Bị hóc vỏ tôm có nguy hiểm không? Cách xử lý an toàn

Tôm là món ăn thơm ngon, bổ dưỡng và xuất hiện phổ biến trong mâm cơm gia đình Việt. Tuy nhiên, do ăn uống vội vàng, không ít người gặp phải sự cố vô tình nuốt phải vỏ tôm cứng và sắc nhọn kẹt lại ở cổ họng. Vậy bị hóc vỏ tôm có nguy hiểm không và cách xử lý thế nào cho đúng chuẩn y khoa?

Bị hóc vỏ tôm có sao không? Nguy cơ biến chứng cần cảnh báo

Khác với các loại dị vật mềm, vỏ tôm chứa cấu trúc chitin thô cứng, có nhiều góc cạnh và phần đầu/đuôi rất sắc nhọn. Khi lỡ nuốt phải, vỏ tôm rất dễ mắc kẹt lại tại các khe, rãnh tự nhiên ở vùng họng như đáy lưỡi, rãnh lưỡi, amidan hoặc thực quản.

Mức độ ảnh hưởng của tình trạng này phụ thuộc vào kích thước vỏ tôm, vị trí găm vào và thời gian phát hiện xử lý. Nếu vỏ tôm rất nhỏ, nó có thể tự di chuyển xuống dạ dày mà không gây tổn thương lớn. Tuy nhiên, với những mảnh vỏ tôm to hoặc phần đầu tôm nhọn, nguy cơ gây tổn thương cấu trúc vùng cổ là rất cao. Ngay sau khi nuốt phải vỏ tôm, cơ thể sẽ có những phản ứng cảnh báo rõ rệt:

• Cảm giác vướng mắc và đau rát: Người bệnh nhận thấy ngay dị vật mắc kẹt ở họng, đau nhói tăng lên mỗi khi nuốt nước bọt hay nuốt thức ăn.
• Phản ứng ho sặc sụa: Cơ thể tự kích hoạt phản ứng ho, ói mửa liên tục nhằm tống dị vật ra ngoài.
• Dấu hiệu ở trẻ em: Trẻ nhỏ đột nhiên quấy khóc lớn, ho sặc, mặt đỏ gay hoặc tím tái, chảy nước mồm và khó thở dữ dội.
• Cơn đau lan rộng: Nếu dị vật mắc ở thực quản, người bệnh có thể cảm thấy đau nhói vùng sau xương ức, nuốt nghẹn, thậm chí lan ra sau lưng hoặc cổ.

Nếu để vỏ tôm mắc kẹt lâu ngày trong ống tiêu hóa, người bệnh có thể đối mặt với các biến chứng phức tạp:

• Trầy xước, sưng tấy và viêm nhiễm niêm mạc: Vỏ tôm cọ xát gây rách niêm mạc họng, viêm thanh quản, phù nề vùng cổ khiến người bệnh không thể ăn uống hay nói chuyện bình thường.
• Thủng thực quản và tạo ổ áp xe: Mảnh vỏ tôm sắc nhọn có thể đâm xuyên qua thành thực quản. Thực tế lâm sàng đã ghi nhận nhiều trường hợp bệnh nhân bị đầu vỏ tôm đâm thủng thực quản, tạo ổ mủ áp xe bám sát động mạch cảnh nguy hiểm đến tính mạng.
• Tắc nghẽn đường thở: Trong một số trường hợp, vỏ tôm mắc ở vị trí hạ họng có thể chèn ép hoặc rơi sang đường hô hấp, gây khó thở, thậm chí ngạt thở cấp tính.
• Tăng nguy cơ biến chứng theo thời gian: Nghiên cứu y khoa cho thấy, tỷ lệ biến chứng tổn thương ống tiêu hóa tăng vọt theo thời gian dị vật mắc kẹt.

Bị hóc vỏ tôm phải làm gì? Hướng dẫn sơ cứu an toàn từng bước

Khi phát hiện bản thân hoặc người thân bị hóc vỏ tôm, mọi người cần giữ bình tĩnh và thực hiện đúng thao tác sơ cứu ban đầu có ý nghĩa quyết định giúp giảm thiểu tổn thương niêm mạc. Các bước xử lý ban đầu ngay tại nhà như sau:

• Bước 1: Tuyệt đối không cố nuốt thêm bất cứ thức ăn hay uống nước dồn dập với hy vọng đẩy vỏ tôm xuống. Phản ứng nuốt sẽ kích thích cơ co bóp, khiến mép vỏ tôm cắm sâu hơn vào tổ chức mô xung quanh.
• Bước 2: Để người bệnh ngồi yên, há to miệng dưới ánh sáng tốt hoặc dùng đèn pin soi vào vùng họng. Nếu nhìn thấy mảnh vỏ tôm nằm ở vị trí nông dễ tới, người hỗ trợ có thể dùng kẹp y tế đã sát trùng gắp nhẹ nhàng ra ngoài.
• Bước 3: Nếu cảm giác dị vật nằm ở vùng họng trên, có thể ho nhẹ vài tiếng để lực hơi đẩy dị vật ra ngoài. Tuy nhiên, tránh khạc giật cục quá mạnh gây đau rát cổ họng.
• Bước 4: Nếu dị vật rơi vào đường thở gây tím tái, ngạt thở, người hỗ trợ cần lập tức thực hiện nghiệm pháp heimlich để tống dị vật ra cấp cứu trước khi đến bệnh viện.

Các kỹ thuật gắp vỏ tôm bằng nội soi hiện đại

Hiện nay, nội soi ống mềm được đánh giá là phương pháp điều trị hàng đầu nhờ tính an toàn, nhẹ nhàng, chi phí hợp lý và tỷ lệ thành công đạt trên 97%:

• Nội soi Tai - Mũi - Họng: Bác sĩ xịt thuốc gây tê tại chỗ vào vùng họng để bệnh nhân không bị nôn ói. Sau đó, ống nội soi kích thước nhỏ được đưa vào quan sát. Bác sĩ dùng kẹp khuỷu, kẹp kelly hoặc kềm Frankel chuyên dụng gắp vỏ tôm ra ngoài một cách nhanh chóng.
• Nội soi tiêu hóa ống mềm: Nếu vỏ tôm đã trôi xuống thực quản hay dạ dày, bác sĩ sẽ thực hiện nội soi tiêu hóa trên. Quá trình này có thể cần tiền mê để bệnh nhân hoàn toàn dễ chịu. Bác sĩ sử dụng các dụng cụ hỗ trợ kẹp gắp dị vật hoặc thòng lọng để bao bọc đầu nhọn vỏ tôm, gắp dị vật ra ngoài mà không làm trầy xước niêm mạc thực quản.

Hướng dẫn chăm sóc sau khi gắp dị vật

Sau khi gắp vỏ tôm thành công, vùng niêm mạc cổ họng có thể vẫn còn cảm giác hơi vướng rát nhẹ do trầy xước trước đó. Bác sĩ sẽ tư vấn chế độ phục hồi phù hợp:

• Sử dụng thuốc theo đơn: Uống đầy đủ thuốc kháng sinh, kháng viêm và giảm đau do bác sĩ kê đơn nhằm ngăn ngừa tình trạng nhiễm trùng hay phù nề vùng cổ.
• Chế độ ăn uống phù hợp: Ưu tiên ăn thức ăn lỏng, mềm, nguội như cháo, súp trong 1 - 2 ngày đầu. Tránh ăn đồ cay nóng, chua, cứng hoặc nhiều dầu mỡ làm kích thích vết thương.
• Theo dõi dấu hiệu bất thường: Nếu xuất hiện biểu hiện sốt cao, đau ngực dữ dội, nuốt khó tăng lên hoặc ho ra máu, cần quay lại cơ sở y tế tái khám ngay.

Bị hóc vỏ tôm là một sự cố ăn uống thường gặp nhưng tuyệt đối không được chủ quan. Nhận biết sớm triệu chứng, dừng nuốt ngay lập tức và tuyệt đối không áp dụng các mẹo nuốt cơm hay móc họng sẽ giúp bạn tránh khỏi những biến chứng nguy hiểm như thủng thực quản hay áp xe vùng cổ. Nếu cảm giác đau vướng kéo dài hoặc ho sặc không đỡ, hãy đến ngay bệnh viện hoặc phòng khám và thực hiện nội soi gắp dị vật an toàn, nhẹ nhàng.