Vì sao trẻ bị viêm mũi dị ứng? Cách xử trí và phòng ngừa hiệu quả

Trẻ thường xuyên hắt hơi, sổ mũi, nghẹt mũi nhưng không phải lúc nào cũng do cảm lạnh. Đây có thể là dấu hiệu của viêm mũi dị ứng, bệnh lý có xu hướng tái phát và ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống của trẻ. Hiểu rõ nguyên nhân, cách xử trí và phòng ngừa sẽ giúp cha mẹ chủ động bảo vệ sức khỏe hô hấp cho con.

Vì sao trẻ bị viêm mũi dị ứng?

Viêm mũi dị ứng là bệnh viêm mạn tính của niêm mạc mũi do phản ứng quá mẫn qua trung gian IgE với các dị nguyên trong môi trường như mạt bụi nhà, bụi nhà, phấn hoa, nấm mốc hoặc lông động vật.

Trẻ có cơ địa dị ứng hoặc tiền sử gia đình mắc các bệnh dị ứng như viêm mũi dị ứng, hen phế quản hoặc chàm có nguy cơ mắc bệnh cao hơn. Bên cạnh đó, niêm mạc mũi của trẻ khá nhạy cảm nên dễ bị kích thích khi tiếp xúc với các dị nguyên.

Thời tiết thay đổi, đặc biệt vào thời điểm giao mùa, cùng với môi trường nhiều bụi, nấm mốc, khói thuốc lá hoặc ô nhiễm không khí có thể làm các triệu chứng bùng phát hoặc tái phát.

Các triệu chứng thường gặp gồm:

• Hắt hơi thành từng tràng, đặc biệt vào buổi sáng;
• Chảy nước mũi trong;
• Nghẹt mũi, ngứa mũi;
• Ngứa mắt, chảy nước mắt;
• Ho do dịch mũi chảy xuống họng ở một số trường hợp;
• Khó ngủ, quấy khóc hoặc mệt mỏi do nghẹt mũi kéo dài.

Nếu các triệu chứng kéo dài hoặc tái phát nhiều lần, phụ huynh nên đưa trẻ đến khám chuyên khoa để xác định dị nguyên và được tư vấn điều trị phù hợp.

Cách xử trí khi trẻ mắc viêm mũi dị ứng

Khi trẻ xuất hiện các dấu hiệu nghi ngờ viêm mũi dị ứng như hắt hơi, chảy nước mũi hoặc nghẹt mũi kéo dài, cha mẹ nên vệ sinh mũi cho trẻ bằng nước muối sinh lý 0,9% để hỗ trợ làm sạch dịch tiết và các tác nhân kích thích trong khoang mũi. Đồng thời, không nên tự ý sử dụng thuốc cho trẻ khi chưa có chỉ định của bác sĩ.

Việc điều trị viêm mũi dị ứng ở trẻ hiện nay chủ yếu dựa trên mức độ triệu chứng và nguyên nhân gây bệnh, bao gồm các thuốc tại chỗ và thuốc đường uống.

Thuốc dùng tại chỗ:

• Nước muối sinh lý: Giúp làm sạch dịch tiết và dị nguyên bám trên niêm mạc mũi.
• Thuốc xịt corticosteroid: Là lựa chọn điều trị hàng đầu đối với viêm mũi dị ứng mức độ trung bình đến nặng hoặc kéo dài. Thuốc cần được sử dụng theo chỉ định của bác sĩ.
• Thuốc xịt co mạch: Không được sử dụng thường quy. Chỉ một số trường hợp nghẹt mũi nặng mới được bác sĩ chỉ định dùng ngắn ngày (không quá 3 - 5 ngày).

Thuốc dùng đường uống:

• Thuốc kháng histamine thế hệ 2 (như cetirizine, loratadine, desloratadine) giúp giảm hắt hơi, ngứa mũi và chảy nước mũi.
• Kháng sinh chỉ được sử dụng khi có bằng chứng nhiễm khuẩn kèm theo.
• Corticosteroid đường uống hầu như không được chỉ định thường quy và chỉ được cân nhắc trong những trường hợp đặc biệt.

Ở một số trẻ mắc viêm mũi dị ứng kéo dài hoặc tái phát nhiều lần, bác sĩ có thể cân nhắc liệu pháp miễn dịch đặc hiệu với dị nguyên nếu phù hợp.

Song song với điều trị, cha mẹ cần hạn chế cho trẻ tiếp xúc với bụi nhà, mạt bụi nhà, khói thuốc lá, nấm mốc và các dị nguyên đã được xác định.

Nhìn chung, nếu trẻ mắc viêm mũi dị ứng kéo dài, tái phát nhiều lần hoặc ảnh hưởng đến giấc ngủ và sinh hoạt, cha mẹ nên đưa trẻ đến cơ sở y tế để được thăm khám và tư vấn điều trị phù hợp. Việc tự ý dùng thuốc hoặc kéo dài thời gian điều trị tại nhà có thể làm chậm quá trình kiểm soát bệnh và tăng nguy cơ gặp tác dụng không mong muốn.

Biện pháp phòng ngừa viêm mũi dị ứng ở trẻ nhỏ

Viêm mũi dị ứng là bệnh có xu hướng tái phát, đặc biệt ở trẻ có cơ địa dị ứng. Việc hạn chế tiếp xúc với dị nguyên kết hợp chăm sóc đúng cách giúp giảm nguy cơ xuất hiện các đợt dị ứng.

Vệ sinh mũi đúng cách

Rửa mũi bằng nước muối sinh lý giúp làm sạch dịch tiết, bụi bẩn và dị nguyên bám trên niêm mạc mũi, đặc biệt sau khi trẻ tiếp xúc với môi trường nhiều khói bụi.

Hạn chế tiếp xúc với dị nguyên

Khi nồng độ phấn hoa cao hoặc môi trường nhiều bụi, nên hạn chế cho trẻ vui chơi ngoài trời trong thời gian dài và rửa mặt, thay quần áo sau khi về nhà.

Giữ môi trường sống sạch sẽ

Thường xuyên vệ sinh nhà cửa, giặt chăn ga, hạn chế bụi nhà, mạt bụi nhà, nấm mốc và khói thuốc lá. Nếu trẻ dị ứng với lông động vật, nên hạn chế tiếp xúc với thú cưng.

Duy trì chế độ dinh dưỡng và sinh hoạt hợp lý

Chế độ dinh dưỡng cân đối và sinh hoạt khoa học góp phần duy trì sức khỏe và chức năng miễn dịch của trẻ. Cha mẹ nên cho trẻ ăn đa dạng thực phẩm, tăng cường rau xanh, trái cây tươi và bảo đảm trẻ ngủ đủ giấc, đúng giờ để hỗ trợ cơ thể phát triển khỏe mạnh.

Theo dõi khi thời tiết thay đổi

Nếu không khí lạnh hoặc thay đổi thời tiết dễ làm triệu chứng tái phát, cha mẹ nên giữ ấm phù hợp và theo dõi sát các biểu hiện của trẻ.

Việc chăm sóc trẻ bị viêm mũi dị ứng cần kết hợp giữa điều trị triệu chứng và phòng ngừa lâu dài. Phụ huynh không nên tự ý dùng thuốc khi chưa có hướng dẫn chuyên môn, đặc biệt ở trẻ nhỏ. Khi trẻ có biểu hiện kéo dài, tái phát thường xuyên hoặc ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày, nên đưa trẻ đi khám để được đánh giá và tư vấn phương pháp xử trí phù hợp.