Mùa tựu trường: Cảnh giác những bệnh thường gặp ở trẻ

Khi bước vào năm học mới, trẻ tiếp xúc gần với nhiều bạn bè và dùng chung không gian học tập, vui chơi. Đây là điều kiện thuận lợi để một số tác nhân gây bệnh lây lan nếu các biện pháp vệ sinh, tiêm chủng và phòng bệnh chưa được thực hiện tốt. Cha mẹ nên theo dõi sức khỏe của trẻ, nhưng không cần quá lo lắng vì nhiều bệnh có thể phòng ngừa hoặc giảm nguy cơ bằng những biện pháp đơn giản.

Cảnh giác những bệnh thường gặp ở trẻ mùa tựu trường

Các vấn đề sức khỏe ở trẻ trong mùa tựu trường khá đa dạng, từ bệnh đường hô hấp, tiêu hóa đến các bệnh truyền nhiễm. Mức độ nghiêm trọng khác nhau tùy bệnh, độ tuổi, tình trạng sức khỏe và khả năng miễn dịch của mỗi trẻ.

Bệnh đường hô hấp

Môi trường lớp học đông người và việc tiếp xúc gần có thể tạo điều kiện cho các tác nhân gây bệnh đường hô hấp lây lan. Trẻ có thể xuất hiện ho, hắt hơi, sổ mũi, nghẹt mũi hoặc sốt với mức độ khác nhau.

• Viêm mũi họng: Thường liên quan đến virus và có thể gây nghẹt hoặc chảy nước mũi, đau họng, ho, sốt.
• Cúm: Là bệnh nhiễm virus đường hô hấp có thể gây sốt, ho, đau họng, đau đầu, đau mỏi cơ và mệt mỏi. Một số trẻ, đặc biệt trẻ nhỏ hoặc có bệnh nền, có nguy cơ gặp biến chứng và cần được theo dõi sát.
• Viêm tiểu phế quản: Thường gặp ở trẻ nhỏ, đặc biệt trẻ dưới 2 tuổi, và chủ yếu do virus. Trẻ có thể ho, khò khè, thở nhanh hoặc khó bú. Trường hợp khó thở, ăn kém hoặc bú kém cần được đánh giá y tế.
• Viêm phổi: Có thể do virus, vi khuẩn hoặc các tác nhân khác. Bệnh cần được bác sĩ đánh giá để xác định hướng điều trị phù hợp.

Bệnh và vấn đề đường tiêu hóa

Thay đổi lịch sinh hoạt, ăn uống hoặc tiếp xúc với thực phẩm, nguồn lây nhiễm tại môi trường tập thể có thể khiến trẻ gặp các vấn đề tiêu hóa:

• Đau bụng: Có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân như rối loạn tiêu hóa, táo bón, nhiễm trùng hoặc vấn đề khác. Đau dữ dội, kéo dài hay kèm sốt, nôn nhiều cần được thăm khám.
• Nôn ói: Có thể gặp trong viêm dạ dày ruột, ngộ độc thực phẩm hoặc nhiều bệnh lý khác. Trẻ nôn liên tục dễ mất nước, đặc biệt ở trẻ nhỏ.
• Tiêu chảy cấp: Trẻ thường đi ngoài phân lỏng nhiều lần và có thể kèm nôn, đau bụng hoặc sốt.
• Ngộ độc thực phẩm: Có thể xảy ra sau khi ăn thực phẩm hoặc đồ uống bị nhiễm tác nhân gây bệnh hay độc tố.

Bệnh truyền nhiễm dễ lây tại trường

Một số bệnh truyền nhiễm có thể lây nhanh khi trẻ học tập, vui chơi gần nhau:

• Tay chân miệng: Thường gặp ở trẻ nhỏ, có thể gây sốt, đau miệng, loét miệng và phát ban hoặc có mụn nước ở lòng bàn tay, bàn chân và một số vị trí khác. Một số trường hợp có thể diễn tiến nặng nên cần theo dõi dấu hiệu bất thường.
• Sởi: Là bệnh do virus và có khả năng lây truyền cao. Trẻ thường sốt, ho, chảy nước mũi, đỏ mắt rồi xuất hiện phát ban.
• Thủy đậu: Có thể gây sốt, mệt và các nốt phát ban dạng phỏng nước gây ngứa. Bệnh lây từ người sang người và một số trường hợp có thể xuất hiện biến chứng.
• Quai bị: Thường biểu hiện bằng sưng đau tuyến nước bọt, đặc biệt vùng gần mang tai, kèm sốt hoặc mệt mỏi.

Bệnh lây qua tiếp xúc, sinh hoạt

Tiếp xúc gần, đưa tay lên mắt hoặc dùng chung một số vật dụng cá nhân có thể góp phần làm lây lan tác nhân gây bệnh. Trẻ cần được hướng dẫn giữ vệ sinh và hạn chế dùng chung đồ cá nhân.

• Đau mắt đỏ: Viêm kết mạc có thể do virus, vi khuẩn, dị ứng hoặc nguyên nhân khác. Khi do tác nhân nhiễm trùng, bệnh có khả năng lây qua tiếp xúc với dịch tiết hoặc bàn tay, đồ vật bị nhiễm bẩn.
• Nấm da: Nấm da có thể lây khi tiếp xúc trực tiếp với người, động vật mắc bệnh hoặc qua một số đồ dùng bị nhiễm nấm. Biểu hiện thường là vùng da đỏ, ngứa, bong vảy và có hình dạng thay đổi tùy vị trí.
• Chấy: Chấy đầu thường lây chủ yếu qua tiếp xúc trực tiếp tóc với tóc. Trẻ có thể ngứa da đầu và gãi nhiều. Chấy không phản ánh việc trẻ vệ sinh kém và cần được xử lý đúng cách để hạn chế lây sang người khác.

Bệnh do muỗi truyền

Bên cạnh các bệnh lây trực tiếp giữa trẻ với nhau, mùa tựu trường tại Việt Nam cũng cần lưu ý những bệnh do muỗi truyền. Môi trường có nước đọng tạo điều kiện cho muỗi sinh sản và làm tăng nguy cơ tiếp xúc với muỗi truyền bệnh. Sốt xuất huyết là bệnh do virus Dengue, lây sang người qua muỗi Aedes mang virus. Trẻ có thể sốt cao, đau đầu, đau nhức cơ thể, buồn nôn hoặc phát ban. Một số trường hợp có thể chuyển nặng, vì vậy trẻ sốt nghi ngờ sốt xuất huyết cần được theo dõi và thăm khám phù hợp.

Cách phòng chống dịch bệnh mùa tựu trường hiệu quả

Để giảm nguy cơ mắc và lây lan bệnh khi trẻ trở lại trường, cha mẹ nên kết hợp các biện pháp phù hợp như:

• Tiêm chủng đầy đủ: Đảm bảo trẻ được tiêm đầy đủ, đúng lịch các vắc xin theo độ tuổi.
• Rửa tay thường xuyên: Nhắc trẻ rửa tay với xà phòng, nhất là trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh.
• Giữ vệ sinh hô hấp: Che miệng, mũi khi ho hoặc hắt hơi và rửa tay sau đó.
• Không dùng chung đồ cá nhân: Hạn chế dùng chung khăn mặt, lược, chai nước và vật dụng cá nhân.
• Đảm bảo an toàn thực phẩm: Ăn chín, uống nước an toàn và bảo quản thực phẩm đúng cách.
• Phòng muỗi đốt: Loại bỏ nước đọng, đậy kín dụng cụ chứa nước và áp dụng biện pháp phòng muỗi phù hợp.
• Nghỉ học khi mắc bệnh lây nhiễm: Thực hiện theo hướng dẫn của cơ sở y tế và nhà trường về thời điểm trẻ trở lại lớp.

Khi nào cần đưa trẻ đến gặp bác sĩ ngay?

Nhiều bệnh ở trẻ có thể diễn biến nhẹ, nhưng tình trạng sức khỏe có thể thay đổi nhanh, đặc biệt ở trẻ nhỏ. Cha mẹ nên tìm kiếm hỗ trợ y tế sớm khi trẻ có biểu hiện nghiêm trọng hoặc khác thường. Một số dấu hiệu đáng lưu ý gồm:

• Khó thở, thở nhanh hoặc tím tái;
• Trẻ li bì, khó đánh thức hoặc co giật;
• Sốt kèm tình trạng toàn thân xấu đi;
• Nôn liên tục hoặc không uống được;
• Có dấu hiệu mất nước như tiểu ít, khô miệng, mắt trũng;
• Đau bụng dữ dội hoặc kéo dài;
• Chảy máu bất thường hoặc xuất hiện dấu hiệu nghiêm trọng khác;
• Trẻ nhỏ bỏ bú, bú kém hoặc mệt nhiều;
• Triệu chứng kéo dài, nặng dần hoặc khiến cha mẹ lo lắng.

Tóm lại, cảnh giác những bệnh thường gặp ở trẻ mùa tựu trường giúp gia đình chủ động hơn khi trẻ trở lại trường học. Tiêm chủng đầy đủ, giữ vệ sinh cá nhân, đảm bảo an toàn thực phẩm và phòng muỗi là những biện pháp quan trọng. Khi trẻ xuất hiện dấu hiệu bất thường hoặc bệnh diễn tiến nặng, cha mẹ nên đưa trẻ đến cơ sở y tế để được đánh giá và xử trí phù hợp.