12 phương pháp điều trị thoái hoá khớp gối giúp giảm đau hiệu quả

Thoái hoá khớp gối là bệnh lý xương khớp phổ biến, thường gặp ở người trung niên, cao tuổi nhưng hiện đang có xu hướng trẻ hoá do thừa cân, ít vận động hoặc chấn thương. Nếu không được điều trị đúng cách, bệnh có thể làm giảm khả năng vận động, ảnh hưởng lớn đến sinh hoạt và chất lượng cuộc sống. Vậy hiện nay có những phương pháp điều trị thoái hoá khớp gối nào được áp dụng phổ biến?

Các phương pháp điều trị thoái hoá khớp gối hiện nay

Điều trị thoái hoá khớp gối hiện nay chủ yếu hướng đến mục tiêu giảm đau, cải thiện khả năng vận động, làm chậm tiến triển thoái hoá và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người bệnh. Tùy vào mức độ tổn thương khớp, độ tuổi, tình trạng sức khỏe và khả năng đáp ứng điều trị, bác sĩ có thể chỉ định phương pháp bảo tồn hoặc can thiệp chuyên sâu phù hợp.

Giảm cân và duy trì cân nặng hợp lý

Thừa cân, béo phì là yếu tố làm gia tăng áp lực lên khớp gối trong quá trình đứng, đi lại hoặc vận động. Áp lực kéo dài có thể khiến sụn khớp bị bào mòn nhanh hơn, từ đó làm triệu chứng đau và cứng khớp trở nên nghiêm trọng hơn.

Việc giảm cân ở người thừa cân giúp giảm tải cho khớp gối, cải thiện khả năng vận động và hỗ trợ làm chậm tiến triển của bệnh. Bên cạnh đó, duy trì cân nặng hợp lý còn góp phần hạn chế nguy cơ mắc các bệnh lý chuyển hóa liên quan như đái tháo đường hoặc tăng huyết áp.

Tập luyện thể dục phù hợp cho khớp gối

Tập luyện đúng cách giúp duy trì độ linh hoạt của khớp, tăng sức mạnh cơ quanh gối và hỗ trợ giảm đau ở người bị thoái hoá khớp gối. Duy trì vận động thường xuyên còn giúp cải thiện khả năng giữ thăng bằng và hạn chế tình trạng cứng khớp sau thời gian nghỉ ngơi kéo dài.

Các hình thức vận động có cường độ nhẹ đến trung bình thường được khuyến khích gồm đi bộ, đạp xe, bơi lội, yoga. Những bài tập này giúp giảm áp lực trực tiếp lên khớp gối nhưng vẫn duy trì hoạt động của hệ cơ xương khớp.

Người bệnh cần tránh các hoạt động gây tải trọng lớn lên khớp như chạy đường dài, mang vác nặng hoặc vận động sai tư thế. Việc tập luyện nên được điều chỉnh theo mức độ đau và tình trạng vận động thực tế của từng người.

Vật lý trị liệu phục hồi chức năng

Vật lý trị liệu là phương pháp hỗ trợ quan trọng trong điều trị thoái hoá khớp gối, đặc biệt ở giai đoạn sớm và trung bình. Mục tiêu của phương pháp này là cải thiện tầm vận động của khớp, giảm co cứng cơ và tăng khả năng vận động cho người bệnh.

Một số kỹ thuật thường được áp dụng gồm nhiệt trị liệu, điện xung giảm đau, siêu âm trị liệu, kéo giãn cơ hoặc các bài tập phục hồi chức năng chuyên biệt. Tùy tình trạng tổn thương, bác sĩ hoặc kỹ thuật viên sẽ xây dựng chương trình tập phù hợp nhằm hạn chế đau và hỗ trợ phục hồi vận động.

Chườm nóng hoặc chườm lạnh giảm đau

Chườm nóng và chườm lạnh là biện pháp hỗ trợ giảm triệu chứng thường được áp dụng tại nhà cho người bị thoái hoá khớp gối. Chườm lạnh thường phù hợp khi khớp gối có biểu hiện sưng đau sau vận động hoặc trong đợt viêm cấp. Nhiệt độ lạnh giúp co mạch, giảm sưng và làm dịu cảm giác đau tạm thời.

Trong khi đó, chườm nóng giúp thư giãn cơ, cải thiện lưu thông máu và giảm cảm giác cứng khớp, đặc biệt vào buổi sáng hoặc khi thời tiết lạnh. Người bệnh cần tránh chườm trực tiếp đá lạnh hoặc nhiệt quá nóng lên da để hạn chế nguy cơ bỏng lạnh và tổn thương mô mềm.

Chế độ dinh dưỡng hỗ trợ điều trị thoái hoá khớp gối

Người bệnh nên ưu tiên thực phẩm giàu omega-3, vitamin C, vitamin D, vitamin K, canxi và chất chống oxy hóa như cá biển, rau xanh, trái cây tươi, các loại hạt và sữa ít béo. Những nhóm thực phẩm này góp phần hỗ trợ cấu trúc sụn khớp và giảm phản ứng viêm trong cơ thể.

Ngược lại, thực phẩm chứa nhiều đường, muối, chất béo bão hòa, rượu bia hoặc đồ ăn chế biến sẵn nên được hạn chế vì có thể làm tăng phản ứng viêm và ảnh hưởng đến cân nặng.

Sử dụng nẹp đầu gối hỗ trợ vận động

Nẹp đầu gối có tác dụng hỗ trợ ổn định khớp, giảm áp lực lên vùng tổn thương và cải thiện khả năng đi lại ở người bị thoái hoá khớp gối. Tùy mức độ thoái hoá và mục đích sử dụng, bác sĩ có thể chỉ định các loại nẹp cố định hoặc nẹp hỗ trợ vận động. Việc sử dụng nẹp phù hợp giúp giảm đau khi đứng lâu hoặc vận động nhiều, đồng thời hạn chế nguy cơ lệch trục khớp gối. Tuy nhiên, người bệnh không nên lạm dụng nẹp trong thời gian dài vì có thể làm giảm hoạt động cơ quanh khớp, dẫn đến yếu cơ và giảm khả năng vận động tự nhiên.

Điều trị bằng thuốc giảm đau

Thuốc giảm đau được sử dụng nhằm kiểm soát triệu chứng đau và viêm trong thoái hoá khớp gối, đặc biệt ở giai đoạn bệnh gây ảnh hưởng nhiều đến sinh hoạt hàng ngày. Một số nhóm thuốc thường được sử dụng gồm paracetamol, thuốc kháng viêm không steroid (NSAIDs), NSAIDs chọn lọc COX-2 hoặc thuốc giảm đau dạng bôi ngoài da. Tùy tình trạng cụ thể, bác sĩ sẽ lựa chọn loại thuốc và thời gian sử dụng phù hợp.

Mặc dù giúp cải thiện triệu chứng, thuốc không có khả năng phục hồi sụn khớp đã tổn thương. Người bệnh cần dùng thuốc đúng chỉ định vì việc lạm dụng kéo dài có thể làm tăng nguy cơ tổn thương gan, thận, dạ dày hoặc tim mạch.

Tiêm corticosteroid nội khớp

Tiêm corticosteroid nội khớp thường được chỉ định khi người bệnh có tình trạng đau và viêm khớp gối kéo dài, không đáp ứng tốt với các biện pháp điều trị thông thường. Thuốc được tiêm trực tiếp vào khớp nhằm giảm phản ứng viêm, từ đó cải thiện nhanh triệu chứng đau và sưng khớp. Hiệu quả giảm đau có thể kéo dài trong vài tuần đến vài tháng tùy từng trường hợp.

Tuy nhiên, tiêm corticosteroid không phải giải pháp điều trị lâu dài. Việc tiêm lặp lại nhiều lần có thể ảnh hưởng đến sụn khớp và làm tăng nguy cơ tổn thương cấu trúc khớp nếu sử dụng không đúng chỉ định.

Tiêm axit hyaluronic bôi trơn khớp

Axit hyaluronic là thành phần có trong dịch khớp tự nhiên, giúp bôi trơn và giảm ma sát giữa các bề mặt khớp khi vận động. Trong thoái hoá khớp gối, lượng và chất lượng dịch khớp có thể suy giảm. Tiêm axit hyaluronic nội khớp nhằm bổ sung chất nhờn cho khớp, hỗ trợ giảm đau và cải thiện khả năng vận động ở một số người bệnh.

Tiêm huyết tương giàu tiểu cầu PRP

PRP là phương pháp sử dụng huyết tương giàu tiểu cầu được tách từ chính máu của người bệnh để tiêm vào khớp gối tổn thương. Tiểu cầu chứa nhiều yếu tố tăng trưởng có khả năng hỗ trợ quá trình phục hồi mô và điều hòa phản ứng viêm tại khớp. Một số nghiên cứu cho thấy PRP có thể giúp cải thiện triệu chứng đau và chức năng vận động ở người bị thoái hoá khớp gối giai đoạn sớm hoặc trung bình.

Điều trị bằng tế bào gốc

Điều trị bằng tế bào gốc là hướng tiếp cận mới trong hỗ trợ điều trị thoái hoá khớp gối. Phương pháp này sử dụng tế bào gốc từ mô mỡ hoặc tủy xương nhằm hỗ trợ tái tạo mô tổn thương và giảm phản ứng viêm tại khớp.

Tế bào gốc được kỳ vọng có khả năng cải thiện môi trường khớp và hỗ trợ phục hồi chức năng vận động ở một số trường hợp phù hợp. Tuy nhiên, hiệu quả điều trị hiện vẫn đang tiếp tục được nghiên cứu và đánh giá thêm trong thực hành lâm sàng.

Phẫu thuật điều trị thoái hoá khớp gối

Phẫu thuật thường được cân nhắc khi các phương pháp điều trị bảo tồn không còn hiệu quả hoặc khớp gối đã tổn thương nặng, gây đau kéo dài và hạn chế vận động nghiêm trọng.

• Nội soi khớp: Nội soi khớp giúp bác sĩ quan sát và xử lý các tổn thương bên trong khớp thông qua đường rạch nhỏ. Phương pháp này có thể được áp dụng để làm sạch khớp, xử lý mảnh sụn tổn thương hoặc cải thiện triệu chứng ở một số trường hợp phù hợp.
• Đục xương chỉnh trục: Đục xương chỉnh trục nhằm thay đổi trục chịu lực của chân, giúp phân bố lại áp lực lên khớp gối. Phương pháp này thường được chỉ định ở người còn trẻ, thoái hoá lệch một khoang khớp và có biến dạng trục chi.
• Thay khớp gối bán phần: Thay khớp gối bán phần được áp dụng khi tổn thương chỉ khu trú ở một phần của khớp gối. Phẫu thuật giúp bảo tồn tối đa phần khớp còn khỏe mạnh và cải thiện chức năng vận động.
• Thay khớp gối toàn phần: Trong trường hợp thoái hoá nặng toàn bộ khớp, thay khớp gối toàn phần có thể được chỉ định. Bác sĩ sẽ thay thế bề mặt khớp bị hư tổn bằng khớp nhân tạo nhằm giảm đau và phục hồi khả năng vận động cho người bệnh.

Khi nào cần đi khám bác sĩ sớm?

Người bệnh nên đi khám chuyên khoa cơ xương khớp sớm nếu triệu chứng đau gối kéo dài, ảnh hưởng đến vận động hoặc có dấu hiệu bất thường. Việc thăm khám đúng thời điểm giúp đánh giá mức độ thoái hoá và lựa chọn hướng điều trị phù hợp.

• Đau khớp gối kéo dài nhiều ngày, tái phát thường xuyên hoặc tăng dần theo thời gian.
• Khớp gối sưng, nóng, đỏ hoặc đau nhiều sau vận động.
• Cứng khớp buổi sáng, khó co duỗi gối hoặc hạn chế tầm vận động.
• Đi lại khó khăn, leo cầu thang đau, đứng lên ngồi xuống khó khăn.
• Khớp gối phát ra tiếng lạo xạo, lục cục kèm đau hoặc yếu chân.
• Đầu gối biến dạng, lệch trục hoặc có cảm giác mất vững khi đi lại.
• Đã dùng thuốc, nghỉ ngơi hoặc chăm sóc tại nhà nhưng triệu chứng không cải thiện.
• Đau gối kèm sốt, chấn thương, sưng nhanh hoặc không thể chịu lực lên chân.

Lưu ý khi lựa chọn cách điều trị thoái hoá khớp gối

Cách điều trị thoái hoá khớp gối cần được cá thể hoá theo giai đoạn bệnh, mức độ tổn thương khớp, tuổi tác, cân nặng, bệnh nền và nhu cầu vận động của từng người. Người bệnh không nên tự chọn phương pháp điều trị khi chưa được bác sĩ đánh giá đầy đủ.

• Thăm khám chuyên khoa để xác định chính xác mức độ thoái hoá trước khi điều trị.
• Ưu tiên kiểm soát cân nặng, tập luyện phù hợp và phục hồi chức năng trong giai đoạn sớm.
• Chỉ dùng thuốc giảm đau, kháng viêm hoặc thuốc bôi theo hướng dẫn của bác sĩ. Không lạm dụng thuốc giảm đau hoặc tiêm corticosteroid vì có thể gây tác dụng phụ.
• Các phương pháp tiêm nội khớp như corticosteroid, axit hyaluronic, PRP cần thực hiện tại cơ sở y tế đủ chuyên môn.
• Phẫu thuật chỉ nên cân nhắc khi điều trị bảo tồn không hiệu quả hoặc khớp tổn thương nặng.
• Duy trì tái khám định kỳ để theo dõi tiến triển bệnh và điều chỉnh phác đồ khi cần.
• Kết hợp điều trị với chế độ ăn lành mạnh, vận động đều đặn và tránh các hoạt động làm tăng tải lên khớp gối.

Việc lựa chọn đúng phương pháp điều trị thoái hoá khớp gối có vai trò quan trọng trong việc kiểm soát triệu chứng, duy trì khả năng vận động và hạn chế biến chứng lâu dài. Người bệnh nên thăm khám chuyên khoa xương khớp để được đánh giá chính xác mức độ tổn thương và xây dựng phác đồ điều trị phù hợp, an toàn.