Biến dạng Haglund: Nguyên nhân và phương pháp điều trị hiệu quả

Nhiều người thường lầm tưởng cơn đau này với việc đi giày không vừa vặn, nhưng thực chất, đây là một vấn đề về cấu trúc xương cần được quan tâm. Việc hiểu rõ bản chất của tình trạng này là bước đầu tiên để tìm ra giải pháp giảm đau và phục hồi chức năng vận động cho đôi chân.

Biến dạng Haglund là gì?

Biến dạng Haglund là tình trạng xuất hiện một khối xương lồi ra ở mặt sau của xương gót chân (xương gót). Phần xương nhô ra này nằm ngay tại vị trí mà gân Achilles, một trong những gân lớn và quan trọng nhất của cơ thể, bám vào xương gót.

Khi khối xương này cọ xát liên tục với các loại giày dép có phần gót cứng, nó sẽ gây kích ứng cho các mô mềm xung quanh. Tình trạng này thường dẫn đến viêm bao hoạt dịch, tức là viêm túi chứa dịch nằm giữa gân và xương, gây ra các triệu chứng đau đớn và sưng tấy.

Biệt danh phổ biến của tình trạng này là “pump bump”, vì nó thường trở nên trầm trọng hơn khi mang các loại giày cao gót kiểu “pump” với phần gót cứng và bó sát. Biến dạng này có thể xuất hiện ở một hoặc cả hai chân.

Nguyên nhân, yếu tố nguy cơ và triệu chứng

Việc xác định các yếu tố góp phần gây ra tình trạng này giúp chúng ta chủ động hơn trong việc phòng ngừa và quản lý các triệu chứng.

Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ

Các chuyên gia chưa xác định được nguyên nhân chính xác gây ra biến dạng Haglund, nhưng nhiều yếu tố được cho là có liên quan đến sự phát triển của nó. Yếu tố di truyền đóng một vai trò nhất định, vì một số cấu trúc bàn chân có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh, bao gồm:

• Bàn chân có vòm cao;
• Gân Achilles bị căng hoặc co rút;
• Xu hướng đi lại dồn trọng lực vào cạnh ngoài của gót chân.

Bên cạnh đó, áp lực từ giày dép là một nguyên nhân phổ biến. Bất kỳ loại giày nào có phần gót cứng như giày cao gót, giày tây nam, hay giày trượt băng đều có thể gây kích ứng và làm tình trạng trở nên tồi tệ hơn. Việc lạm dụng gót chân, đặc biệt ở các vận động viên như người chạy bộ, cũng là một yếu tố nguy cơ.

Triệu chứng thường gặp

Các dấu hiệu của biến dạng Haglund thường phát triển từ từ và trở nên rõ ràng hơn theo thời gian. Các triệu chứng chính bao gồm:

• Một khối u hoặc vết sưng có thể nhìn thấy và sờ thấy ở mặt sau gót chân;
• Đau ở khu vực gân Achilles bám vào xương gót, cơn đau tăng lên khi đi lại hoặc mang giày chật;
• Sưng và tấy đỏ quanh các mô bị viêm ở phía sau gót chân;
• Da xung quanh vùng sưng có thể bị đổi màu.

Chẩn đoán và phân biệt với các nguyên nhân đau gót chân khác

Để xác định chính xác liệu cơn đau gót chân của bạn có phải do tình trạng này gây ra hay không, việc chẩn đoán y khoa là bước không thể thiếu. Bác sĩ sẽ thực hiện các bước cần thiết để đưa ra kết luận chính xác.

Phương pháp chẩn đoán

Quá trình chẩn đoán bắt đầu bằng việc bác sĩ thăm hỏi về các triệu chứng, tiền sử bệnh và kiểm tra thực thể bàn chân. Bác sĩ sẽ quan sát và sờ nắn khối lồi ở gót chân để đánh giá mức độ sưng đau.

Để có cái nhìn rõ ràng hơn về cấu trúc xương, chụp X-quang là phương pháp chẩn đoán hình ảnh tiêu chuẩn. Hình ảnh X-quang sẽ cho thấy rõ phần xương nhô ra ở xương gót. Trong trường hợp cần đánh giá chi tiết hơn về tình trạng của các mô mềm như gân Achilles hay bao hoạt dịch, đặc biệt là khi cân nhắc phẫu thuật, bác sĩ có thể chỉ định chụp cộng hưởng từ (MRI).

Phân biệt với gai gót chân

Biến dạng Haglund thường bị nhầm lẫn với gai gót chân vì cả hai đều là sự phát triển bất thường của xương ở gót chân. Tuy nhiên, vị trí của chúng hoàn toàn khác nhau. Biến dạng Haglund hình thành ở mặt sau của xương gót, trong khi gai gót chân lại hình thành ở mặt dưới của xương gót, tại điểm bám của cân gan chân.

Điều trị biến dạng Haglund và cách giảm nguy cơ tái phát triệu chứng

Mục tiêu chính của việc điều trị biến dạng Haglund là giảm viêm, giảm đau và ngăn ngừa các triệu chứng tái phát. Các phương pháp điều trị được chia thành hai nhóm chính: Bảo tồn và phẫu thuật.

Điều trị không phẫu thuật

Đây là lựa chọn ưu tiên hàng đầu và thường mang lại hiệu quả tốt. Các biện pháp này giúp kiểm soát triệu chứng nhưng không làm teo nhỏ phần xương lồi ra. Một số phương pháp bao gồm:

• Thuốc: Sử dụng các loại thuốc chống viêm không steroid (NSAID) đường uống như ibuprofen để giảm đau và viêm.
• Chườm lạnh: Áp dụng túi đá lên vùng bị viêm trong 20 phút giúp giảm sưng. Cần có một lớp khăn mỏng giữa túi đá và da.
• Thay đổi giày dép: Lựa chọn giày không có gót hoặc có phần gót mềm để giảm thiểu ma sát và áp lực.
• Đệm gót hoặc miếng lót nâng gót: Sử dụng miếng đệm silicon bên trong giày để giảm kích ứng hoặc miếng lót nâng gót cho người có vòm chân cao để giảm áp lực.
• Bài tập kéo giãn: Các bài tập kéo giãn gân Achilles giúp giảm căng thẳng cho gót chân, đặc biệt quan trọng với những người có gân gót bị co rút.
• Vật lý trị liệu: Các phương pháp như sóng siêu âm có thể giúp giảm viêm hiệu quả.

Khi nào cần phẫu thuật?

Phẫu thuật là phương án cuối cùng, chỉ được xem xét khi các biện pháp điều trị bảo tồn không mang lại hiệu quả giảm đau đầy đủ. Bác sĩ phẫu thuật sẽ loại bỏ phần xương lồi ra và xử lý các mô mềm bị viêm xung quanh. Thời gian hồi phục sau phẫu thuật thường mất từ vài tuần đến vài tháng.

Cách giảm nguy cơ tái phát

Để ngăn ngừa các triệu chứng quay trở lại, việc duy trì các thói quen tốt cho bàn chân là rất quan trọng:

• Mang giày dép phù hợp, tránh các loại giày có gót cứng và chật;
• Sử dụng miếng lót hỗ trợ vòm chân nếu cần thiết;
• Thực hiện các bài tập kéo giãn gân Achilles một cách thường xuyên;
• Tránh chạy bộ trên các bề mặt cứng hoặc chạy lên dốc để giảm áp lực lên gót chân.

Nhìn chung, biến dạng Haglund có thể được kiểm soát hiệu quả nếu phát hiện sớm và áp dụng phương pháp điều trị phù hợp. Việc lựa chọn giày dép phù hợp, điều chỉnh thói quen sinh hoạt và thực hiện các bài tập hỗ trợ có thể giúp giảm đau, cải thiện khả năng vận động. Khi xuất hiện triệu chứng nghi ngờ, người bệnh nên thăm khám bác sĩ chuyên khoa để được chẩn đoán chính xác và tư vấn hướng điều trị phù hợp, hạn chế nguy cơ biến chứng.