Các loại chảo tốt cho sức khỏe: Nên chọn loại nào khi nấu ăn?

Lựa chọn chảo phù hợp và sử dụng đúng cách có thể giúp hạn chế những nguy cơ không mong muốn từ vật liệu tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm. Các loại chảo hiện nay có nhiều chất liệu và đặc tính khác nhau. Vậy nên chọn loại chảo nào để vừa dễ sử dụng vừa hạn chế những rủi ro không cần thiết?

Các loại chảo phù hợp để sử dụng an toàn

Người dùng có thể tham khảo một số loại chảo được đánh giá cao về độ bền và tính an toàn khi nấu ăn như:

Chảo inox

Chảo inox được sử dụng phổ biến nhờ độ bền cao, khả năng chống ăn mòn tốt và phù hợp với nhiều phương pháp chế biến như xào, áp chảo hoặc chiên. Chảo inox không sử dụng lớp phủ chống dính tổng hợp trên bề mặt nên không gặp tình trạng bong tróc lớp phủ như các loại chảo có phủ chống dính. Tuy nhiên, khả năng vệ sinh và mức độ bám dính thực phẩm có thể khác nhau tùy thiết kế và chất lượng sản phẩm.

Khi lựa chọn chảo inox, người dùng nên ưu tiên sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, được sản xuất từ vật liệu phù hợp với mục đích tiếp xúc thực phẩm và sử dụng theo hướng dẫn của nhà sản xuất. Inox 304 là một loại thép không gỉ được sử dụng phổ biến trong các sản phẩm tiếp xúc thực phẩm, nhưng không nên xem đây là lựa chọn tốt nhất cho mọi nhu cầu nấu nướng.

Inox có thể thôi nhiễm một lượng nhỏ kim loại như nickel và chromium vào thực phẩm trong một số điều kiện, đặc biệt khi nấu lâu hoặc với thực phẩm có tính acid; mức độ thôi nhiễm phụ thuộc vào loại thép và điều kiện sử dụng.

Chảo gang

Chảo gang có đặc điểm khá nặng, giữ nhiệt tốt và có độ bền cao nếu được sử dụng, bảo quản đúng cách. Khả năng giữ nhiệt tốt giúp chảo gang phù hợp với các phương pháp chế biến cần duy trì nhiệt độ ổn định như áp chảo, chiên hoặc nướng.

Chảo gang đúc có khả năng giữ nhiệt tốt và phù hợp với nhiều món ăn. Tuy nhiên, chảo gang không tráng men cần được vệ sinh, làm khô và bảo quản đúng cách để hạn chế tình trạng gỉ sét. Nếu thường xuyên chế biến thực phẩm có tính axit hoặc ưu tiên việc vệ sinh thuận tiện hơn, người dùng có thể lựa chọn chảo gang tráng men. Ngoài ra, trong một số điều kiện nấu nướng, đặc biệt khi chế biến thực phẩm có tính axit, dụng cụ bằng gang có thể làm tăng lượng sắt trong thực phẩm.

Chảo gốm

Chảo kim loại phủ lớp chống dính ceramic được nhiều người lựa chọn nhờ bề mặt hạn chế thực phẩm bám dính và thuận tiện khi nấu nướng. Nếu sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, lớp phủ đáp ứng yêu cầu an toàn đối với vật liệu tiếp xúc thực phẩm và được sử dụng đúng hướng dẫn, chảo có thể phù hợp để sử dụng hằng ngày. Bề mặt ceramic cũng giúp hạn chế thực phẩm bám dính, từ đó có thể giảm nhu cầu sử dụng dầu mỡ khi chế biến. Khi chọn chảo gốm, nếu muốn tránh PFAS, người dùng có thể lựa chọn sản phẩm được nhà sản xuất công bố rõ là không sử dụng PFAS trong lớp phủ. Đồng thời, nên kiểm tra thông tin về vật liệu tiếp xúc thực phẩm và hướng dẫn sử dụng của sản phẩm.

Những loại chảo cần thận trọng khi lựa chọn và sử dụng

Chất liệu, lớp phủ, chất lượng sản xuất đều có thể ảnh hưởng đến mức độ an toàn của chảo. Ngoài các loại chảo tốt cho sức khỏe kể trên, người dùng nên cân nhắc trước khi chọn các loại chảo dưới đây:

Chảo đồng không có lớp phủ bảo vệ

Chảo đồng có khả năng dẫn nhiệt tốt và kiểm soát nhiệt nhanh nhưng chất liệu này có thể phản ứng với thực phẩm có tính axit và làm tăng lượng đồng thôi nhiễm vào thức ăn. Vì vậy, chảo đồng dùng để nấu ăn nên có lớp lót bằng vật liệu phù hợp như inox để hạn chế đồng tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm, đặc biệt với các món có tính axit.

Chảo làm bằng nhôm

Chảo nhôm có ưu điểm là trọng lượng nhẹ, dẫn nhiệt tốt và thường có giá thành tương đối phải chăng. Tuy nhiên, nhôm có thể thôi nhiễm vào thực phẩm trong quá trình nấu nướng. Mức độ thôi nhiễm phụ thuộc vào nhiều yếu tố như loại thực phẩm, thời gian tiếp xúc, nhiệt độ và tình trạng bề mặt của chảo; thực phẩm có tính axit có thể làm tăng sự thôi nhiễm nhôm. Vì vậy, nên ưu tiên chảo nhôm được xử lý bề mặt, anod hóa hoặc có lớp phủ phù hợp với mục đích tiếp xúc thực phẩm. Không nên tiếp tục sử dụng chảo bị mòn, rỗ hoặc hư hỏng đáng kể, đồng thời không nên bảo quản lâu thực phẩm có tính axit trong chảo nhôm không được bảo vệ bề mặt.

Chảo phủ chống dính kém chất lượng

Chảo chống dính nên được lựa chọn từ nhà sản xuất có nguồn gốc rõ ràng, có thông tin về vật liệu và hướng dẫn sử dụng cụ thể. Chất lượng và thành phần của lớp phủ có thể khác nhau giữa các sản phẩm; vì vậy, người dùng nên kiểm tra thông tin về vật liệu tiếp xúc thực phẩm và các khuyến cáo về nhiệt độ sử dụng.

Một số lớp phủ chống dính có thể sử dụng các chất thuộc nhóm PFAS. PFAS là một nhóm hóa chất rất đa dạng, do đó không thể đánh giá nguy cơ sức khỏe của tất cả PFAS theo cùng một cách. Đối với các lớp phủ chống dính được sản xuất và sử dụng đúng mục đích, cơ quan quản lý đánh giá mức độ các chất có khả năng di chuyển vào thực phẩm có thể rất thấp. Nếu muốn tránh PFAS, người dùng có thể lựa chọn sản phẩm được nhà sản xuất công bố rõ là không sử dụng PFAS trong lớp phủ.

Chảo chống dính bị bong tróc

Khi lớp phủ chống dính bị bong tróc hoặc hư hỏng rõ rệt, nên thay chảo để tránh tiếp tục sử dụng bề mặt đã xuống cấp và bảo đảm hiệu quả chống dính. Đối với chảo phủ PTFE, không nên làm nóng chảo rỗng ở nhiệt độ cao. Khi bị quá nhiệt, PTFE có thể phân hủy và tạo ra các sản phẩm khí có khả năng gây hại.

Việc vô tình nuốt phải một lượng nhỏ các mảnh PTFE không được xem là nguyên nhân gây độc tính toàn thân theo bằng chứng hiện có. Tuy nhiên, người dùng vẫn nên thay chảo khi lớp phủ bị hư hỏng đáng kể và tuân thủ hướng dẫn của nhà sản xuất về nhiệt độ cũng như cách sử dụng.

Chọn chảo như thế nào để an toàn cho sức khỏe?

Lựa chọn chảo phù hợp giúp quá trình nấu nướng thuận tiện và hạn chế những rủi ro không cần thiết. Người dùng nên xem xét chất liệu, lớp phủ, mục đích sử dụng và khả năng chịu nhiệt trước khi mua.

Ưu tiên chất liệu và lớp phủ có nguồn gốc rõ ràng

Khi mua chảo, người dùng nên kiểm tra thông tin về chất liệu, lớp phủ và nhà sản xuất. Sản phẩm nên có nhãn mác đầy đủ, hướng dẫn sử dụng và thông tin về vật liệu tiếp xúc với thực phẩm. Không nên lựa chọn những loại chảo không rõ thành phần, nguồn gốc hoặc không có thông tin hướng dẫn cụ thể. Với chảo chống dính, cần đặc biệt chú ý đến loại lớp phủ và khuyến cáo về nhiệt độ sử dụng.

Chọn chảo phù hợp với cách nấu

Mỗi loại chảo có đặc tính phù hợp với những phương pháp chế biến khác nhau và các loại chảo tốt cho sức khỏe cũng vậy. Chảo chống dính thuận tiện khi chế biến món cần ít dầu và nhiệt độ vừa phải. Chảo inox phù hợp với xào, áp chảo và nhiều cách nấu khác. Chảo gang hoặc thép carbon có khả năng giữ nhiệt tốt, phù hợp với các món cần nhiệt cao và ổn định. Với chảo nhôm, nên ưu tiên sản phẩm được anod hóa hoặc có lớp phủ bảo vệ phù hợp, đặc biệt nếu thường xuyên chế biến thực phẩm có tính axit. Với chảo đồng, nên chọn loại có lớp lót bằng inox hoặc vật liệu an toàn khác nhằm hạn chế đồng thôi. Vì vậy, không nhất thiết phải sử dụng một loại chảo cho mọi nhu cầu nấu nướng.

Chú ý khả năng chịu nhiệt

Khả năng chịu nhiệt của chảo phụ thuộc vào chất liệu, cấu trúc chảo và lớp phủ trên bề mặt. Người dùng không nên đun chảo rỗng trong thời gian dài, đặc biệt với chảo có lớp chống dính. Không nên sử dụng mức nhiệt cao hơn khuyến cáo của nhà sản xuất. Việc tuân thủ hướng dẫn sử dụng giúp hạn chế hư hỏng bề mặt, kéo dài tuổi thọ của chảo và hỗ trợ sử dụng an toàn hơn.

Việc lựa chọn các loại chảo tốt cho sức khỏe không nên chỉ dựa vào chất liệu mà cần xem xét cả lớp phủ, chất lượng sản xuất, nguồn gốc sản phẩm và cách sử dụng. Không có một loại chảo duy nhất phù hợp với mọi nhu cầu nấu nướng; mỗi chất liệu có những ưu điểm và lưu ý riêng.

Người dùng nên ưu tiên chảo có nguồn gốc rõ ràng, vật liệu và lớp phủ phù hợp với mục đích tiếp xúc thực phẩm, đồng thời tuân thủ hướng dẫn của nhà sản xuất về nhiệt độ và cách vệ sinh. Không nên tiếp tục sử dụng chảo có lớp phủ bị hư hỏng nghiêm trọng hoặc sử dụng chảo không đúng mục đích.

Lựa chọn đúng sản phẩm và sử dụng đúng cách sẽ giúp hạn chế nguy cơ thôi nhiễm các chất từ dụng cụ nấu vào thực phẩm, đồng thời duy trì hiệu quả và độ bền của chảo.