhận biết vì trẻ chưa biết nói để mô tả tình trạng của mình. Nếu không được phát hiện sớm, trẻ có thể chậm phát triển ngôn ngữ và giao tiếp.

Cha mẹ nên lưu ý nếu trẻ có các biểu hiện như:

• Không giật mình khi nghe tiếng động lớn;
• Không quay đầu tìm nguồn âm thanh sau khoảng 6 tháng tuổi;
• Chậm nói hoặc ít phát âm;
• Không phản ứng khi được gọi tên;
• Thường phải nhìn khẩu hình miệng người đối diện khi giao tiếp.

Hiện nay, sàng lọc thính lực sơ sinh và khám chuyên khoa tai mũi họng khi có dấu hiệu nghi ngờ là những biện pháp quan trọng giúp phát hiện sớm các bất thường về thính giác.

Rối loạn thị lực

Một số bệnh lý về mắt như lé mắt, tật khúc xạ nặng hoặc đục thủy tinh thể bẩm sinh có thể ảnh hưởng đến sự phát triển thị giác nếu không được điều trị kịp thời.

Các dấu hiệu cha mẹ nên chú ý gồm:

• Trẻ không nhìn theo đồ vật;
• Hay nheo mắt hoặc dụi mắt;
• Mắt lệch trục;
• Đồng tử xuất hiện ánh trắng bất thường khi chụp ảnh hoặc có ánh sáng chiếu vào;
• Chảy nước mắt kéo dài không rõ nguyên nhân.

Khám mắt định kỳ theo khuyến cáo của bác sĩ giúp phát hiện sớm nhiều bệnh lý và tăng hiệu quả điều trị.

Khi nào cha mẹ nên đưa trẻ đi khám?

Cha mẹ nên đưa trẻ đến cơ sở y tế nếu nhận thấy:

• Trẻ chậm tăng cân hoặc chậm phát triển kéo dài.
• Trẻ không đạt các mốc phát triển quan trọng.
• Trẻ không phản ứng với âm thanh hoặc ánh sáng.
• Da xanh xao, ăn kém, mệt mỏi kéo dài.
• Có bất kỳ dấu hiệu bất thường nào về vận động, ngôn ngữ, thị giác hoặc thính giác.

Việc khám sức khỏe định kỳ và theo dõi sát quá trình phát triển sẽ giúp phát hiện sớm các vấn đề sức khỏe, từ đó có hướng điều trị hoặc can thiệp phù hợp.

Nhiều vấn đề sức khỏe ở trẻ dưới 2 tuổi có thể diễn tiến âm thầm và không biểu hiện rõ ràng trong giai đoạn đầu. Thiếu máu thiếu sắt, chậm phát triển, suy giảm thính lực hay rối loạn thị lực đều có thể ảnh hưởng lâu dài đến sự phát triển thể chất và trí tuệ nếu không được phát hiện sớm. Vì vậy, cha mẹ nên theo dõi sát các mốc phát triển của trẻ, duy trì khám sức khỏe định kỳ và đưa trẻ đi khám khi có dấu hiệu bất thường để bảo vệ sức khỏe của con ngay từ những năm đầu đời.